TİGRİS HABER - Kaya, Kürt meselesinin çözüm sürecinin ekonomik boyutuna dikkat çekerek bölgesel kalkınma, ihracat, finansmana erişim ve yeni sanayi yatırımları için hükümete çağrıda bulundu.
Mehmet Kaya, Rûdaw 15:00 bültenine konuk olarak bölgenin ekonomik sorunları, ihracat, sanayi yatırımları ve çözüm sürecinin ekonomik boyutuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Kaya, DTSO seçimlerine tek listeyle girdiklerini belirterek bunun odanın tarihinde birilk olduğunu söyledi. Bu süreçte bölgedeki iş dünyasının yanı sıra iş dünyasını temsileden sivil toplum kuruluşlarının da önemli destek verdiğini ifade etti.
“KÜRT SORUNUNUN ÜÇ ÖNEMLİ BOYUTU VAR”
Kaya, Türkiye’de yaklaşık 20 aydır devam eden çözüm sürecinin önemli bir aşamaolduğunu belirterek Kürt sorununun üç temel boyutu bulunduğunu söyledi.
“Biri silahtan arındırma, bu yeni yasal düzenlemelerle birlikte bitiyor. İkincisi demokratikleşme boyutu. Üçüncüsü de ekonomi, bölgenin sosyoekonomik gelişmişliğinin artırılmasına yönelik çalışmalar” diyen Kaya, çatışmalı sürecin enfazla bölgenin ekonomik olarak geri kalmasına neden olduğunu savundu.
Kaya, bölgenin sosyoekonomik gelişmişlik açısından Türkiye’nin son sıralarında yeraldığını belirterek güvenlik politikalarının da Diyarbakır’ın ticaret ve ihracatını olumsuz etkilediğini söyledi.
“KENT DEĞİL, BÖLGESEL KALKINMAYI HEDEFLİYORUZ”
Yeni dönemde yalnızca Diyarbakır’ın değil, bölgenin tamamının kalkınmasına odaklanacaklarını belirten Kaya, “Öncelikle kent kalkınmasından çok bölgesel kalkınmayı hedefimize koyduk. Artık dünyada bölgesel çalışmalar ekonomiyi güçlendiriyor. Sadece kent bazında yapmamak lazım” dedi.
Kaya, bölge ülkeleriyle ticaretin artırılması için bir yatırım izleme ve koordinasyonbirimi oluşturacaklarını söyledi. Bu birim aracılığıyla hükümete bölgede atılması gereken ekonomik adımlara ilişkin öneriler sunacaklarını belirtti.
Finansmana erişimin bölgenin en önemli sorunlarından biri olduğunu ifade eden Kaya, özellikle küçük yatırımcıların ve kooperatiflerin krediye ulaşmakta zorlandığınısöyledi.
Kaya, “Bir fon oluşturarak özellikle küçük yatırımcının küçük kredilerle işini kurmasını sağlamak istiyoruz. Bununla birlikte eğitimler ve girişimcilikle ilgili modeller deoluşturacağız” dedi.
YAPAY ZEKA VE İHRACAT İÇİN YENİ BİRİMLER
DTSO Başkanı, yapay zeka ve yeni nesil iş alanlarının da gündemlerinde olduğunubelirtti.
“İşinizi yeni nesil bir hale dönüştürmezseniz, yapay zekadan yazılıma kadar bunları koymazsanız yaşama şansınız ortadan kalkıyor” diyen Kaya, üyelerin bu alanlarda bilgilendirilmesi için yeni birim oluşturacaklarını kaydetti.
İhracatın artırılması için de bir “istihbarat merkezi” kuracaklarını açıklayan Kaya, bumerkez aracılığıyla firmalara hangi ülkeye hangi ürünlerin ihraç edilebileceği konusunda bilgi sağlayacaklarını söyledi.
