1. YAZARLAR

  2. Armanc Arkas

  3. Seçime doğru..
Armanc Arkas

Armanc Arkas

Yazar
Yazarın Tüm Yazıları >

Seçime doğru..

A+A-

Toplumun tüm bileşenlerinin merakla beklediği, ülkenin 1 Nisan sabahından itibaren yol haritasını çizebilecek yerel seçimler Pazar günü gerçekleşiyor. Yaşanan ekonomik sorunların çözümü, hükümetin gücünü koruyup koruyamayacağı, atanan kayyumların devam edip etmeyeceği, ülkeye gerçekten bahar gelip gelmeyeceği gibi birçok sorunun cevabını bu seçimlere bağlamış durumdayız. Yediden yetmişe herkes, yarın ne yapacağını seçime bağlamakta, sorulan soruların çoğuna ‘’seçimden sonra bakarız’’ cevabını vermektedir. Maalesef içinde bulunduğumuz zorlu koşullar her seçimde olduğu gibi 31 Mart Yerel Seçimlerini de bir umut kapısı haline getirmiştir. Açlık, yoksulluk, geçmeyen huzursuzluk, bitmeyen eşitsizlik, dinmeyen acı, asık suratlı siyasetçi…

Pazar günü; siyasi görüşü, seçimden beklentisi, dili, dini ve rengi ne olursa olsun herkesin iradesini sandıklarda göstermesi, hakkaniyetli bir seçim sonucu için temel ilkedir. Toplum, kendi görüşünü televizyon başında değil sandık başında göstermeli, seçme ve seçilme temel hakkını mutlak kullanmalıdır. Tabi unutulmaması ve özen gösterilmesi gereken bir konu da kendimiz haricinde oy kullanacak diğer bireylerin haklarına saygı göstermektir. Kadınlara, gençlere, farklı görüşte olanlara, kullanacakları oylara ve iradelerine saygı duymayı ilke edinmeliyiz.

Seçimler bir şekilde gerçekleşecek ancak seçimlere giderken haklarımızı, yükümlülüklerimizi ve ihlal edilen kuralların cezalarını bilerek seçime gitmek bizleri biraz daha rahatlatacak, kendi haklarımızı savunmak ve kuralları ihlal etmemek için bir başkasına ihtiyaç duymaktan kurtaracaktır. Peki, bilinmesi ve dikkat edilmesi gerekenler nelerdir? Kanunda belirtilenleri tek tek yazmaya kalkarsak bu kâğıt pahalılığında gazetemizi daha da zarara uğratırız. O sebeple önemli gördüğümüz noktaları hem seçmenler için hem görev yapacak gönüllüler için hem de zorunlu görevde olanlar için soru cevap şeklinde paylaşmaya çalışacağız.

Oy kullandığımız sandık başlarında kimler durabilir?

Sandık kurulu başkanı ve üyeleri, Adaylar, Milletvekilleri, Sandık bölgesinde kayıtlı seçmenler, Sandıkta görevli Müşahitler, Bina sorumluları, Çağrı ve İhbar üzerine gelen kolluk güçleri, Siyasi partilerin seçim kuruluna bildirdikleri itiraza yetkili kişi ve temsilciler seçim kurullarınca daha önce verilmiş belgeleriyle sandık çevresinde bulunabilirler. Medya mensuplarının sandık çevresinde, sandık başı işlemlerine engel olmamak şartıyla, haber amacıyla görüntü ve bilgi elde etmeler serbesttir.

Bu soruyla bağlantılı olarak seçmenlerin oy kullandıkları sandıkların sayımında tutanakların tutulması esnasında kendi sandıklarına sahip çıkabileceklerini belirtmek isterim. Adil bir seçim için oy kullanmak yeterli değil aynı zamanda seçmenlerin kendi oylarının olduğu sandıklara sahip çıkarak seçim sonuçlarının da adil bir zeminde tutanaklara geçirilmesini, sayımların doğruluk ilkesi çerçevesinde yapılmasını talep etme ve gözlemle hakları da bulunmaktadır.

