Diyarbakır’ın yarım asırlık kültür ustası

DİYARBAKIR'da 44 yıldır atölyesinde yerel ve ulusal folklor ekiplerine ayakkabı ve yemeni ayakkabı üreten Askeri Varlı, "Diyarbakır'da 1970'li yıllarda 20 ayakkabı atölyesi vardı. Nüfus şimdi 20 kat arttı ama atölye sayısı 6'ya düştü" dedi.

Merkezde bir dönem sokağa çıkma yasaklarının uygulandığı, şiddetli çatışmaların yaşandığı Sur ilçesindeki tarihi Hasanpaşa Hanı arkasındaki bir iş merkezinde küçük bir atölyesi bulunan Askeri Varı, 44 yıldan beri folklor ekiplerine ayakkabı ve yemeni ile birlikte isteyen herkese de özel ayakkabı yapıyor.

Ürettikleri ayakkabıları İzmir, İstanbul ve Ankara gibi büyükşehirlerin yanı sıra sipariş üzerini Almanya'ya bile gönderdiğini belirten Varlı, "Ayrıca Güneydoğu Anadolu'nun bütün illerine ayakkabı üretiyoruz. Bu ayakkabılar yöresel folklor ayakkabıları olduğu gibi yemeni ayakkabılar da üretiyoruz. Bir de kişiye özel ayakkabı üretiyoruz. Mesela bir adam gelir, ayağının ölçüsünü alırız ve onun istediği model bir ayakkabı üretiyoruz. Bu tarz kişiye özel ayakkabı üreten yerler çok az kaldı. Ama biz hala bu işi sürdürüyoruz" dedi.

Çıraklık ve kalfalık döneminden sonra 1988 yılından beri ayakkabı atölyesi işlettiğini anlatan Varlı, "Dükkan açtığım dönem Diyarbakır, genelde Bağlar, Şehitlik ve Ofis'in yanı sıra merkez Sur ilçesinden ibaretti ve böylesi bir alanda 20'den fazla ayakkabı atölyesi vardı. Şimdi ise Diyarbakır'ın nüfusu neredeyse 20 kat arttı. Ama ayakkabı üretim atölyeleri geriledi. Bugün Diyarbakır'da 6 ayakkabı atölyesi var. Yani millet artık mağazalardaki hazır ayakkabılara rağbet ediyor ve emin olun o ayakkabılar bizimkilerden daha kaliteli değil" diye konuştu.

Eski Diyarbakır olarak bilinen Sur ilçesinde 44 yıldır ayakkabı üreten Varlı, "Bizim mesleğimiz, tamamiyle elle yapılıp, çok emek isteyen bir iştir. Ayrıca hayatımız boyunca atölyelerde yapıştırıcı kokusu soluyoruz. Bu nedenle bir süre sonra akciğerlerimiz iflas ediyor. Bu mesleki hastalık nedeniyle ustalarımız istisnalar hariç en fazla 60 yıl yaşayabiliyor. Velhasıl zor bir meslek ama mecburen işimizi sürdürüyoruz" dedi.

Ürettikleri yemeni ayakkabıları Sipahi Çarşısı'ndaki ayakkabı mağazalarına veren Askeri Varlı, ayakkabıların burada da perakende satışa çıkarıldığını kaydetti. (DHA)