1. YAZARLAR

  2. Tahir Şilkan

  3. JOHN STEİNBECK
Tahir Şilkan

Tahir Şilkan

köşe yazarı
Yazarın Tüm Yazıları >

JOHN STEİNBECK

A+A-

 ( Doğumunun 115. yılı anısına...)

 

        John Steinbeck (27 Şubat 1902 - 20 Aralık 1968), dünya edebiyatının, gerçekçilik akımının büyük ustalarındadır. Belleklerden silinmeyecek güzellikteki romanları, bugün bile en çok okunan kitaplar arasında ilk sıralarda yer almaktadır.

        Steinbeck, bir tarım işçisi ailenin çocuğudur. Tamamlayamadığı üniversite eğitimini sürdürebilmek için kapıcılık, boyacılık, duvarcılık, eczacı katipliği, ırgatlık gibi işlerde çalışmıştır.

       Çalıştığı işlerde kazandığı deneyimler eserlerinde, işçi ve tarım emekçilerinin hayatlarını gerçekçi bir şekilde anlatmasında önemli rol oynamıştır.

 

&&&

 

John Steinbeck, Gazap Üzümleri, Bitmeyen Kavga ile Fareler ve İnsanlar romanlarında Amerikan işçilerinin ve yoksulların yaşamını benzerine zor rastlanan roman kahramanları yaratarak anlatmıştır.

       Gazap Üzümleri romanında; 1929 Büyük Bunalımı sonrasında, topraksız ve az toprak sahibi tarım emekçilerinin hayatı, banka borçları nedeniyle topraklarına el konulan küçük toprak sahiplerinin yerlerini, yurtlarını terk ederek, ülkenin başka bölgelerine tarım işlerinde çalışmak üzere gitmeleri, karın tokluğuna çalışmaya razı olmalarına karşın iş bulamamaları, açlık, yoksulluk içinde çaresiz kalmaları büyüleyici bir dille anlatılır.

 

John Steinbeck, Gazap Üzümleri’nin bölüm başlarında; romanın olay örgüsünün dışındaki anlatılarda, o dönemin Amerikan toplumundaki değişimi romancıdan daha çok bir sosyolog, bilim insanı gibi başarıyla anlatır.

      Başarılı bir sinema uyarlaması da olan romanın son sayfalarında, yeni doğum yapmış, ancak bebeği ölü doğmuş genç kadının, açlıktan ölmek üzere olan bir adamı emzirme anlatısı vardır. İnsanın tüylerini diken diken eden bu satırlarda cinsellik değil insanlık vardır.

 

&&&

 

Steinbeck, Bitmeyen Kavga romanında da meyve toplama işçilerini anlatır. Gazap Üzümleri romanında anlatılan atmosferde, ancak karın doyurmaya yetecek düşük ücretlerle, sağlıksız kamplarda barınarak meyve bahçelerinde çalışan işçilerin dünyasını, bu kez sendikalaşma, işçilerin birleşik hareketi, örgütlenme, grev gibi kavramları da romana katarak anlatır.

      Bitmeyen Kavga’da işçileri, çiftlik sahiplerine karşı örgütlenmeye, sınıf savaşımına çağıran Kızılları anlatışı, John Steinbeck’in Komünist Parti’ye mesafeli duruşunu gösterir niteliktedir.

       Meyve toplama işçileri, çiftlik sahiplerine karşı verdikleri mücadelede karşılarında çiftlik sahipleri dışında Devletin silahlı güçlerini, grev kırıcılarını bulacaktır.

      İz bırakan roman kahramanları, konusu, kurgusu, yalınlığı, gerçekçi anlatımı ile Steinbeck’in en güzel romanlarından biridir: Bitmeyen Kavga…

 

&&&

 

Steinbeck, geçtiğimiz yıllarda İzmir Milli Eğitim Müdürlüğü tarafında ” sakıncalı” bulunan, Fareler ve İnsanlar romanında;  dev cüssesi, çok güçlü olmasına karşın küçük bir çocuk zekasına sahip Lennie ile  onun tersi fiziki özelliklere sahip ancak kıvrak zekası, keskin bakışlı George’nin sıkı ve karmaşık arkadaşlığını anlatır.

    Çocuk zekasına karşın saflığı, arkadaşının anlattığı hayalleri benimseyişi ile Lennie iyi bir dosttur ama sahip olduğu güç, çalışırken çok işe yaramasına karşın okşarken bile verdiği zarar hayallerin beklendiği gibi gerçekleşmemesi sonucunu doğuracaktır.

     Fareler ve insanların dost olabileceğini anlatan roman, çiftlik işçilerinin, göçmen işçilerin hayatını, özlemlerini, hayallerini de başarıyla anlatır.

 

&&&

 

Pulitzer ve Nobel gibi önemli edebiyat ödüllerinin sahibi olan John Steinbeck, 2. Dünya Savaşı'ndan sonra, eğlendirici, duygusal eserler ve senaryolar yazdı. İnci, Yukarı Mahalle, Sardalye Sokağı çok beğenerek okuyacağınız romanları olarak saymak isterim.

 

&&&

 

John Steinbeck, oğlunun da savaştığı Vietnam Savaşı'na savaş muhabiri olarak katılır. Daha önce 2. Dünya Savaşında da savaş muhabirliği yapmıştır. Başlangıçta demokrat, ilerici bir yazar olarak tanınan John Steinbeck yaşamının son yıllarında ortaya koyduğu tutum ve söyledikleri ile bu nitelikleri tartışılan biri olarak yaşamını yitirdi.

 

Steinbeck, Vietnam Savaşını ve ABD’nin saldırganlığını destekleyen bir yaklaşım sergilemiştir. Vietnam’dan gönderdiği yazı ve haberler, savaş kışkırtıcılığı olarak değerlendirilmiş, savaş sırasında  Başkan Johnson’un danışmanlığını yapması eleştirilmiştir.

   20. Yüzyılda ABD’nin en vahşi saldırılarında birini oluşturan, 1,5 milyon Vietnamlının ve 60 bin Amerikan askerini yaşamına mal olan, Vietnam topraklarını kullanılmaz hale getiren bir savaşı, ” Kahramanca bir girişim” olarak nitelemekle John Steinbeck, güçlü edebiyatçılığı ile kazanmış olduğu saygınlığı önemli ölçüde yitirmiştir.

Bu yazı toplam 475 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.