Kaya ayrıca üniversitelerle ortak çalışmalar yürüttüklerini ve organize sanayi bölgelerinde yeni bir teknokent yapılanması için Sanayi Bakanlığı ile çalışmayapacaklarını belirtti.
“ANKARA’DA YAZILAN REÇETE BURAYA UYMUYOR”
Bölgenin yıllardır teşvik sistemiyle kalkındırılmaya çalışıldığını ifade eden Kaya, mevcut sistemin sonuç vermediğini savundu.
Kaya, “Son 24 yılda teşvik sistemi 16 defa uygulanıp değişikliğe uğramasına rağmen dönüp baktığımızda 29 Kürt ilinin aldığı pay yüzde 10. İstanbul gibi birinci bölge ise yüzde 60 pay almış. Demek ki Ankara’dan yazılan reçete buraya uymuyor” dedi.
Bu nedenle bölge illerinin birlikte hareket ederek hükümete kendi ekonomikönerilerini sunması gerektiğini belirten Kaya, bölgeye uygun yeni bir teşvik sisteminin hazırlanmasını istedi.
“NUSAYBİN KAPISI AÇILIRSA SANAYİ TETİKLENİR”
Kaya, bölgedeki sanayi yatırımlarının artırılması için ulaşım altyapısının dageliştirilmesi gerektiğini söyledi.
Hızlı tren, limanlara ulaşım ve sanayi altyapısının güçlendirilmesi gerektiğini belirtenKaya, “Bizim hükümetten talebimiz öncelikle bölgedeki sanayicinin limanaulaşmasını ve finansmana erişmesini sağlayacak çalışmaların hızlı bir şekilde yapılması” dedi.
Nusaybin Sınır Kapısı’nın halen kapalı olduğunu hatırlatan Kaya, kapının açılmasınınbölge ekonomisi ve sanayisi açısından önemli bir etki yaratacağını söyledi.
“Nusaybin Kapısı açıldığı takdirde bir anda bu bölgede sanayiyi tetikleyecek bir kapı. Sadece Nusaybin-Kamışlı için değil, Suriye’ye 170 kilometre ötede olan Diyarbakır’dan Mardin’e kadar etkisi olur” ifadelerini kullandı.
“IRAK PAZARINI HIZLI BİR ŞEKİLDE KAYBEDİYORUZ”
Mehmet Kaya, Kürdistan Bölgesi ve Irak’ın Türkiye’nin önemli ticaret ortaklarından biri olduğunu ancak son yıllarda Irak’a ihracatta gerileme yaşandığını söyledi.
Irak’ın 2015’te Türkiye’nin ihracatında birinci sırada olduğunu, bugün ise üçüncü sıraya gerilediğini belirten Kaya, bunun nedenleri arasında güvenlik politikaları veIrak merkezi hükümetinin uyguladığı vergi sistemini gösterdi.
Kaya, Irak ve Kürdistan Bölgesi ile ticaretin artırılması için kapıların karşılıklı olarak açılması gerektiğini belirterek, “Bizim Irak’la bölgede kapalı olan dört tane kapımız var. Bu kapıların karşılıklı olarak açılarak gidiş gelişlerin kolaylaştırılması gerekiyor”dedi.
Diyarbakır’ın ihracatının yaklaşık yarısının Kürdistan Bölgesi ve Irak’a yapıldığınıbelirten Kaya, “Bizim ihracatımızın artması, Irak’la ihracatımızın artması demek. Bu birbirini tetikleyen unsurlar” diye konuştu.
Kaya, Diyarbakır’ın Irak’a ihracatının bu ay yüzde 20 arttığını ancak dokuz aylık toplamda yüzde 20’den fazla düşüş bulunduğunu belirterek, Türkiye’de yaşanan ekonomik krizin de ihracattaki gerilemenin nedenlerinden biri olduğunu söyledi.
Mehmet Kaya, “Krizin bitmesi ve teşviklerin gelmesiyle bizim de Irak’la olan ihracatımız o oranda artacaktır” dedi.