Oy kullanma işlemlerinde dikkat edilmesi gerekenler nelerdir? Kimler oy kullanabilir?

İstisnai haller dışında, ancak “onaylı sandık seçmen listesinde” adı yazılı olan kişiler oy kullanabilirler.

298 sayılı Kanun’da sayılan istisnalar dışında, sandık seçmen listesinde kaydı olmayanların oy kullanmalarına izin verilmez.

Ancak kesinleşen muhtarlık bölgesi askı listelerinde adı yazılı olduğu veya bu listelere yazılması için askı süresi içinde başvurduğu ve listeye kaydedilmesine karar verildiği halde, çoğaltılarak sandık kurullarına verilen sandık seçmen listelerinde ismi yer almayan seçmenlerin, muhtarlık bölgesi askı listelerinin kesinleşmesine bakılmaksızın, ilçe seçim kurulundaki liste ile oy verecekler sandık seçmen listesine ilave edilmelerine, ilçe seçim kurulu başkanı tarafından karar verilir ve seçmene bu yolda verilecek bir yazı ile sandık kuruluna başvurması ve listeye dâhil edilmek suretiyle seçmenin oy kullanması sağlanır.  Her seçmen, kanunda sayılan istisnalar dışında, hangi sandık seçmen listesinde kayıtlı se ancak o sandıkta oy kullanabilir.  Bir seçmen, aynı seçim türü için birden fazla oy kullanamaz. Oy verme gününe kadar, haklarında seçme yeterliliğini kaybettiğine dair yetkili mercilerden resmî belge gelmiş bulunan seçmenler le tutuklu sandık seçmen listesine kaydedilmiş olup da tahliye edilen veya taksirli suçlar dışında bir suçtan hüküm giyerek cezası kesinleşenlerin durumlarını gösteren resmî belge gelmiş bulunanlara, seçmen listesinde kayıtlı olsalar bile ceza infaz kurumunda oy kullandırılmaz ve bu husus sandık kurulunca tutanağa geçirilir.(138 Sayılı Genelge 21.md.)  Mahalli İdareler Genel Seçiminde her muhtarlık bir seçim bölgesidir. Her seçim bölgesi gerektiği kadar sandık bölgesine ayrılır. Bir sandık bölgesi 350 seçmen kapsar. Birden çok semtin birleşiminden oluşan muhtarlıklar, her birinde 350 seçmenin varlığı aranmaksızın mesafe durumu ve ulaşım güçlükler dikkate alınarak gerekli sayıda sandık bölgesine ayrılabilir.(140/I sayılı Genelge 12.md)

Mezra gibi toplu yerleşim birimleri için de mesafe durumu ve ulaşım güçlükler le 298 sayılı Kanun’un 5. maddesi (Seçimlerde, her seçim bölgesi gerektiği kadar sandık bölgesine ayrılır. Aynı binada oturan seçmenler, hane bütünlüklerinin korunması ve aynı seçim bölgesinde kalmaları şartıyla, farklı sandık bölgelerine kaydedilebilir.) uyarınca sandık bölgesi oluşturulması bakımından, öngörülen seçmen sayısı göz önünde tutularak bir sandık bölgesi oluşturulabilir.  (140/I sayılı Genelge 12.md)

Oy verme sırasında öncelik kimlere aittir?

Gebeler, Hastalar, Engelliler, Engellilere yardım edenler,Yaşlılar,Güvenlik görevlileri öncelikli olarak oy kullanabilirler.

Engelli dostların oy kullanımında nelere dikkat edilmelidir?

Görme engelliler,  Felçliler,  Elleri bakımından engeli olan seçmenler,  Beden engelleri açıkça belli olan seçmenler, seçim çevresi seçmen olan ve o sırada sandık çevresinde bulunan akrabalarından birinin, akrabası yoksa diğer herhangi bir seçmenin yardımı ile oylarını kullanabilirler.  Bir seçmen birden fazla engelli seçmene yardım edemez. Sandık kurulu başkanı veya üyeleri, engelli seçmenlere yardım etmek amacıyla oy verme kabinine giremez, oy kullanma sırasında yardım edemez.

