Ramazan YAVUZ-ÖZEL HABER
TİGRİS HABER - Diyarbakır’ın fikir, sanat, kültür, tarih ve ekonomisine yön vermiş isimlerin yer aldığı ve Eğitimci-Yazar İbrahim Evirgen’in yıllar süren büyük emekler sarf ederek hazırladığı ‘Diyarbekir’de İz Bırakanlar’ isimli biyografik eserlerin dördüncü cildi çıktı. İbrahim Evirgen,her ne kadar 30 yıldan fazla İngilizce öğretmenliği yapıp emekli olsa da kentin en eski yerel gazetesinin sahibinin de oğlu. Yani basın camiasına da yabancı biri değil.
BABASI KENTİN DUAYEN GAZETECİLERİNDEN
Babası rahmetli Yaşar Evirgen kentte tanınan bir gazeteciydi. Yaşar Evirgen, 1953 yılında çıkardığı Yeni Yurt Gazetesi’ni vefat ettiği 2004 yılına kadar yönetti. Yaşar Evirgen’in vefatından sonra çocukları 2014 yılına kadar yani 61 yıl boyunca Yeni Yurt gazetesini çıkarsalar da çeşitli nedenlerden dolayı devretti. Kentin en eski duayen gazetecilerinden biri olan rahmetli Yaşar Evirgen, 27 Mayıs 1960 darbesinden sonra idam edilen Başbakanı Adnan Menderes ve dönemin Cumhurbaşkanı Celal Bayar ile kenti ziyaret ettiklerinde röportajlar yapmış biri. Yaşar Evirgen’in Adnan Menderes ile Diyarbakır Halk Evi önünde çektirdiği bir fotoğrafı da kitabın dördüncü cildinde yer alıyor. Yaşar Evirgen ayrıca Adnan Menderes’in yargılandığı Yassı Ada’daki mahkemeleri de yerinde izleyerek gelişmeleri gazetesinin sayfalarına taşımış.
7 YIL ÖNCE ÇALIŞMALARA BAŞLAMIŞ
İbrahim Evirgen ile İnönü caddesindeki iş hanında Yeni Yurt gazetesinin on yıllar boyunca çıkarıldığı günümüzde artık sadece camlarında “Yeni Yurt Gazetesi” yazılarının bulunduğu büroda görüşerek sohbet ediyoruz.
Kentin Fikir, Sanat, Basın, Kültür, Tarih ve ekonomisine yön verenleri kayıt altına almak için çalışmalarına 7 yıl önce başlamış. ‘Diyarbekir’de İz Bırakanlar’ isimli ilk kitap büyük ilgi görünce sonrasında ikinci ve üçüncü ciltlerini de çıkarmış. Talep artınca Evirgen’in büyük emekler sarf ederek hazırladığı biyografik eserlerin dördüncüsü de yakın zamanda Ürün Yayınlarından çıkarak okuyucusuyla buluşmuş. Sohbetimiz sırasında Evirgen, 4 Ciltte yer alanlarla ilgili bilgiler veriyor.
“UNUTULANLARI HATIRLATAN KİTAPLAR”
Kitapların sayfalarını çevirdiğinizde kentin tarihine, kültürüne, bilimsel çalışmalarına, sanatına, basınına, ekonomisine yön vermiş olan ancak zamanla unutulmuş şahsiyetlerle karşılaşıyor ve kent için yaptıklarını hatırlıyorsunuz. Kitaplarda yer alan bir çok kişi uzun yıllar önce rahmete gitse de artık isimleri bu kitaplarda yaşayarak gelecek kuşaklara aktarılmış oluyor. Yeni kuşaklar yapacakları çalışmalarında bu kitapları kaynak olarak kullanabilecek.Bu nedenle bu kitaplar önemli.
“KADİM DİYARBAKIR SEVGİNİN, BARIŞIN, DOSTLUĞUN ŞEHRİDİR”
İbrahim Evirgen ile yaptığım sohbette ilk olarak sorduğum “nerden aklınıza geldi böyle biyografik kitaplar yazmak” sorusuna Diyarbakır’ın tarihini, kültürünü, sosyal yapısını oldukça edebi bir dille överek cevaplıyor.
Diyarbakır’ın eşsiz tarihi dokusu, hanları, hamamları, camileri, kiliseleri ile tarihin taşlara yazıldığı eşsiz bir kent olduğuna dikkati çeken Eğitimci-Yazar İbrahim Evirgen, “UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’ne alınan Hevsel bahçeleri ve Surları ile Diyarbakır Kadim bir şehirdir. Diyarbakır, sevginin, barışın, dostluğun şehridir. Diyarbakır masalların gerçeğe dokunduğu, gerçeğin masallara karıştığı efsaneler diyarıdır. İki Peygamber ve bir çok sahabeyi bağrında misafir eden kadim beldedir. Bakışlarında mertlik, gülüşlerinde sevgi, ağlayışlarında merhameti barındıran güzel insanların diyarıdır” diyor.
