Diyarbakır köylerinde bir gelenek hala yaşıyor

Ramazan YAVUZ - Özel

KÜRTÇE ETTAR, TÜRKÇE ÇERÇİ

TİGRİS HABER - Kırsal kesimde yaşayan Kürtler, yol olmadığı için eskiden at ve eşeklerle gezen iğne, iplik, tarak, sabun ve küçük tuhafiye ürünleri satanlara Ettar(Attar) diyor. Köyün özellikle çocuk ve kadınları, Attarların köylerine gelmesini sabırsızlıkla beklermiş. Çünkü şehir merkezine gitmek onlar için öyle pek kolay olmadığı için sürekli Attarların yolunu gözlermiş. Attarlar ise yanlarında getirdikleri malzemeleri bazen para karşılığında, para olmayınca da köylülerin buğday, yumurta gibi ürünleriyle değiş tokuş yaparmış.

“Attar” kelimesinin kökeninin Arapça olduğu söyleniyor. Anlamı ise güzel koku, esans, ıtır, baharat ve şifalı otlar satan kimse, parfümcü veya eczacı anlamlarında kullanılıyormuş. Türkçe’de ise söz konusu bu gezgin esnafa Çerçi deniyor. “Çerçi” kelimesinin kökeni ise Farsça veya Moğolcaymış. Farsçada “Carcı” haberci anlamında, Moğolca’da ise “Çertçi” parça-kırıntı anlamında kullanılıyor.

SAYILARI AZALSA DA HALEN VARLAR

Günümüzde ise maalesef Ettar, Attar veya Çerçiler, teknolojiyle birlikte modern ulaşım ve Market ağlarının hızla çoğalmasıyla sayıları giderek azaldı. Bende yıllar sonra bir köyde bir Çerçi’ye rastlayınca şaşırdım. Ancak bu Çerçi farklıydı. Öyle tarak, sabun, iğne, iplik falan satmıyordu. Bağaj kapağı açık aracın her tarafından elbiseler sarkıyordu. Gezen bir elbise mağazasıydı. Köyün içinden baştan başa gezen Çerçi, daha sonra boş bir alanda mola verdi. Bazı kadınlar gelip alışveriş yaptı. Köyün içinden geçen derenin karşı tarafında olduğum için yanlarına gidemedim, uzaktan fotoğraflarını çektim. Dere üzerindeki köprüden geçerken köprüde yazılı “hatırası” yazısıyla da ilgin görüntü oluşturdu.