TİGRİS HABER - Dicle Fırat Gazeteciler Derneği (DFG), Eylül Ayı Gazetecilere Yönelik Hak İhlalleri Raporu’nu kamuoyuna açıkladı. Rapora göre; eylül ayında 3 bin 492 dijital medya içeriğine erişim engeli getirilirken, 8 gazeteci tutuklandı ve 4 internet sitesi kapatıldı.
Raporun değerlendirme kısmında, “Eylül ayı, Türkiye’de basın ve ifade özgürlüğü açısından erişim engellerinin yoğunlaştığı ve kapsamının belirgin biçimde genişlediği bir ay oldu. Aylık izleme çalışmamızda yer alan veriler, erişim engellerinin yalnızca belirli haber içeriklerine yönelik bir müdahale olmaktan çıktığını; gazetecilerin dijital medya hesaplarından haber kuruluşlarına, meslek örgütlerinden sivil toplum kuruluşlarına ve kamusal tartışmaya katılan çok sayıda aktöre uzanan kapsamlı bir sansür mekanizmasına dönüştüğünü göstermektedir” denildi.
Birçok hesap erişime engellendi
Ayın ilk günlerinden itibaren gazeteci ve medya kuruluşlarının sosyal medya hesaplarının erişime engellendiğinin belirtildiği raporda, şunlar yer aldı:
“Eylül ayı verilerine göre, internet ve dijital medya alanında 3 bin 492 dijital medya içeriğine erişim engeli getirildi. Bunun yanında 15 habere erişim engellenirken, 4 internet sitesi kapatıldı. Eylül ayında JINNEWS, Mezopotamya Ajansı, Evrensel, Kısa Dalga ve T24 gibi medya kuruluşlarının hesapları veya internet siteleri erişim engelleri ve platform müdahaleleriyle karşı karşıya kaldı. Bunun yanında çok sayıda gazetecinin kişisel X hesapları da ‘millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması’ gibi gerekçelerle Türkiye’den görünmez kılındı.
24-30 Eylül’de engeller arttı
Özellikle 24-30 Eylül arasındaki dönem, erişim engellerinin yoğunluğu bakımından dikkat çekicidir. 24 Eylül’de en az 250 X hesabının erişime engellendiği; 26 Eylül’de basın kuruluşları, gazeteciler, akademisyenler ve ekonomi-finans alanında çalışan isimlerin bulunduğu 80 hesabın daha engellendiği rapora yansıdı. 28 Eylül’de en az 55 X hesabına erişim engeli getirilirken, 30 Eylül’de ise İfade Özgürlüğü Derneği’nin EngelliWeb projesi, fon krizi hakkında paylaşım yapan en az 147 X hesabının daha erişime engellendiği tespit etti.”
Bu durumun erişim engellerinin belirli bir konu veya haberle sınırlı kalmadığını gösterdiğinin belirtildiği raporda, şunlara yer verildi:
“Eylül ayında Narin Güran cinayeti, fon krizi, kamuoyunca bilinen kişilere ilişkin haberler, Manisa’da yaşanan okul saldırısı, LGBTİ+ hakları, siyasi gelişmeler, NATO Zirvesi öncesindeki gelişmeler ve çeşitli toplumsal olaylar hakkında paylaşım yapan hesap ve içeriklerin erişim engellerinin konusu oldu. Narin Güran soruşturması kapsamında 99 X hesabının; Manisa Turgutlu’daki okul saldırısı sonrasında ise 92 X hesabının erişime engellendiği rapora kaydedildi.”
‘Habere ulaşma imkanı daraltıldı’
18 Eylül’de Medya Radar’ın internet sitesinin tamamına erişim engeli getirildiği, itiraz üzerine bu kararın kaldırıldığının hatırlatıldığı raporda, 30 Eylül’de ise T24’ün internet sitesi ile 1,9 milyon takipçili X hesabı hakkında kapatma kararı verildiğine dikkat çekildi. Raporda, şunlar belirtildi:
“Bu tablo, erişim engellerinin artık yalnızca belirli bir içeriğin dolaşımını sınırlandıran bir araç olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bir haberin engellenmesi, gazetecinin hesabının görünmez kılınması, medya kuruluşunun dijital medya hesabının kapatılması veya haber sitesinin tamamının kapatılması farklı uygulamalar olmakla birlikte aynı sonucu üretmektedir: kamunun habere ulaşma ve gazetecinin haberini kamuya ulaştırma kanalları daraltılmaktadır.”
‘İçerikler farklı gerekçelerle erişime kapatıldı’
“Eylül ayındaki verilerde dikkat çeken önemli bir başka unsurun, erişim engellerinin yalnızca Türkiye’deki idari ve yargısal kararlarla sınırlı kalmaması olduğunun belirtildiği raporda, devamla şunlara yer verildi: “Çok sayıda hesap, ilgili kararların ardından X tarafından Türkiye’den görünmez kılındı. Instagram ise Ajansa Welat ve Mezopotamya Ajansı’nın Türkçe hesabını ‘Topluluk kuralları’ gerekçesiyle kapatmış; itiraz ve yeniden değerlendirme talebine izin vermemiştir. JINNEWS’in Türkçe Instagram hesabı da benzer biçimde askıya alınmıştır.
