İbrahim İnanç YILDIZ
TİGRİS HABER - Saha Araştırmaları Merkezi (SAMER), "Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun" başlığıyla yasalaşan Çerçeve Yasa’ya ilişkin kamuoyu araştırmasının sonuçlarını açıkladı. 21 ilde 1.166 kişiyle yapılan araştırmaya göre, toplum yasal düzenlemeyi "olumlu bir başlangıç" olarak değerlendirse de kalıcı barış için tek başına yeterli bulmuyor.
Saha Araştırmaları Merkezi (SAMER), kamuoyunun gündemindeki "Çerçeve Yasa"ya ilişkin 8-20 Ağustos 2026 tarihleri arasında gerçekleştirdiği saha araştırmasının sonuçlarını yayımladı. Diyarbakır, İstanbul, Van, Mardin, Ankara ve İzmir’in de aralarında bulunduğu 21 ilde, 1.166 katılımcı ile yapılan araştırma; halkın yasaya bakışını, beklentilerini ve süreçle ilgili taşıdığı derin kaygıları gözler önüne serdi.
ÇERÇEVE YASA’YA DEV DESTEK: KATILIMCILARIN YÜZDE 77,7’Sİ "EVET" DİYOR
Araştırma bulgularına göre, kamuoyunun büyük çoğunluğu yasayı destekliyor. Katılımcıların yüzde 37,3’ü "Kesinlikle destekliyorum", yüzde 40,4’ü ise "Destekliyorum" yanıtını verdi. Böylece yasaya verilen toplam genel destek yüzde 77,7seviyesine ulaştı. Düzenlemeye kesin olarak karşı çıkanların oranı ise yalnızca %4,7’de kaldı.
Seçmen eğilimlerine göre bakıldığında; yasaya en güçlü destek yüzde 90,3 ile YSP/HDP seçmeninden geldi. Yasa, CHP seçmenlerinden yüzde 64,1, AK Parti seçmenlerinden ise yüzde 58,4 oranında destek gördü.
KALICI BARIŞ İÇİN YETERLİ Mİ? TOPLUMUN YÜZDE 78,7’Sİ "YETERSİZ" DİYOR!
Yasaya verilen yüksek desteğe rağmen, düzenlemenin tek başına barışı sağlayacağına dair inanç oldukça zayıf. Katılımcıların yüzde 78,7’si düzenlemeyi kalıcı barış için "yetersiz" veya "kesinlikle yetersiz" bulduğunu beyan etti.
Raporda yer alan çarpıcı tırnak içi alıntıda şu ifadelere yer verildi:
"Araştırma bulguları, katılımcıların büyük çoğunluğunun Çerçeve Yasa hakkında bilgi sahibi olduğunu ve düzenlemeyi genel olarak desteklediğini göstermektedir. Bununla birlikte, katılımcılar yasanın tek başına kalıcı barışı sağlamaya yeterli olmadığını düşünmekte; uygulama sürecine, devam yasalarının çıkarılmasına ve sürecin güvenilir biçimde yürütülmesine ilişkin önemli kaygılar taşımaktadır."
Seçmen bazında yetersiz bulanların oranı CHP seçmeninde yüzde 91,4, YSP/HDP seçmeninde yüzde 89,6 ve diğer sol partilerde yüzde 80 olarak gerçekleşti. AK Parti seçmeninin ise yüzde 37,5’i yetersiz, yüzde 37,5’i kararsız olduğunu belirtti.
EN BÜYÜK KAYGI: UYGULAMADA SORUN YAŞANACAK VE DEVAM YASALARI ÇIKMAYACAK
Araştırma, kamuoyunun uygulama sürecine ilişkin ciddi bir güven sorunu yaşadığını ortaya koydu. Katılımcıların yüzde 47,1’i uygulamada sorun yaşanacağını, yüzde 33,1’i ise kısmen sorun çıkacağını düşünüyor.
Aynı şekilde, "Devam yasalarının çıkmayacağına ilişkin kaygı" başlığında katılımcıların yüzde 52,6’sı açıkça kaygılı olduğunu, yüzde 34,4’ü ise kısmen kaygı duyduğunu ifade etti. Toplamda yüzde 87,0'lık bir kesim devam yasalarının akıbeti konusunda endişe taşıyor.
Katılımcıların yüzde 66,8’i devam yasalarının "uygulama başlar başlamaz" çıkarılması gerektiğini vurgularken, ilk 5 ay içinde bu yasaların tamamlanmasını bekleyenlerin oranı yüzde 88,9'a ulaşıyor.
EN ETKİLİ AKTÖR TBMM, MGK ŞARTINA TEPKİ VAR
"Bundan sonraki süreçte en etkili olması beklenen aktörler" sorusuna verilen yanıtlarda ilk sırayı yüzde 69,8 ile Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) aldı. TBMM’yi yüzde 52,4 ile sivil toplum ve yüzde 51 ile Abdullah Öcalan takip etti.
Öte yandan, PKK militanlarının düzenlemeden yararlanmasının MGK teyit-tespit raporuna bağlanması şartına halkın yüzde 45,4’ü karşı çıktığını belirtti. Bu şarta destek verenlerin oranı yüzde 20,5'te kalırken, yüzde 29,8’lik kesim tarafsız olduğunu açıkladı.
REFORM TALEPLERİ YÜZDE 80'İN ÜZERİNDE: ANADİLDE EĞİTİM VE ANAYASAL GÜVENCE ÖNDE
SAMER'in raporu, toplumun sadece bir çerçeve yasaya değil, kapsamlı bir demokratikleşme paketine ihtiyaç duyduğunu kanıtlıyor. Devam düzenlemelerine ilişkin sunulan tüm reform başlıkları yüzde 80’in üzerinde destek aldı:
Anadilde eğitim hakkı: yüzde 88,9
Kapsamı genişleten ikinci yasa: Yüzde 87,1
Türk Ceza Kanunu ve TMK Değişikliği: Yüzde 85,4 / Yüzde 85,3
Seçme-Seçilme Hakkı Güvencesi: Yüzde 84,9
Kayyım Atamalarının Kaldırılması: Yüzde 84,2
Kürt Kimliğine Anayasal Güvence: Yüzde 84,0
İfade ve Örgütlenme Özgürlüğü: Yüzde 84,0
Yerel Yönetimlerin Güçlendirilmesi: Yüzde 81,7
"SÜREÇ KAPSAYICI VE ŞEFFAF OLMALI"
Raporun sonuç bölümünde, Çerçeve Yasa'nın olumlu bir zemin yarattığı ancak bunun sürdürülebilir olması için hükümetin ve meclisin atacağı adımların kritik olduğu belirtilerek şu ifadeler kullanıldı:
"Güçlü desteğin sürdürülebilir olması; kapsayıcı, şeffaf, izlenebilir ve güven veren politikaların hayata geçirilmesine bağlıdır. Bulgular, toplumun önemli bir kesiminin Çerçeve Yasa'yı olumlu bir başlangıç olarak değerlendirdiğini, ancak kalıcı ve sürdürülebilir bir çözüm için daha kapsamlı hukuki, demokratik ve siyasal reformlara ihtiyaç duyduğunu ortaya koymaktadır."