Okuma yazma bilmeyen seçmenlerin oy kullanma işlemi nasıl gerçekleşecektir?

Okuma - yazma bilmeyen seçmenlere, oylarını kullanmaları konusunda başkaları tarafından sandık çevresinde yardım edilemez. Okuma - yazma bilmeyen seçmen, sorduğu ve istediği takdirde sandık kurulu baş- kanı, sadece birleşik oy pusulaları üzerinde bulunan işaretlerden hangisinin hangi siyasi parti veya bağımsız adaya at olduğunu ve tercih ettiği siyasi parti veya bağımsız adaya diğer bölüme taşırmamak suretiyle “TERCİH” veya “EVET” mührünü basması ve birleşik oy pusulaları le birlikte muhtarlık ihtiyar heyet/meclisi için hazırlanmış olan beyaz kağıdı veya beyaz kağıda basılan, teksir edilen, herhangi bir araçla veya elle çoğaltılan oy pusulasını mühür basmadan katlayıp koyarak ağzını yapıştırması gerektiğini anlatır. Görme engelli seçmenlerin, oy kullanma amacıyla hazırlanmış ve yanlarında getirecekleri şablonlarla oy kullanabilmeleri mümkündür. Okuma - yazma bilmeyen seçmenlere oy verme sırasında yardım etmek amacıyla oy verme yerine kendisinden başka kimse giremez ve oy kullanma sırasında yardım edemez.

142 Belgesi ne demektir? Bu belgeyle oy kullanılmasında sandık görevlileri ve müşahitleri nelere dikkat etmelidir?

Seçim günü görevlendirilen bina sorumlusu, kolluk güçleri, ulaşım görevlileri gibi kişilere oy kullanmaları için verilen belge 142 nolu belge olarak adlandırılıyor. Seçmen listesinde adı olmadığı halde görevli kişiler 142 nolu belgeyle oy kullanabiliyor ancak bu noktada önemli bir ayrıntı dikkat çekiyor, 142 nolu belge oy kullanımıyla beraber kesinlikle sandık kuruluna teslim edilmesi gerekiyor. Bu belgelerin üzerinde ıslak imza şartı aranmaktadır. Islak imza ve mührün olmadığı ya da fotokopi niteliğinde olabilecek belgelerin oy kullanmak için yeterli değildir. Mutlak şart belgenin ıslak imzalı ve mühürlü olmasıyla birlikte oy kullanan görevlinin oy kullanma işlemi akabinde bu belgeyi teslim etmesi gerekecektir.

Kullanılmayan birleşik oy pusulaları ve zarflar ne yapılır?

Oy zarflarından veya birleşik oy pusulalarından kullanılmayanlar sayılır, oylarını veren seçmen sayısına eklenir ve böylece kurula teslim edilen zarf veya birleşik oy pusulaları toplamına uygun olup olmadığı tespit edilir. Kullanılmayan zarflar veya birleşik oy pusulaları bir paket halinde mühürlenir ve üzerine sayısı yazılır.

Bundan sonra, sandıktan çıkacak oy pusulalarının konmasına mahsus torbanın boş olduğu tespit edilir. Bütün bu işlemler tutanağa geçirilir.

Seçim günü yasakları nelerdir? Seçim günü işlenebilecek suçların cezaları nelerdir?

Propaganda yasağı: Sandık alanında hiç kimse, başkalarının görebileceği şekilde bir siyasi parti veya adaya ait rozet, amblem veya benzer işaretler veya propaganda amaçlı yayınlar taşıyamaz; yazılı, sözlü veya görüntülü propaganda yapamaz.

Alkol yasağı: Oy verme günü, alkol yasağı vardır ve uyulması zorunludur.

Silah yasağı: Oy verme günü, emniyet ve asayişi korumakla görevli olanlardan başka hiçbir kimse, köy, kasaba ve şehirlerde silah taşıyamaz.

Sandık çevresinde, sandık kurulu başkan ve üyeler, adaylar, milletvekilleri, o sandık bölgesinde kayıtlı seçmenler ve görevli müşahitler le bina sorumluları ve çağrı üzerine gelen görevli kolluk güçlerinden başka kimse bulunamaz. 