Eylül verileri, erişim engellerinde kullanılan gerekçelerin de oldukça geniş bir çerçeveye yayıldığını göstermektedir. ‘Millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması’, ‘dezenformasyon’, ‘provokasyon’, ‘toplumsal huzur’, ‘suç işlenmesinin önlenmesi’, ‘özel hayatın gizliliği’, ‘kişilik hakları’ ve ‘topluluk kuralları’ gibi farklı gerekçelerle medya içerikleri ve hesaplar erişime kapatılmıştır.
Eylül 2026 verileri, Türkiye’de erişim engellerinin basın özgürlüğü alanında merkezi bir baskı aracına dönüştüğünü göstermektedir. Gazetecilerin kişisel hesaplarından haber kuruluşlarının internet sitelerine, dijital medya hesaplarından belirli haber içeriklerine kadar uzanan uygulamalar, toplumun haber alma hakkını doğrudan etkilemektedir.
DFG olarak altını çiziyoruz: Bir gazetecinin haberini yayımladığı mecraya erişimin engellenmesi, yalnızca gazetecinin ifade özgürlüğüne değil, toplumun haber alma hakkına da müdahaledir. Özellikle gazetecilerin dijital medya hesaplarının toplu biçimde erişime engellenmesi, haber kuruluşlarının hesaplarının görünmez kılınması ve haber sitelerinin bütünüyle erişime kapatılması, basın özgürlüğü açısından ayrı bir izleme başlığı olarak ele alınmalıdır.”
Gözaltına alınan 15 gazeteciden 8’i tutuklandı
“Eylül 2026’da gazetecilere yönelik baskılar, yalnızca haber içeriklerine getirilen erişim engelleriyle sınırlı kalmamış; gazetecilerin gözaltına alınması, tutuklanması, tehdit edilmesi, haber takibi sırasında engellenmesi ve sosyal medya hesaplarının görünmez kılınması şeklinde birbirini tamamlayan çok katmanlı bir müdahale biçimine dönüşmüştür.
Eylül ayında 15 gazeteci gözaltına alınırken, 8 gazeteci tutuklanmıştır. 4 gazetecinin evine baskın düzenlenmiş, 3 gazeteci tehdit edilmiş, 5 olayda gazetecilerin haber takibi engellenmiş ve 2 gazeteci kötü muameleye maruz kalmıştır. Aynı dönemde düşünce ve ifade özgürlüğü kapsamında 2 gazeteci hakkında soruşturma açılmış, 10 gazeteci hakkında dava açılmıştır. Yargılaması devam eden 25 dosyada 80 gazeteci bulunmaktadır. 4 Ekim 2026 itibarıyla tutuklu gazeteci sayısı ise 29’dur.”
Haberler tutuklama gerekçesi yapıldı
“Eylül ayında gazetecilere yönelik müdahalelerin önemli bir bölümü, doğrudan gazetecilerin yaptıkları haberler veya dijtal medya paylaşımları üzerinden gerçekleşmiştir. Gazeteci Oya Lale Arslan dijtal medya paylaşımları ve YouTube yayınları gerekçe gösterilerek gözaltına alınmış ve tutuklanmıştır. Gazeteci Selahattin Günday, Kaşif Kozinoğlu soruşturması kapsamında haberleştirdiği görüntüler nedeniyle tutuklanmış, ardından hakkında ikinci bir tutuklama kararı verilmiştir. Gazeteci Tuğba Tekerek, Kaos GL’ye yaptığı haber gerekçesiyle tutuklanırken, Bolu Gündem Genel Yayın Yönetmeni Hüseyin Aykan da yayımladığı bir haber nedeniyle tutuklanmıştır.
Eylül ayında gazetecilerin haber takibi sırasında karşılaştıkları müdahaleler de dikkat çekici boyuta ulaşmıştır. Eylül ayında 5 olayda gazetecilerin haber takibi engellenirken 3 gazeteci tehdit edildi ve 2 gazeteci de kötü muameleye maruz kaldı.
Gazetecilerin maruz kaldığı saldırılardan biri de adli kıskaç olmuştur. Eylül ayında 2 gazeteciye soruşturma açılırken 10 gazetecinin soruşturması da davaya dönüştü. 25 dosyada 80 gazetecinin yargılanması sürerken ETHA Muhabiri Züleyha Müldür’e 6 yıl 3 ay ceza verildi.”
İhlaller
Raporda göre; 2 gazeteci saldırıya uğradı, 1 gazeteci hedef gösterildi, 4 gazetecinin evine baskın düzenlendi, 15 gazeteci gözaltına alındı, 8 gazeteci tutuklandı, 2 gazeteci kötü muameleye uğradı,3 gazeteci tehdit edildi, 5 gazetecinin haber takibi engellendi, 1 gazeteci cezaevinde ihlale maruz kaldı.
2 gazeteci hakkında soruşturma, 10 gazeteci hakkında dava açıldığı, 2gazeteciye 6 yıl 5 ay 24 gün ceza verildi, yargılaması devam eden gazeteci dosyası 25, yargılanan gazeteci sayısı 80, tutuklu gazeteci sayısı ise 3 Ekim itibariyle 30 olarak raporda yer aldı.
Raporda, 10 gazetecinin işine son verildiği, 14 yayına RTÜK tarafından ceza verildiği belirtilirken 4 internet sitesinin kapatıldı, 15 habere erişim engeli getirildiği, 3 bin 492 sosyal medya içeriğine erişim engeli getirildiği belirtildi. (MA)