• Diyarbakır12 °C
  • Batman13 °C
  • Mardin15 °C
  • Bingöl6 °C
  • Bitlis6 °C
  • Elazığ9 °C
  • Erzincan7 °C
  • Şanlıurfa15 °C
  • Erzurum3 °C
  • Ağrı-1 °C
  • Gaziantep12 °C
  • Hakkari5 °C
  • Muş1 °C
  • Siirt13 °C
  • Van6 °C
Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Halkının kılıçtan geçirildiği belirtilen Tell-Fafan şehri Siirt'te çıktı
07 Aralık 2013 Cumartesi 13:19

Halkının kılıçtan geçirildiği belirtilen Tell-Fafan şehri Siirt'te çıktı

SİİRT - Siirt'in Çattepe köyünde yürütülen Ilısu Barajı arkeolojik kurtarma kazılarında halkı kılıçtan geçirildiği belirtilen Tell-Fafan şehri ile bir liman bulundu.

Ilısu Barajı Siirt, Batman ve Mardin kazıları koordinatörü Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Yard. Doç. Dr. Haluk Sağlamtimur başkanlığında Çattepe Höyükte 2009 yılından bu yana devam eden kazı çalışmalarında Tell-Fafan şehri ve bu şehre ait bir liman ortaya çıkarıldı.İslam coğrafyacılarının Tell-Fafan'ı 915 yılında halkının neredeyse tamamı kılıçtan geçirildikten sonra ateşe verilerek yakılan bir şehir ve Dicle Nehri üzerinde gemi taşımacılığının başladığı ilk yer olarak kabul ettiği belirtildi.

 "Tell-Fafan şehrinin halkı kılıçtan geçirilmişti"

Ege Üniversitesi Öğretim Üyesi Yard. Doç. Dr. Sağlamtimur, Çattepe köyünde buldukları Tell-Fafan şehrinin 915-916 yıllarında halkının neredeyse tamamı kılıçtan geçirildikten sonra ateşe verilerek yakıldığını belirterek, "Kazı çalışmasında şehrin tamamını kapsayan bu yangının tahribatı açığa çıkartıldı" dedi.Sağlamtimur, yazılı kaynakların, MS 10'uncu yüzyılda Erzen, Bitlis ve daha kuzeydeki Ermeniyye şehirlerinden gelen malların Dicle Nehri üzerinden Musul'a ulaştırılmasında aktif bir liman şehri özelliği taşıyan Tell-Fafan'ın MS 11'inci yüzyıldan itibaren bu özelliğini koruyamayıp sıradan bir köy haline geldiğini gösterdiğini ifade ederek, şöyle dedi:

"Çünkü MS 11'inci yüzyıldan itibaren Mervani hakimiyetine paralel olarak yörede yoğunlaşmaya başlayan eşkıya çetelerinin varlığı bu güzergahı büyük ticaret kervanları için oldukça tehlikeli hale getirmiştir. Bu da doğal olarak tüccarların güvenlik açısından uygun olmayan bu yolu terk etmelerine ve Tell-Fafan'ın ticari bir liman şehri olma niteliğini yitirerek küçük bir köy mertebesine inmesine neden olmuştur. Nehir taşımacılığının önemini kaybetmesinden dolayı Tell-Fafan şehri de önemini kaybetmiştir. Tell-Fafan'ın önemini kaybetmesinden sonra Hasankeyf stratejik önem kazandı. Artukluların bölgede güçlenmesi ve Hasankeyf'in başkent olmasından sonra Midyat ve Nusaybin üzerinden güneye inen yol güzergahının önem kazanmasıyla nehir taşımacılığı eski önemini kaybettiğinden dolayı Tell-Fafan tamamen terk edilmiştir. Nitekim MS 12'inci ve 13'üncü yüzyıl kayıtlarında Tell-Fafan adının hiç geçmemesi bu tarihlerden itibaren yerleşim yeri ve limanın önemini tamamen yitirdiğini göstermektedir. Selçuklu döneminden sonra Çattepe Höyük üzerinde bulunan yerleşim de stratejik önemini kaybederek, günümüze kadar iskan edilen bir köy olarak kalmıştır."

 

"Tell-Fafan bir liman şehridir"

 Yard. Doç. Dr. Sağlamtimur, Çattepe'nin alt tabakalarında bulunan Tell-Fafan şehrinin Ortaçağ Arap yazılı belgelerinde yer aldığına dikkati çekerek, bu kayıtlardaki bilgilere göre Botan ve Dicle’nin birleştiği noktada bulunması nedeniyle özellikle 10'uncu yüzyıl boyunca El-Cezire’nin önemli ticari şehir ve limanlarından biri olduğunu belirtti.

Çattepe'nin 2009 yılında yapılan kazı çalışmalarında üst tabakalarında bu döneme tarihlenen evrelerin ortaya çıkarıldığını kaydeden Sağlamtimur, bu döneme tarihlenen yapıların büyük bir bölümünün höyüğün güney tarafı ile günümüz köy yerleşimi arasındaki düzlükte bulunduğunu belirtti.

Sağlamtimur, bu döneme tarihlenen yapıların bir bölümünün ise yerleşimin batı tarafındaki Geç Roma surlarının sağlam duvarlarına

yaslanarak yapılmış mekanlardan oluştuğuna dikkati çekerek, bu yapılarda ortaya çıkartılan çanak çömleklerin bir bölümünün yapıların içinde bulunduğunu söyledi.

Ortaçağ Arap yazılı belgelerde söz konusu limanın geçtiğini vurgulayan Sağlamtimur, şunları kaydetti:

"Tell-Fafan'ın İslami ve bir liman şehridir. İslam coğrafyacıları Tell-Fafan'ı bir şehir ve Dicle üzerinde gemi taşımacılığının başladığı ilk yer olarak kabul etmektedirler. Bir diğer deyişle Çattepe'ye kadar Dicle Nehri üzerinde keleklerle yapılan taşımacılık buradan itibaren yerini gemilere bırakmaktadır. Özellikle MS 10'uncu yüzyılda kuzey yollarını kullanarak gelen kervanların Tell-Fafan limanından yükledikleri mallarını Dicle üzerinden Cizre ve Musul yoluyla Bağdat'a kadar ulaştırdıkları bilinmektedir. Höyüğün batı tarafındaki kazılarda ortaya çıkarılan büyük dere taşlarından yapılmış çevre duvarı büyük olasılıkla İslami şehir Tell-Fafan’ın çevre duvarı olmalıdır. Bu dönemde Geç Roma-Erken Bizans dönemi surlarının sağlam kalan kısımlarına yeni duvarlar ekleyerek kullanıldığını düşünüyoruz."

Kaynak: Haber Kaynağı
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
SEÇTİKLERİMİZ
Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Tigris Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : +90 412 229 20 03-0538 334 53 75 | Haber Yazılımı: CM Bilişim