1. YAZARLAR

  2. Tahir Şilkan

  3. RIFAT ILGAZ
Tahir Şilkan

Tahir Şilkan

köşe yazarı
Yazarın Tüm Yazıları >

RIFAT ILGAZ

A+A-

 

 

“…Kaldır başını kan uykulardan

Böyle yürek böyle atardamar

Atmaz olsun

ses ol, ışık ol, yumruk ol

     

Yollar kesilmiş  alanlar sarılmış

Tel örgüler çevirmiş yöreni

fırıl fırıl alıcı kuşlar tepende

Benden geçti mi demek istiyorsun

Aç iki kolunu iki yanına

Korkuluk ol.  

 

(1968-Aydın mısın)

 

 

Şair-Yazar Rıfat Ilgaz, Hababam Sınıfı’nın yazarı olarak tanınmıştır. Gerçekte böyle bir tanınmışlık; Onun, Edebiyatımıza yapmış olduğu büyük katkı dikkate alındığında açık bir eksiklik ve haksızlıktır.

   Rıfat Ilgaz, 2 Temmuz 1993’deki Sivas Katliamı’nın büyük acısı( özellikle yakın dostu, Rıfat Ilgaz’ın biyografisini de yazmış olan Yazar Asım Bezirci’nin ölümü) nedeniyle  katliamdan beş gün sonra yaşamını yitirdiğinde, geride şiir, öykü, roman, köşe yazısı, anı, tiyatro oyunu ve çocuk edebiyatı alanlarında yazdığı elliyi aşkın eser bırakmıştır.

 

   Rıfat Ilgaz öncelikle şairdir. 1940 kuşağı olarak da nitelenen dönemin en güçlü yazarlarından biridir.

 

Rıfat Ilgaz, tek parti( CHP) Hükümetlerinin, emekten, ileriden, sosyalizmden, yana bütün aydın yazar, sendikacı, siyasetçilere karşı uyguladığı sindirme, ezme, yoketme politikasının en çarpıcı örneklerinden biridir. Yazdığı ” Sınıf”  adlı şiir kitabı nedeniyle işkenceli polis sorgusu, mahkeme ve cezaevi ile tanıştı! Öğretmenlikten atıldı. Çocuklarının annesinden ayrılmak   zorunda kaldı. ( Yusuf Kurçenli’nin yönettiği, Tarık Akan’ın başrolünü oynadığı Karartma Geceleri romanından uyarlanmış sinema filminde başarıyla anlatılmıştır)

 

* * *

Rıfat Ilgaz, yazdıklarında alaycı ve mizahi bir dili ustalıkla  kullanan bir yazardır. Hababam Sınıfı dışında “Pijamalılar” romanında da yaşam boyu peşini bırakmayan ‘tüberküloz’ hastalığını ve hastane günlerini başarıyla anlatmıştır.

 

Toplumcu gerçekçi edebiyatın en önemli temsilcilerinden olan Rıfat Ilgaz, ‘Çocuklarım’ şiirinde eğitim sistemine yönelttiği anlamlı eleştirilerle, insan sevgisi ve sıcaklığına sahip bir öğretmen portresini belleklerimize kazır.

 

”  Sizi yoklama defterinden öğrenmedim / haylaz çocuklarım./ Sınıfın en devamsızını/ bir sinema dönüşü tanıdım,/ koltuğunda satılmamış gazeteler./ Dumanlı bir salonda / kendime göre karşılarken akşamı/ nane şekeri uzattı en tembeliniz./…/…/çoğunuz semtine uğramaz oldu okulun/ palto ayakkabı yüzünden/ kiminiz limon satar balıkpazarında,/ kiminiz Tahtakale’de çaycılık eder./…/…/ karşılıklı neler öğrenmedik sınıfta,/ çevresini ölçtük dünyanın/ hesapladık yıldızların uzaklığını./ Orta Asya’dan konuştuk/ laf kıtlığında./birlikte neler düşünmedik/ burnumuzun dibindekini görmeden/ bulutlara mı karışmadık/Güz rüzgarlarında dökülmüş/ Hasta yapraklara mı üzülmedik/ serçelere mi acımadık kış günlerinde/ Kendimizi unutarak” ( Çocuklarım-Sınıf)

 

* * *

 

Özgürlükçü, aydınlık gerçekçi bir yazar olarak emekçilerin, yoksulların hak arama, örgütlenme, mücadele sürecinin aktif bir katılımcısı olmuştur. Ünlü Hababam Sınıfı Romanının sinemaya aktarılmasına sevinmiş, ancak sansür gerekçesiyle eserindeki ezberci, kopyacı, öğrenciyi dışlayan-suçlayan eğitim sistemine yöneltilen eleştirileri göstermeyip, eserin özünü değiştiren bu filmleri beğenmediğini ifade etmiş ve dava açmıştır.

 

Rıfat Ilgaz, Kastamonu-Cide doğumludur. 1970’li yıllarda Cide’ye yerleşen Rıfat Ilgaz, 12 Eylül’den sonraki günlerde, 70 yaşında hasta olmasına karşın gözaltına alınarak yaşamından ve yazdıklarından dolayı sorgulanmıştır. Anılarında ; ” Evimin basılarak göz altına alındığım, O günlerde ‘Yıldız Karayel’ romanı üzerinde çalışıyordum, kitabın adını öğrenen operasyonu yöneten komutanın anlamlı bir şekilde bu rüzgarın Cide’nin kuzeyindeki ülkeden esen rüzgar olup olmadığını…” sormasını  anlatır.

   

Rıfat Ilgaz çocuklar için yazdığı bir şiirinde kendini şöyle tanıtır:

 

” Sınıfın ozanıyım mimli

Hababam Sınıfı’nın yazarıyım ünlü

 

Kim ne derse desin çocuklar için yazdım hep.

İki iş tuttum ömür boyu köklü

Çocukları okutmaktı ilk işim

İkincisi

Yazdıklarımı çocuklara okutmak”

 

Rıfat Ilgaz, yazmaktan ve bu arada şiirden hiç vazgeçmeyen yazarlardandır. 12 Eylül’ün baskılar, işkenceler, gözaltılar, idamlar, yokluklarla dolu yıllarında yazdığı bir şiirde ‘ DİRENME’ sözünü öne çıkarır. O şiirden bir bölümle bitirelim.   

“...

Çare yok

Tüm acılara direneceksin önce

Daha çok,

Acımalara direneceksin, iki,

Yokluğa, yoksunluğa… Üüüç.

Güler yüz göstermeyeceksin

Yüzüne gülenlere, dört!

En önemlisi

Ezenlere karşı direneceksin, beş!

Ezilenlerin yanıp yakınmalarına!

Etti mi altı!

Yedincisi mi, can yoldaşım,

Övgülere direneceksin,

Seni göklere çıkaran övgülere!

…”     ( Yedi Canlı Olmak- Kulağımız Kirişte)

(NOT:Kastamonu Üniversitesi Senatosu, daha önce aldığı Cide Rıfat Ilgaz Meslek Yüksek Okulu’nun adını Cide Meslek Yüksek Okulu olarak değiştirme kararından geri adım attı... Gazeteler...) Kastamonu Üniversitesi Senatosu isim değiştirme kararından geri dönme kararı vermişse, doğru yapmıştır.

Bu yazı toplam 429 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.