12 BİN YILLIK KENTİN YETİŞTİRDİKLERİ
12 Bin yıllık tarihiyle kadim Diyarbakır’ın yüzlerce şair, yazar, bilim insanı, fikir insanı, iş insanı yetiştirdiğine dikkat çeken İbrahim Evirgen, kentin adeta biyografik hafızasının yer aldığı kitaplarla ilgili şunları söylüyor:
“İşte bu kadim şehrin bağrında yetişmiş değerli insanların unutulmaması ve gelecek kuşaklara aktarılması için, ‘Diyarbekir’de İz Bırakanlar’ isimlibu biyografik çalışmayı başlattık. İlk üç cildini yayınladıktan sonra dördüncü cildinide yakın zamanda bitirerek yayınladık. Bu eserler çok ta büyük ilgi gördü. Özellikle Diyarbakır’ın biyografik hafızasını gelecek kuşaklara taşımak için bu yazdığım kitaplar kaynak eserlerdir. Bu kitapların sayfalarında gezinen okuyucu, Diyarbakır’ın fikir, sanat hayatına ve kültür tarihine yön vermiş isimler ile tanışacak, onların iç dünyalarına, üretim serüvenlerine ve yaşadıkları çağın mekânsal bağlamına ve toplumsal atmosferine dair derinlikli bir yolculuğa çıkacaktır.Bu çalışmanın Diyarbakır sevdalılarına ve geleceğin araştırmacılarına ilham verecek bir kaynak olmasını diliyorum”
“GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE KÜLTÜREL KÖPRÜ”
Kitapların geçmişten günümüze uzanan kültürel köprüyü sağlamlaştıracağına dair inancını dile getiren Evirgen, “Birinci baskısı tükenen üç ciltlik eserimize gösterilen ilgi bizleri ziyadesiyle memnun etti. Kitapsever dostlar, eserde birçok değerli insanın yazılmadığını belirttiler. Eleştirilerinde çok haklıydılar. Çünkü on iki bin yıllık tarihiyle bu kadim kentin, gönül dünyamızda iz bırakmış değerli evlatlarının biyografileri, üç cilde sığmadı. Dolayısıyla bu eserin dördüncü cildini yazmaya karar verdim.
VEFA BORCU
Bu kitap çalışması, bizim için hem görev, hem de bir vefa borcuydu. Hepsi de onurlu, dürüst ve saygın olan şahsiyetlerin biyografilerini bu eserde toplayarak, bir nebze de olsa, kadim kentimize olan vefa borcumuzu ödemek istedik.Unutulmaz hizmetleriyle, örnek alınacak davranış ve çalışmalarıyla, bu kadim şehre gösterdikleri yakın ilgileriyle, cesaretleri, dostlukları ve sağlam karakterleriyle gönüllerimizde, yaşamakta olan bu değerli insanları dört ciltlik bu eserde bir araya getirdik.Ayrıca memleketine, ülkesine yararlı hizmetlerde bulunmuş olan bu saygın şahsiyetleri unutmamak, onları genç kuşaklara tanıtmaya çalışmak, hem önemli bir davranış, hem de bizim için bir insanlık göreviydi”
“BELGESEL KİTAPLAR”
Dört cilt kitapta 500’e yakın kişinin yer aldığını da kaydeden Eğitimci-Yazar İbrahim Evirgen, “4 ciltte 500’e yakın değerli şahsiyetler var. Bunların hepsinin hayat hikayeleri, kısaca biyografileri var. Bu kitaplarda yer alıp vefat etmiş olanlar var. Biz bunları yazmasak, tarihe not düşmeseydik zamanla isimleri unutulup kaybolup gidecekti. Bizde bu değerli insanların unutulmaması için bu kitapları kaleme aldık. Bu eserler, sadece biyografik bir eser değil, aynı zamanda yaşanılan döneme ait, anı ve hatıraların yanı sıra hiçbir yerde yayınlanmamış, birçok tarihi fotoğrafların da içinde yer aldığı belgesel bir kitaptır” diyerek sözlerini tamamladı.
Sohbetimizden sonra İbrahim Evirgen bana yeni çıkan dördüncü cilt kitabını hediye etti. Kitap ve güzel sohbet için teşekkür ederken 61 yıl boyunca Yeni Yurt gazetesine ev sahipliği yapmış olan mekanı gezdikten sonra veda ediyorum.