1. YAZARLAR

  2. Tahir Şilkan

  3. RIFAT ILGAZ
Tahir Şilkan

Tahir Şilkan

köşe yazarı
Yazarın Tüm Yazıları >

RIFAT ILGAZ

A+A-


 

 

Rıfat Ilgaz  1993’te Sivas’ta Madımak Oteli’nde yakılan arkadaşlarının üzüntüsünden olaydan 4 gün sonra yaşamını yitirmiştir.

Rıfat Ilgaz, Sivas'ta;  Metin Altıok, Nesimi Çimen ve Asım Bezirci gibi yakın arkadaşlarının ölümü üzerine,  Cumhuriyet gazetesinde “Ölümle yaşamın anlamı kalmadı, her şey yalama oldu” başlıklı bir yazı yazdı. 

Babasının Sivas’taki olaylardan çok etkilendiğini belirten Aydın Ilgaz, Rıfat Ilgaz'ın kendisine ölmeden önce “Hitler ordusu, Almanya’da ve Avrupa’da tüm kütüphaneleri yıktı. Firavunlar, piramitlerin içindeki tabletleri yıktı. Ama insanlık tarihi boyunca aydınların ve yazarların bir binaya toplanıp üzerlerine kova kova benzin dökülmedi” dediğini söyledi.

 

              RIFAT   ILGAZ   
 
     "...Kaldır başını kan uykulardan
         Böyle yürek böyle atardamar
         Atmaz olsun
         ses ol, ışık ol, yumruk ol
        ...
        ...
        Yollar kesilmiş  alanlar sarılmış
        Tel örgüler çevirmiş yöreni
        fırıl fırıl alıcı kuşlar tepende
        Benden geçti mi demek istiyorsun
        Aç iki kolunu iki yanına
        Korkuluk ol.    
                           (1968-Aydın mısın?)
     Şair-Yazar Rıfat Ilgaz, Hababam Sınıfı'nın yazarı olarak tanınmıştır. Gerçekte böyle bir tanınmışlık; Onun, Edebiyatımıza yapmış olduğu büyük katkı dikkate alındığında açık bir eksiklik ve haksızlıktır. Rıfat Ilgaz, 2 Temmuz 1993'deki Sivas Katliamı'nın büyük acısı

(özellikle yakın dostu, Rıfat Ilgaz'ın biyografisini de yazmış olan Yazar Asım Bezirci'nin ölümü) nedeniyle  katliamdan beş gün sonra yaşamını yitirdiğinde, geride şiir, öykü, roman, köşe yazısı, anı, tiyatro oyunu ve çocuk edebiyatı alanlarında yazdığı elliyi aşkın eser bırakmıştır. Rıfat Ilgaz öncelikle şairdir. 1940 kuşağı olarak da nitelenen dönemin en güçlü yazarlarından biridir.

 

      Rıfat Ilgaz, tek parti( CHP) Hükümetlerinin, emekten, ileriden, sosyalizmden, yana bütün aydın yazar, sendikacı, siyasetçilere karşı uyguladığı sindirme, ezme, yoketme politikasının en çarpıcı örneklerinden biridir. Yazdığı " Sınıf"  adlı şiir kitabı nedeniyle işkenceli polis sorgusu, mahkeme ve cezaevi ile tanıştı! Öğretmenlikten atıldı. Çocuklarının annesinden ayrılmak   zorunda kaldı. ( Yusuf Kurçenli'nin yönettiği, Tarık Akan'ın başrolünü oynadığı Karartma Geceleri romanından uyarlanmış sinema filminde başarıyla anlatılmıştır)

    Rıfat Ilgaz, yazdıklarında alaycı ve mizahi bir dili ustalıkla  kullanan bir yazardır. Hababam Sınıfı dışında "Pijamalılar" romanında da yaşam boyu peşini bırakmayan 'tüberküloz' hastalığını ve hastane günlerini başarıyla anlatmıştır.

      Toplumcu gerçekçi edebiyatın en önemli temsilcilerinden olan Rıfat Ilgaz, 'Çocuklarım' şiirinde eğitim sistemine yönelttiği anlamlı eleştirilerle, insan sevgisi ve sıcaklığına sahip bir öğretmen portresini belleklerimize kazır.

