İHD Diyarbakır Şubesi "Türkiye–PKK Barış Süreci İzleme Raporu"nu açıkladı

Şaban YILMAZ-Şirvan Oktay GÖRER

TİGRİS HABER - Raporun özetini İHD Diyarbakır Şube Eş Başkanı Cihan Aydın sundu. Aydın, Türkiye'nin yaklaşık 40 yıllık çatışmalı sürecin ardından barışa evrilme aşamasına geldiğini belirterek, bundan sonraki sürecin tarafların atacağı adımlara ve hazırlanacak hukuki düzenlemelere bağlı olduğunu söyledi.

"ÇERÇEVE YASA HAYATİ ÖNEM TAŞIYOR"

Cihan Aydın, kamuoyunda bir çerçeve yasa hazırlığı bulunduğuna ilişkin iddiaların konuşulduğunu ifade ederek, hazırlanacak düzenlemenin tarafların asgari düzeyde uzlaştığı hususları içermesi ve uygulanabilir nitelikte olması gerektiğini dile getirdi.

Aydın, üzerinde uzlaşı sağlanmadan hazırlanacak bir yasal düzenlemenin sürece olumsuz etkiler yaratabileceğini belirterek, özellikle silahlı grupların toplumsal yaşama dönüşünü kolaylaştıracak hükümler içeren uygulanabilir bir yasanın önemine dikkat çekti.

"BAĞIMSIZ İZLEME MEKANİZMASI BULUNMUYOR"

İHD'nin hazırladığı raporda, Türkiye–PKK barış sürecinde bağımsız bir izleme mekanizmasının bulunmadığına işaret edildi. Dünyadaki çatışma çözümü örneklerinde üçüncü tarafların yer aldığı izleme mekanizmalarının önemli rol oynadığı belirtilirken, İHD'nin bu boşluğu doldurmayı amaçladığı ifade edildi.

Raporda, silahsızlanma sürecinin yanı sıra hukukun üstünlüğü, demokratik katılım, ifade özgürlüğü, siyasi temsil hakkı, cezaevi koşulları, ayrımcılığın önlenmesi ve geçmiş hak ihlalleriyle yüzleşme gibi başlıkların da değerlendirildiği belirtildi.

SÜREÇ DÖRT DÖNEMDE ELE ALINDI

Raporda, 1 Ekim 2024 ile 1 Temmuz 2026 arasındaki süreç dört ana başlık altında incelendi.

İlk dönemin kamuoyunun hazırlanması süreci olduğu belirtilirken, ikinci dönemde Abdullah Öcalan'ın çağrısı, PKK'nin fesih kararı ve silah yakma törenine yer verildi. Üçüncü bölümde TBMM'de kurulan komisyonun çalışmaları değerlendirilirken, son bölümde hukuki düzenleme beklentisi ve sürecin geldiği aşama ele alındı.

İNSAN HAKLARI ALANINDAKİ DEĞERLENDİRMELER

İHD raporunda, silahlı çatışmaların sona ermesine rağmen insan hakları, demokrasi ve temel haklar alanında çeşitli sorunların sürdüğü değerlendirmesi yapıldı.

Raporda yargı bağımsızlığı, kayyım uygulamaları, ifade ve basın özgürlüğü, toplantı ve gösteri hakkı, ayrımcılık ile yaşam hakkına ilişkin tespitlere yer verildi.

SİYASİ KARAR ALICILARA ÇAĞRI

Raporda, TBMM'nin tatile girmeden önce bir çerçeve yasa çıkarmasının önemine vurgu yapıldı.

İHD, siyasi karar alıcılara yönelik önerilerinde; demokratikleşme reformlarının hayata geçirilmesi, ifade özgürlüğünün güçlendirilmesi, yerel yönetimlerle ilgili düzenlemeler yapılması, infaz hukukunda değişiklikler gerçekleştirilmesi, bağımsız izleme mekanizmalarının oluşturulması ve geçiş dönemi adaletine ilişkin adımların atılması çağrısında bulundu.

SİVİL TOPLUMA ÖNERİLER

Raporda ayrıca sivil toplum kuruluşlarına yönelik önerilere de yer verildi. Bağımsız izleme ağlarının güçlendirilmesi, kadınlar, gençler ve farklı toplumsal kesimlerin sürece daha fazla katılımının sağlanması, hakikat ve yüzleşme çalışmalarının desteklenmesi ile yerel düzeyde barış çalışmalarının yaygınlaştırılması tavsiye edildi.

İHD, raporun sonunda kalıcı barışın yalnızca silahların susmasıyla değil; demokratik kurumların güçlendirilmesi, hukukun üstünlüğünün sağlanması ve toplumun tüm kesimlerinin sürece katılımıyla mümkün olacağını belirtti.