1. YAZARLAR

  2. Tahir Şilkan

  3. CEVDET KUDRET-----SOKAK
Tahir Şilkan

Tahir Şilkan

köşe yazarı
Yazarın Tüm Yazıları >

CEVDET KUDRET-----SOKAK

A+A-

 

 

        Genç kuşakların pek az tanıdığı ya da daha doğru bir tanımlamayla tanımadığı Cevdet Kudret, edebiyatımızın en önemli edebiyat araştırmacılarından ve yazarlarından biridir. Neredeyse edebiyatın bütün dallarında eser vermiş olan Cevdet Kudret ( 1907-1992 ), çok verimli olabileceği roman ve öykü yazmak yerine geçim kaygısının etkisiyle daha çok araştırma, inceleme, ders kitapları gibi alanlarda yoğunlaşmış bir yazarımızdır. 
 
       Cevdet Kudret'in, bütün eserlerinde yalın, akıcı bir dil, etkileyici bir anlatımı vardır. Dil konusunda çok derin bir bilgi birikimine sahiptir, bu konuda pek çok denemesi bulunmaktadır. Dilin özleşmesinden, gelişmesinden yanadır, bu konuda şöyle diyor Cevdet Kudret: "... Dil denen şey, halkın malıdır. Halk kendi kurduğu dili, zaman içinde istediği gibi işler, istediği gibi değiştirir. Bunu bilinçli olarak yaptığını söyleyemesek bile, içgüdüsü ve sağduyusu ile yaptığını yadsıyamayız. Aydınlara, dilcilere düşen iş, halkın sağduyu ile yaptıklarını inceleyip bunun kurallarını bulmaktır..."

 

       Türk ve Dünya edebiyatını çok iyi bilen, edebiyat bilgisini araştırma, deneme ve incelemelerinde ortaya koyan, toplum ve dünya sorunlarını gerçekçi bir bakış açısıyla yansıtan eserler vermiştir. Türk Edebiyatının önemli kişileri ve eserleri hakkında Tanzimattan 1980'e kadar olan dönemi inceleyen ' Türk Edebiyatında Hikaye ve Roman' başlıklı üç ciltlik eseri, incelenen yazarlar ve eserleri bütün yönleriyle inceleyip, değerlendiren önemli bir başvuru kaynağıdır.

 

       Cevdet Kudret yoğunlaştığı inceleme, araştırma alanları dışında, Birinci Dünya Savaşı yıllarından 1940'lı yılları kapsayan bir dönemi,  " Süleyman'ın Dünyası" başlığı altında toplanan roman üçlemesiyle ( Sınıf Arkadaşları- Havada Bulut Yok- Karıncayı Tanırsınız ) anlatmıştır. 

         Cevdet Kudret'in belirtilen yılları anlatan ve çoğu 1940'lı yıllarda yayınlanmış 12 öyküsü, 'Sokak' adıyla kitaplaşmıştır. Evrensel Basım Yayın Tarafından değerli öykücü-yazarımız Adnan Özyalçıner'in editörlüğünde otuz yılı aşkın bir süre sonra yeni baskısı yapılan  'Sokak' kitabı 3 bölümden oluşuyor. Birinci bölüm, "Göstermelik" başlığı altında, 'sokak' sözcüğünün yan yana ve alt alta yazılmasında oluşuyor.  İkinci bölüm,  ' Eğlencelik'  başlığı altında 6, üçüncü bölüm de ' Ağlancalık' başlıklı yine 6 öyküden oluşuyor.

 

        Aziz Nesin, Cevdet Kudret'in çeşitli yönlerini anlattığı yazısında ' Eğlencelik' bölümündeki öykülerinden dolayı Onu 'mizah yazarı' olarak da niteler. Gerçekten de bu bölümdeki öyküler, güldürü yönü ağır basan, eğlendirirken sisteme, egemenlere dokunduran öykülerdir. Ağlancalık bölümündekiler ise dramatik öyküler ve bence 'Dünya Hüzün Öyküleri' başlıklı bir seçki hazırlansa bu seçkide yer alabilecek ölçüde başarılı, sarsıcı ve etkleyici öykülerden oluşuyor.

 

         Adnan Özyalçıner, kitaba yazdığı önsözde şu tesbiti yapıyor: "...Cevdet Kudret'in öykücülüğündeki ustalık, gerçekçiliğinin yanı sıra  toplumsal ilişkilerle yaşanan olaylardaki çelişkilerdeki alaysılı yönü yakalayışından, daha doğrusu bunu ortaya çıkarışından kaynaklanır. Onun öykülerinde toplumsal gerçeklerle 'insan' gerçeği, 'yaşam' gerçeği iç içedir... Sokak'taki öyküler, dil, anlatım açısından olduğu kadar biçimle içeriğinin uygunluğu yönünden de birbiriyle kaynaşmış bütünlüklü öyküler olarak örnek alınmalıdır. Bu yüzden öykücülüğümüzün gelişiminde ayrı bir yeri ve önemi vardır."

 

        'Sokak'  kitabında yayınlanan öykülerde ülkenin acı gerçeklerini bir tokat gibi okurunun yüzüne çarpan Cevdet Kudret, Sınıf Arkadaşları ve Havada Bulut Yok romanlarında benzerlerini anlattığı insanı derinden sarsan insan gerçekliğini,  bu öykülerde de devam ettiriyor. Çocukluğundan, yaşadığı mahalleden, şehirden ve köylerden sıradan insanların hikayeleri... 

 

        Cevdet Kudret'in bütün eserlerinde olduğu gibi 'Sokak' kitabındaki öykülerde de yalın bir anlatımı var. Sözü asla uzatmıyor Cevdet Kudret ve akıcı bir dille, toplumumuzun, bence dünyanın her köşesindeki benzer yönetimlere sahip bütün insanların yaşadığı, yaşayabileceği olayları anlatıyor. Belki de öykülerdeki bu evrensellik öykülerin bazılarının ABD, Sovyetler Birliği ve Bulgaristan'daki çeşitli seçkilerde yer almasını sağlamış bulunuyor. Kısa cümleler, yalın bir anlatım bütün öykülere hakim durumda. Gök Mahkemesi öyküsündeki yargılamaya ait sözcük ve terimlerin ustaca ve doğru kullanımı Hukuk eğitimi alan ve kısa bir dönem "başarısız!" avukatlık yapmış olan Cevdet Kudret'in birikimini gözler önüne seriyor. 

 

        Öğretmenlik, avukatlık, öğretim üyeliği, editörlük, ders kitapları yazımı, düzeltmenlik gibi işlerde çalışan yazar Cevdet Kudret, ülkesini, toplumu ve halkını, insanlarını çok iyi gözlemlemiş olduğunu öykülerinin her satırında ortaya koyuyor.

 

           Cevdet Kudret'in roman üçlemesi ile Sokak öykü kitabı, edebiyata okur ya da yazar olarak ilgi duyan herkesin okuması, anlatması, örnek alması gereken bir kitap. Cevdet Kudret'in usta yazarlığının gerçek bir kanıtı olarak okumaktan mutluluk duyulacak bir kitap olarak belleğinize kazınacaktır.

 

Bu yazı toplam 1471 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.