1. YAZARLAR

  2. Tahir Şilkan

  3. REFİK HALİD KARAY
Tahir Şilkan

Tahir Şilkan

köşe yazarı
Yazarın Tüm Yazıları >

REFİK HALİD KARAY

A+A-

 

 

 

Refik Halid Karay, Türkçe'nin büyük yazı ustalarındandır. ‘Memleket Hikayeleri’nin unutulmaz yazarı, öyküleri, romanları, hiciv yazıları, anı kitapları, denemeleri ve diğer yazdıklarıyla edebiyatımızda iz bırakmış, örnek alınmıştır. Belki de hepimizi en çok çarpan hikayesi, ortaokul ders kitaplarında yer alan ‘Eskici’dir. Anımsayacaksınız; tüm yakınlarını yitirdiği için İstanbul’dan bindiği vapurla, Arabistan’a akrabalarının yanına giden ve Türkçe konuşacak birisi olmadığı için “aylarca susan Hasan’ın” aylar sonra avluya gelen ayakkabı tamircisi (Köşker) Eskici’yi seyrederken “çiviler ağzına batmaz mı senin?” sorusuyla başlayan ve insanım diyen herkesi sarsacak bir anadil -memleket- yurt özlemini belleklerimize kazıyan hikâye...

 

 

Refik H. Karay, öncelikle gazetecidir.  18 Temmuz 1965’te 77 yaşında öldüğünde geride kırkı aşkın edebiyat eseri bırakmıştır. Yazdıklarından ve eylemlerinden dolayı hem İttihat Terakki Hükümetlerinin hem de Ankara Hükümeti'nin sürgüne gönderdiği (150’liklerden) kişilerden biridir. Kurtuluş Savaşı döneminin Haberleşme Genel Müdürü olarak, Ankara’dan yürütülen ‘Milli Mücadele’ye mesafeli durmuş, bu nedenle Zafer’den sonra sürgüne gitmiştir. T.B.M.M.’nde gündem olmuş, yazdıklarının yayınlanmasının engellenmesi tartışılmıştır. Onu yargılamadan önce; ‘Minelbab İlelmihrap’ ve ‘Bir Ömür Boyunca’ adlı anı kitaplarını okumanızı öneririm.

 

Sürgün yıllarında Hatay’ın anavatan’a katılması mücadelesinin seslendiricilerden biri olmuştur. Ayla Kutlu, yaşamının ilk 22 yılını anlattığı ‘Zaman da Eskir’ adlı anı kitabında; Refik H. Karay’ın, Antakya’daki evlerine, o yıllarda birkaç kez gelmiş olduğunu, gazetecilik ve öğretmenlik yapan babasından ve annesinden duyduğunu yazmıştır. Yurt özlemini ve verilen Kurtuluş mücadelesine yaklaşımını, ‘Sürgün’ ve ‘Çete’ adını taşıyan romanlarından da okuyabilirsiniz. Özellikle “Sürgün” romanı, yaratılan gerçekçi roman kahramanları, tasvirlerin gücü ve güzelliğiyle etkileyicidir. Sürgün’ün, Suriye’de geçen bir roman olduğunu ve roman kahramanlarından birinin o yıllardaki Suriye devlet başkanı olarak kurgulanmasını ilginç bir ayrıntı olarak ifade etmek isterim.

 

Refik H. Karay, ülkemizdeki ilk sosyalist içeriğe sahip “Hakk-ı Sûkut” (Sus Payı) öyküsünün yazarıdır. 1909 yılında yayınlanan “Sus Payı” gibi bir öyküyü yazdığında henüz 21 yaşındadır. İttihat Terakki’nin emriyle katledilen gazeteci-yazarların anısına, Sosyalist Hilmi’nin gazetesini bir günlüğüne kiralayacak ve tüm yazıları O yazacaktır...

 

Sus Payı, Yatık Emine, Cer Hocası, Şeftali Bahçeleri gibi unutulmayacak öykülerin yer aldığı “Memleket Hikâyeleri” ve “Gurbet Hikâyeleri” adlı öykü kitaplarının dışında, yıllar önce TRT tarafından uyarlanan ve başrollerinde Sema Yunak ve Ahmet Mekin’in oynadığı, “Bugünün Saraylısı” adlı romanı en tanınmış eseridir. Memleket Hikâyeleri ile ülke edebiyatında ilk kez Anadolu gerçeğini anlatmıştır.

 

Refik Halid Karay, 1938’den sonra yurda dönmüş ve kendini tamamen edebiyata adamıştır. İttihat Terakki Hükümetleri zamanında yazdığı siyasi hicivlerden ve siyasetten uzak durmuş, romanlar, kronikler, denemeler yazmıştır.

 

Yalın, akıcı bir dil, gözlem gücüne dayanan ve Türkçe'nin güzelliğini yansıtan eserlerinde, kendine özgü tekniğiyle çok başarılı olmuştur. Romanlarının pek çoğunun piyasa için yazılması eleştirilebilir ama o eserlerinde bile edebiyat tadı olduğu unutulmamalıdır. Sürükleyici anlatım, başarılı roman kurgusu, sürprizlerle sonuçlanan aşklar, v.b... Yazarın entellektüel birikimini gözler önüne seren romanlar, denemeler, anlatılar... İkibin Yılın Sevgilisi, Yüzen Bahçe, Yerini Seven Fidan, Nilgün, Dişi Örümcek, Anahtar, Karlı Dağdaki Ateş, Dört Yapraklı Yonca, Sonuncu Kadeh romanlarını okuduğunuzda bu romanların birçok kez sinemaya uyarlanmış olduğunu anımsayabileceğinizi düşünüyoruz.

Bu yazı toplam 922 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.