Telefon, ses ve görüntü kayıt cihazı: Seçmenlerin yanlarında telefon, fotoğraf makinesi, herhangi bir kayıt cihazı var se oy vermeden önce sandık görevlilerine bu cihazların tümünü bırakmaları gerekir.

Sandık kurulunca çağrılmamış, üniformalı güvenlik görevliler: Seçimin güvenliğini sağlamakla görevli kolluk güçler dışında, özel güvenlik görevlileri ve belediye zabıtaları gibi görevliler de dâhil olmak üzere resmî üniforma ve silah taşıyan kimseler sandık alanına giremezler.

Kurullara Karşı İşlenen Suçlar Bakımından

Hileli faaliyetlerle veya herhangi bir şekil ve surette cebir veya şiddet kullanarak veya tehdit ederek, kurulların toplanmalarına veya görevlerinin ifasına mani olanlar, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası le cezalandırılır. Silahla işlenirse, verilecek ceza üç yıldan aşağı olamaz. Bu filler, aralarından bir silahlı en az üç kişi tarafından birlikte işlendiği takdirde, failler hakkında beş yıldan on beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Seçim işlerinin cereyanı sırasında, seçimin düzenli yürütülmesini sağlamak maksadı ile, kurullar veyahut kurul başkanları tarafından alınan karar ve tedbirlere, ihtara rağmen riayet etmeyen kişilere iki yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Alınan karar ve tedbirlerin uygulanmasını zorlaştıran veya karar ve tedbirlerin neticesiz kalmasına sebebiyet veren kimseler, altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Görevli kimseler tarafından işlenilmesi halinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Kurul Üyelerinin Sorumluluklarına İlişkin Suçlar Bakımından

Kurulların çoğunlukla vermiş oldukları her çeşit kararlara riayet etmeyen kurul üyeleri, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası le cezalandırılır.

Kurullara seçildiği halde haklı sebep olmaksızın vazifesi başına gelmeyenler elli günden az olmamak üzere adlî para cezası le cezalandırılır. Seçim başladıktan sonra kuruldaki görevlerini haklı bir sebep olmaksızın terk edenler, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası le cezalandırılır.

Kanunda yazılı işlerden biriyle görevlendirilen kimseler (seçim kurulu başkanları, üyeler vb.) seçim araç ve gereçlerin vaktinde yerlerine göndermezler veya gönderilmesine mani olurlar veya teslim etmezler veya teslim almazlarsa, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. 

Oy Kullanımına İlişkin Suçlar Bakımından

Her kim kendisine veya başkasına oy veya tercih işaret verilmesi veya verilmemesi için seçmene para, menfaat, vadeden veya veren ve kabul eden bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Bu fiiller, tehdit veya cebir veya şiddet kullanarak işleyenler hakkında ceza, bir misli artırılarak hükmedilir.

Her kim kendisine veya başkasına oy veya tercih işaret verilmesi veya verilmemesi için seçmenler toplayanlar ve sandık yerine gelmelerini menedenler hakkında bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası verilir. Bu fiiller memuriyet nüfuzunun veya sıfatının veya herhangi bir kimsenin haz bulunduğu salahiyetini suistimal suretiyle işlendiği takdirde, verilecek hapis cezası k yıldan az olamaz.

Seçim günü, sandık seçmen listesinde kayıtlı olan seçmenin, sandığın konulduğu yere girmesine veya oy kullanmasına, kanuna aykırı biçimde engel olan kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıdır. Tehdit veya cebir veya şiddet kullanan kimse, üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası le cezalandırılır. Birden fazla seçmene karşı işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.

Oy Vermeye İlişkin Suçlar Bakımından

Sandık başında oy verme yönünden kendisine yükletilmiş olan ödevler ihtara rağmen yapmayan seçmenlere iki yüz elli Türk Lirası idarî para cezası verilir.

Oyunu kullandıktan sonra ihtara rağmen sandık başından ayrılmayan veya herhangi bir müdahale telkin veya tavsiyede bulunan veya bunlara teşebbüs eden kimse üç aydan bir yıla kadar hapis cezası le cezalandırılır.

