TİGRİS HABER - Tarihi Gastroİnovasyon Merkezi’nde başlayan bu yolculuk, bugün kırsaldaki üreticilerden kentteki satış noktasına, mesleki eğitimlerden yeni tariflere uzanan bir dayanışma ağına dönüştü. KEY MA Kadın Kooperatifi Başkanı Meryem Özdemir Ok, 110 köyde 350’den fazla kadınla yürüttükleri çalışmaları, üretimin kadınların hayatında yarattığı değişimi ve artan istihdam talebini anlattı.
KEY MA nasıl doğdu?
Gastroİnovasyon Merkezi’nde yürüttüğümüz çalışmalar sırasında köyleri gezdik, kadınların tariflerini ve üretim bilgisini dinledik. Eğitimlerin ardından bu emeğin sürdürülebilir bir yapıya kavuşması gerekiyordu. Mart 2024’te KEY MA’yı kurduk. Bu yapı, başka kadın kooperatifleriyle birlikte çalışmaya da imkân veriyor. Amacımız hem unutulan yemekleri yaşatmak hem de kadınlara gelir sağlayacak bir üretim ağı oluşturmaktı.
Kadınların bildiği tarifler nasıl kazanca dönüşüyor?
Kadınlar yıllardır salça, bademli sucuk ve başka yöresel ürünler hazırlıyor ama bunların ekonomik değerini her zaman göremiyordu. Atölyelerde birlikte ürettik; ürünlerini satın almaya başladık. Sahip oldukları bilginin gelir getirebildiğini gördüler.
Bu süreç kadınların yaşamında ne değiştirdi?
Aramızda daha önce ücretli bir işte çalışmamış kadınlar var. Başlangıçta aileleriyle gelenler bugün işe kendi başlarına gidip geliyor, kazandıkları parayı kendileri değerlendiriyor. İlk günlerde mikrofon karşısında çekinen kadınlar artık kendi hikâyelerini rahatça anlatıyor.
Kırsaldaki üreticilerle bağınız nasıl kuruluyor?
HevselBahçeleri’nde ve ilçelerde üretim yapan kadınlardan doğrudan ürün alıyoruz. Sumaktan pirince farklı ürünlerin kaynağına gidiyoruz. Bu sayede kadınların evde ya da tarlada ürettikleri ürünler daha geniş bir alıcı kitlesine ulaşıyor. Ürünün yalnızca sofraya ulaşmasını değil, onu yetiştiren kadının emeğinin karşılığını almasını önemsiyoruz.
Çerçi satış noktası neden önemli?
Yemeklerimizde kullandığımız salçayı, sumağı ve diğer ürünleri nereden bulabileceklerini soranlar oluyordu. Kasım 2025’te açtığımız Çerçi, kadın üreticilerin ürünlerini tüketiciyle buluşturuyor. Satış alanını daha merkezi bir noktaya taşımak istiyoruz.
110 köyde yürüttüğünüz araştırma size ne gösterdi?
350’den fazla kadınla görüştük. Yalnızca tarifleri değil, saklama yöntemlerini, malzemeleri ve yemeklerin hikâyelerini de derledik. Mutfak kültürü değişebilir; önemli olan bu birikimin ve onu taşıyan kadınların bilgisinin kaybolmaması.
Hakkı Akdeniz’le Pizza Atölyesi’nin hedefi ne?
Yerel otları, sosları ve peynirleri yeni tariflerle buluşturuyoruz. Hakkı Akdeniz’in katkısıyla başlayan atölyede kadınlara ve gençlere ücretsiz eğitimler vermeyi, ileride girişimciliklerini desteklemeyi hedefliyoruz.
Kadınlardan gelen iş taleplerini karşılayabiliyor musunuz?
Özellikle ekonomik sıkıntı yaşayan kadınlardan çok sayıda başvuru alıyoruz. Ne yazık ki herkese iş alanı sağlayamıyoruz. Kooperatifin ayakta kalması için düzenli siparişler ve yıl boyunca süren üretim çok önemli. Üretimi ve satış kanallarını büyüterek daha fazla kadına ulaşmak istiyoruz.