 

     "  Sizi yoklama defterinden öğrenmedim / haylaz çocuklarım./ Sınıfın en devamsızını/ bir sinema dönüşü tanıdım,/ koltuğunda satılmamış gazeteler./ Dumanlı bir salonda / kendime göre karşılarken akşamı/ nane şekeri uzattı en tembeliniz./.../.../çoğunuz semtine uğramaz oldu okulun/ palto ayakkabı yüzünden/ kiminiz limon satar balıkpazarında,/ kiminiz Tahtakale'de çaycılık eder./.../.../ karşılıklı neler öğrenmedik sınıfta,/ çevresini ölçtük dünyanın/ hesapladık yıldızların uzaklığını./ Orta Asya'dan konuştuk/ laf kıtlığında./birlikte neler düşünmedik/ burnumuzun dibindekini görmeden/ bulutlara mı karışmadık/Güz rüzgarlarında dökülmüş/ Hasta yapraklara mı üzülmedik/ serçelere mi acımadık kış günlerinde/ Kendimizi unutarak" ( Çocuklarım-Sınıf)

 

    Özgürlükçü, aydınlık gerçekçi bir yazar olarak emekçilerin, yoksulların hak arama, örgütlenme, mücadele sürecinin aktif bir katılımcısı olmuştur. 'Hababam Sınıfı' romanının sinemaya aktarılmasına sevinmiş, ancak sansür gerekçesiyle eserindeki ezberci, kopyacı, öğrenciyi dışlayan-suçlayan eğitim sistemine yöneltilen eleştirileri göstermeyip, eserin özünü değiştiren bu filmleri beğenmediğini ifade etmiş ve dava açmıştır.

  

    Rıfat Ilgaz,  7 Mayıs 1911 Kastamonu-Cide doğumludur. 1970'li yıllarda Cide'ye yerleşen Rıfat Ilgaz, 12 Eylül'den sonraki günlerde, 70 yaşında hasta olmasına karşın gözaltına alınarak yaşamından ve yazdıklarından dolayı sorgulanmıştır. Anılarında ;

 " Evimin basılarak göz altına alındığım, O günlerde 'Yıldız Karayel' romanı üzerinde çalışıyordum, kitabın adını öğrenen operasyonu yöneten komutanın anlamlı bir şekilde bu rüzgarın Cide'nin kuzeyindeki ülkeden esen rüzgar olup olmadığını..." sormasını  anlatır. Rıfat Ilgaz çocuklar için yazdığı bir şiirinde kendini şöyle tanıtır:

 

                "  Sınıfın ozanıyım mimli

                   Hababam Sınıfı'nın yazarıyım ünlü

                    Kim ne derse desin çocuklar için yazdım hep

                    İki iş tuttum ömür boyu köklü

                    Çocukları okutmaktı ilk işim

                    İkincisi

                    Yazdıklarımı çocuklara okutmak"

 

    Rıfat Ilgaz, yazmaktan ve bu arada şiirden hiç vazgeçmeyen yazarlardandır. 12 Eylül'ün baskılar, işkenceler, gözaltılar, idamlar, yokluklarla dolu yıllarında yazdığı bir şiirde ' DİRENME' sözünü öne çıkarır. O şiirden bir bölümle bitirelim.

               "  ...

                   ...

                    Çare yok

                    Tüm acılara direneceksin önce

                    Daha çok,

                    Acımalara direneceksin, iki,

                    Yokluğa, yoksunluğa... Üüüç.

                    Güler yüz göstermeyeceksin

                    Yüzüne gülenlere, dört!

 

                    En önemlisi

                    Ezenlere karşı direneceksin, beş!

                    Ezilenlerin yanıp yakınmalarına!

                    Etti mi altı!

                    Yedincisi mi, can yoldaşım,

                    Övgülere direneceksin,

                    Seni göklere çıkaran övgülere!

                     ..."   

                      ( Yedi Canlı Olmak- Kulağımız Kirişte)

 

Bu yazı toplam 531 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.