Her kim oy verme sırasında seçme yeterliği olmadığını bildiği halde oy vermeye teşebbüs eder veya verirse iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası le cezalandırılır. Mükerrer oy vermeye teşebbüs eden veya veren kimse, başkasının adını taşıyarak oy vermeye teşebbüs eden veya veren üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Oy Sandığı Üzerinde Suçlar Bakımından

Usulüne aykırı olarak veya yetkisi olmadığı halde her ne sebep ve maksatla olursa olsun oy sandığının yerini değiştirenler, yerinden kaldıranlar, oy sandığını açan, çalan veya tahrip eden veya içindeki veya içinden çıkan oy zarflarını alan, çalan veya değiştiren kimse üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası le cezalandırılır. Bu fiil ve hareketler, cebir veya şiddet veya hileyle işlendiği takdirde hükmedilecek ceza bir misli artırılarak hükmolunur. Siyasi partilerin veya bağımsız adayların oy pusulalarını veya seçme müteallik her türlü evrakı zapt veya imha eden veya bozan veya oy verme yerine götürülmelerine veya dağıtılmalarına mani olanlar bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılırlar. 

Bu fiiller cebir veya şiddet veya tehdit veya hile ile veya içlerinden biri silahlı olan birden fazla kimseler tarafından veyahut meskene veya siyasi parti binalarına her ne suretle olursa olsun girerek işlenirse bu maddede yazılı cezalar bir misli eklenerek hükmolunur.

Seçim kurulları başkan ve üyelerinden herhangi biri kanuna aykırı hareketleriyle seçim muamelelerinin yapılmasını ve oy verilmesini kısmen veya tamamen imkânsız kılar yahut seçimlerin butlanına bilerek sebebiyet verirse, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası le cezalandırılır. Seçim neticelerini ilan etmezler, tutanağı asmazlar veya kanunen vermeye mecbur oldukları tutanak suretlerini vermezlerse aynı ceza ile cezalandırılırlar.

Oy Verme Sonucuna Tesir Edecek Haller Bakımından

Her kim, sandık başında seçmenlerin imzalarını koydukları sandık seçmen listesine gelmeyenler adına sahte imza atmak, mühür koymak veya parmak basmak gibi hileli bir hareket le sandığa oy atar veya attırır ise üç yıldan beş yıla kadar hapis ve bin günden beş bin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırılır. Bu fiil sandık başkan ve üyeler ile resmi memurlar tarafından işlendiği takdirde, yukarıdaki fıkrada yazılı cezaya yarısı eklenerek hükmolunur. Her kim seçimin neticesini değiştirir veya değiştirtirse veya seçim tutanaklarını tamamen veya kısmen sahte olarak tanzim veya tahrif eder veya ettirirse, beş yıldan sekiz yıla, bu fiil kurul başkan ve üyeler ve resmi memurlar tarafından işlendiği takdirde haklarında verilecek ceza beş yıldan on yıla kadar hapis cezası olarak belirlenmiştir. Her kim kurulları, bu fiilleri işlemeye, herhangi bir suretle icbar ederse hapis cezası (5-8 yıl) üçte birden yarıya kadar artırılarak hükmolunur. Eğer bu fiil kurul mensuplarına herhangi bir suretle menfaat temin veya vaadi suretiyle meydana gelmiş ise, kurul mensuplarıyla menfaat temin veya vadedenler hakkında hapis cezası (5-10 yıl) üçte birden yarısına kadar eklenerek hükmolunur.

En çok sorulan sorular ve merak edilenler çerçevesinde seçime ilişkin bilgilendirmeleri siz değerli okurlarımızla paylaşmaya çalıştık. İradelerin net bir şekilde sandıklara yansıması için öncelikle herkesi oy kullanmaya, sonrasında da oylara sahip çıkmaya davet ediyoruz. Güzel yarınlar halkların iradesiyle şekillenecektir.

                                                                                                          Armanç ARKAŞ

 

Bu yazı toplam 1803 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.