Bedros Dağlıyan

Bedros Dağlıyan

Köşe Yazarı
Yazarın Tüm Yazıları >

TURNA SEMAHI

A+A-

Haşa ki bizim semahımız/Oyuncak değildir/O bir aşk halidir/Salıncak değildir

Her kim ki semahı/Bir oyun sayar/Onun namazı/Kılınır değildir

                                                                                                  HÜNKÂR HACI BEKTAŞİ VELİ

                                                       TURNA SEMAHI

                                                                      BEDROS DAĞLIYAN

 

Yedikardeş idik biz bu ovada

Kimi saz çalardı kimi dönende

Bakmaz mısın gözlerimin yaşına

Bakmaz mısın mezarımın taşına

Hey dost, hey dost

Eğlen dur, eğlen dur, sarı/telli turnam eğlen dur

Sallan dur, sallan dur, sarı turnam sallan dur

 

Zakir çalmayagörsün, turnalar havalanır, yerine sığamaz; dönenir ha dönenir… Gülbenk’in sesi gelir Bismi şah Allah Allah! Gerçeğin demi ile hû diyelim hû!

Değil mi ki Haktan alınan hakka verilir sol elle alınan sağ elle yine hakka verilir. Semah bir olma halidir Anadolu’da Alevilerin,  Zerdüştlerin, Sabilerin ve Yezidilerin…

Semah, semada Hak ile bütünleşme bir olma haliyse haydi Semaha…

Alevi Cemleri "Görgü'' "Muhabbet cemi" ve ''Abdal Musa" olmak üzere üçe ayrılır. Görgü cemi yıllık dinsel törendir. İnanca göre bir yıl içinde yapılanların hesabı verilir. Muhabbet cemleri herhangi bir fırsat nedeniyle bir araya gelindiğinde yapılan cemlerdir. Abdal Musa ise görgülerin sonunda ya da görüm yapılmadığı yıllarda tüm toplumu birlikte tutmak amacıyla bir akşam içine sığdırılan dinsel törenlerdir. Semahlar muhabbet cemlerinde cemin sonuna doğru yapılır. Muhabbet toplantısının sonunda tüm er ve bacılar semaha kalkar.

Geldi mi ola zamanı Abdal Musa Cem’inin…

Allı Turnam bizim ele varırsan/ Şeker söyle kaymak söyle bal söyle/ Gülüm gülüm, kırıldı kolum/ Tutmuyor elim.turnalar…

Turnalar Anadolu Halklarının bütün acısını, zulüm görmüşlüğünü, saflığını, kaybını temsil eder. Öyle ki o turna haber taşıyandır, dert alandır, aşktır, sevda ve sevgidir hakka; aynı zamanda direniştir haksızlığa… Anadolu’nun Alevileri ve Ermeni’lerine göre turnalar, uğur, bereket, mutluluk ve refahın simgesi olarak kutsal sayılır. Saflığın, temizliğin, dürüstlüğün, vefanın, sadakatin, sabrın, sevginin, onurun, özgürlüğün simgesidirler.

Bu nedenle insanlar genelde onlara ilişmez, yuvalarını bozmaz ve de kanını dökmez.  O dansına başladığında sanki Kırkların cemî’de başlar. Kollar açılır kanatlanır… Turna semahı, turna kuşunun figürlerine dayanır ya, hareketler; turnanın hareketlerine benzer. Yavaş, olgun ve gösterişli... “

Yemen ellerinden beri gelirken Turnalar Ali’mi görmediniz mi?/ Havanın yüzünde semah dönerken Turnalar Ali’mi görmediniz mi?”

Kırat Semahını dönen bacılarsa, göklere, turnalara mahsus selam ederler bir bakıma…

Birçok farklı kültürde yer edinmiş olarak karşımıza çıkan turnayı, Anadolu insanı inancında, şiirinde, türküsünde, giyiminde, kuşamında, halısında, kiliminde, oyasında, eşiğinde, beşiğinde, velhasıl her eşyasında motif olarak kullanır ve ondan medet umar.

Eşine sadık, sevdalı bir kuştur ya turnalar, güvercinler öyle değil mi? Sadako Sasaki’nin turnaları değil mi barışışın simgesi atom bulutlarına karşı… O bin turnayı hep birlikte uçurmak mümkün değil mi, elbirliğiyle…

Olur ya, bir avcı turnaları vurur ve çiftlerden biri ölürse, geride kalan turna yaşamaya devam etmez; ölümü seçer ve gidip kendini yavaşça suya bırakır. Anadolu’nun tehcir ve kıyımlarında Alevileri, Ermenileri, Süryanileri, Ezidileri ve Rumları sayın ki turnadır göklerden düşürülen…

Turna Semahı, turnanın uçuşunu çağrıştırır. Turnaların gökyüzündeki hareketlerini yansıtan figürlerle semah dönen, döndükçe yükselen canlar Hakla buluşurlar. Turna semahı, bu buluşmayı anlatır. Turnaların kur dansı muhteşem bir semah gösterisidir. Sesi Ali’ye benzetilen turna, kuzeyden güneye, güneyden kuzeye göç ederken, Anadolu insanından selam götürür, onlardan da selam getirir.

Göçten acıdan nasibini almış Ermeni halkı içinde Turna ya da Ermenice söylemle Grunk nasıl da yakarır Gomidas’ın eliyle…

 Turna, nereden gelirsin, sesine köle olayım,

Turna, memleketten hiç haber var mı?

Bana cevap vermez, uçup gidersin,

Turna, uç git yurduma, haber getir

 

 

 

 

 

 

Bu yazı toplam 655 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.