1. YAZARLAR

  2. Tahir Şilkan

  3. VASIF ÖNGÖREN
Tahir Şilkan

Tahir Şilkan

köşe yazarı
Yazarın Tüm Yazıları >

VASIF ÖNGÖREN

A+A-

  14 Mayıs 1984'de, 46 yaşında Amsterdam'da kalp krizinden ölen Vasıf Öngören, ülkemizin en önemli tiyatro oyun yazarlarından biridir. Epik tiyatro denildiğinde ilk akla gelen tiyatrocumuz, Vasıf Öngören'dir. Şair yazar Veysel Öngören ile Karikatürist Ferit Öngören'in kardeşidir. Diyarbakır'ın Bismil ilçesi Hacıkan Köyünden, yaşanan Kürt İsyanları gerekçe gösterilerek Kütahya, Tavşanlı'ya 1934 yılında sürgün edilmiş bir Kürt beyinin oğludur.  Bukarlı lakaplı geniş bir ailenin çocuklarındandır. Öngören soyadını Diyarbakır Vali Paşasının  soyadı olarak alan babaları  Bedrettin o sırada 19 yaşındadır. Bismil'in köyünden Kütahya Tavşanlı'ya Batıya gitmeyi  " medenileşmek" olarak niteleyecekler  için bir anekdot aktarmak isterim. Şeyhmus Diken, " İsyan Sürgünleri" kitabında anlatır. 

 

 Tavşanlı'da oturdukları evin güzelliğini  vurgulayan annesine,  Vasıf Öngören'in amcası Selahattin Öngören'in söylediği söz: " Keşke ben Diyarbakır'a Hacikan'a gideydim, öküzümüz Beşo'nun ahırında yataydım"  Vasıf Öngören'in dedeleri de okuma yazmaya yetenekli ve ilgilidir.

 

 

      ***

 

 

    Vasıf Öngören  1938'de Tavşanlı'da doğmuştur. İlkokulu Tavşanlı'da, ortaöğrenimini Afyon'da tamamlamıştır. İstanbul Üniversitesi Jeofizik bölümünde başladığı üniversite eğitimini tiyatro tutkusu nedeniyle yarım bırakmıştır. Üniversiteye başladığından itibaren tiyatro çalışmalarında yer almış, okulu bırakarak tiyatro okumak için Berlin'e gitmiştir. Almanya'da Bertolt Brecht'in öğrencilerinden birinin yanında rejisörlük çalışmalarına katılarak epik tiyatroyu kaynağında öğrenmiştir. 

 

    Ülkeye döndükten sonra İstanbul ve Ankara tiyatrolarında oyuncu olarak çalışmıştır. Yurt dışına işçi göçünü anlattığı "Göç" oyununu yazmış, askerde(1966-1968) "Asiye Nasıl Kurtulur" başlıklı oyununu yazmıştır.  "Asiye Nasıl Kurtulur" oyununu, kurduğu Ankara Birliği Sahnesi'nde sahnelemiştir. Aynı yıllarda tiyatro üzerine yazılar yazmış, 1971'de Brecht'in " Adam Adamdır" oyununu yönetmiştir. 12 Mart Askeri darbesinden sonra Halil Ergün, Erdoğan Akduman ve Mustafa Alabora ile birlikte ″gizli örgüt ″ kurmak suçuyla tutuklanmış,  iki yıl cezaevinde kaldıktan sonra 1974 genel affıyla serbest bırakılmıştır.

 

 

   Cezaevindeyken " Oyun Nasıl Oynanmalı" oyununu yazmıştır. Muhsin Ertuğrul’un şehir tiyatrolarının kapısını  Vasıf Öngören’e açması ve dışarıdan da oyuncu almasına olanak tanımasıyla,  kendi oyununu sahneye koymuştur.

 

 1976 yılında İstanbul Birlik Sahnesi'ni kurmuş, Brecht'in "Faşizmin Korku ve Sefaleti" ile "Sezuan'ın İyi İnsanı" isimli oyunlarını yönetmiştir. 1976–1977 tiyatro sezonunda yazdığı Zengin Mutfağı Asiye Nasıl Kurtulur ile birlikte en tanınmış, en görkemli oyunudur. İşçi ve emekçilerin 15–16 Haziran 1970'te gerçekleştirdiği büyük işçi direniş günlerinde, emekçi düşmanlığını işçilere köpekle saldıracak noktaya ulaştıran bir patronun mutfağında, tek mekanda geçen bir oyundur: Zengin Mutfağı. Konusu, kusursuz içeriği, yalın anlatımı ile seyreden her izleyiciyi etkileyen Zengin Mutfağı Vasıf Öngören'e pek çok ödül kazandırmıştır. Zengin Mutfağı,  kavganın dışında kalınamayacağının anlatısıdır. Asiye Nasıl Kurtulur ve Zengin Mutfağı'nın çok başarılı sinema uyarlamaları yapılmıştır.

 

   

 

   1979'da, Nazım Hikmet'in "Memleketimden İnsan Manzaraları'ndan oyunlaştırdığı "141-42'den İnsan Manzaraları" oyununu sahnelemiştir. Almancaya da çevrilen "Masalın Aslı" kitabında: Karanlıktan Aydınlığa, Aydınlıktan Karanlığa başlıkları altında masal dilinde, dünyanın kuruluşunu, üretim tarihini belleklerden silinmeyecek güzellikte anlatmıştır. 1980'den sonra çalışmalarını Hollanda ve Almanya'da sürdüren Vasıf Öngören, ani bir kalp krizi ile yaşamını yitirmiştir.

 

 

   Vasıf Öngören, 27 Mayıs sonrasında büyük gelişme gösteren ve siyasileşen tiyatromuzun en büyük ustalarından biridir. İnsan sevgisi, gelecek güzel dünya özlemini yansıtan yalın tiyatro dili ile günceli yakalayan, politik gelişmeleri doğru tanımlayıp  doğru anlatan oyunları, tiyatromuza yaptığı katkıyla unutulmayacaktır.

Bu yazı toplam 4852 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.