• Diyarbakır10 °C
  • Batman8 °C
  • Mardin14 °C
  • Bingöl4 °C
  • Bitlis4 °C
  • Elazığ5 °C
  • Erzincan1 °C
  • Şanlıurfa14 °C
  • Erzurum0 °C
  • Ağrı1 °C
  • Gaziantep14 °C
  • Hakkari6 °C
  • Muş3 °C
  • Siirt13 °C
  • Van8 °C

Sıddık ALGÜL / Köşe Yazarı

12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Sıddık ALGÜL / Köşe Yazarı

Diyarbakır Surlarının eşi ve benzeri yok

12 Temmuz 2015 Pazar 07:00

 

Her adımında binlerce yıllık tarihin izi ve kokusu hissedilen Diyarbakır, UNESCO tarafından da hakkı teslim edildikten sonra belli ki daha çok  popüler olacak. Bu nedenle başta Diyarbakırlı hemşehrilerimiz olmak üzere herkesin Diyarbakır tarihi konusunda az veya çok bir bilgiye sahip olması gerekiyor.

Bir nebze katkı olması açısından okurlarımız için bu alanda minik  bir tarih kültür araştırması yaptık ve surlardan başladık. Umarız karınca kadarınca bizim de bu çorbada tuzumuz olur.

Kara taşlı surlar

Diyarbakır Surları deyip geçmeyin..Aslında dünya birincisidir Diyarbakır Surları… Çin Seddi uzunluk bakımından dünya birincisi olabilir amma. Diyarbakır Surları, üzerindeki kitabeler, figürler, kabartmalarıyla eşi benzeri olmayan  açık bir müze durumundadır....

Diyarbakırlıların "beden" diye adlandırdıkları surlar, 5 bin 700 metre uzunluğunda, 10-12 metre yüksekliğinde ve 3 - 3,5 metre genişliğindedir.

Surlar, eski bir yanardağ olan Karacadağ'dan akan 60 metre kalınlığında ki  bazalt tabakaya uygun olarak kalkan balığı şeklinde inşa edilmiştir. Balığın baş kısmı iç kale'ye, kuyruk kısmı ise güneybatı kesimindeki yedi kardeş ve evli beden burçlarının olduğu yere uyar. Diyarbakır Surları'nın yapımında yörenin temel yapı malzemesi olan gri-siyah bazalt taşı kullanılmıştır.

Sur ve burçların üzerinde, güneş ve yıldız sembolleri, kaplan, boğa, çift başlı kartal, akrep ve at kabartmaları, silah, meyve ve tahıl şekilleri bazalt taşlar üzerine işlenmiş ve günümüze kadar gelmiştir. Ayrıca birçok yerde, özellikle Urfa Kapı ve Dağ Kapı çevresinde eşsiz kitabe ve motifler bulunmaktadır.

Diyarbakır Surları iki kısımdan oluşur.  bir kısmı, şimdiki İç Kale'le denilen yerin  Hurriler tarafından yapıldığı tahmin edilmektedir. (m.ö.3000). Bu bölge, muhtemelen gerek Dicle vadisine, gerek Diyarbakır düzlüğüne hakim en stratejik yer olarak seçilmiştir.

Diyarbakır Surlarının kesin tarihi bilinmiyor. Ancak günümüzdeki şekli ile M.S. 346 yılında Bizans İmparatoru II. Constantinus döneminde onarım gördüğü ve bazı eklemelerle bugünkü şeklini aldığı  kaynaklar belirtmektedir.

Ancak  önceki surların  şimdiki Gazi Caddesi'nden geçen batı kesimi 367-375 yılları arasında, şehre gelenlerin artmasının üzerine yıktırılmış ve surlar şimdiki şekliyle genişletilmiştir.o günden günümüze kadar surlar zaman zaman onarılmış ve yenilenmiştir. birçok uygarlık kendi döneminde yeni burçlar, kitabeler, süslemeler ve  motiflerle surlara kendi imzalarını atmışlardır.

Özellikle Romalılar, Bizanslılar, Abbasiler, Mervaniler, Selçuklular, İnaloğulları, Nisanoğulları, Artukoğulları, Eyyubiler, Akkoyunlular ve Osmanlılar'dan günümüze kadar gelen birçok kıymetli  burç, kitabe ve kabartmalar bulunmaktadır. Bu eserler, o dönemlerin canlı birer şahidi olarak hala yaşamaktadır.

Diyarbakır surları, esas olarak iç ve dış kaleden oluşur. iç kale, surların fis kayası denilen kuzeydoğu ucundadır. iç kale'de Bizanslılar'dan kalan Nestorian kilisesi vardır. bu kilise V. yüzyılda yapılmıştır. yarı harap vaziyette iken son yıllarda onarılarak şimdiki halini almıştır.  İç kale'deki en önemli yapı virantepe denen yerdeki Artuklu Sarayı'dır.1210-1220 yılları arasında yapılan sarayla ilgili kazılar 1956'da Prof.Dr. Oktay Aslanapa ve ekibi tarafından gerçekleştirilmiş, saray kalıntıları, altın yaldızlı ve Türk motifli mozaikler ve çok gösterişli sekiz köşeli havuz ortaya çıkarılmıştır. Bu sarayda devrin önemli bilim adamları ve özellikle Cizreli Eb'ül İzz'in yaşadığı bilinmektedir.günümüzde. Artuklu Sarayı halen harap haldedir. iç kale içerisinde ayrıca I. dünya savaşı sırasında Atatürk'ün kaldığı bina ve bazı adlî (adliye günümüzde buradan surların dışına, yeni belediye binasının bitişiğindeki binaya taşındı) binalar bulunmaktadır.

*Kaynak: Ekşi sözlük

Sonraki yazımızın konusu, İçkaleyi saran surlar

 

Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
SEÇTİKLERİMİZ
Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Tigris Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : +90 412 229 20 03-0538 334 53 75 | Haber Yazılımı: CM Bilişim