Şirvan Oktay GÖRER – Şaban YILMAZ
TİGRİS HABER - İHD Diyarbakır Şubesi’nin 2025 yılı insan hakları ihlalleri raporu açıklamasına, İHD Eş Genel Başkanları Cihan Aydın ve Oya Ersoy katılırken Diyarbakır Şube Başkanı Ercan Yılmaz bölgede insan hakları ihlallerinin giderek sistematik hale geldiğini belirterek, temel hak ve özgürlükler üzerindeki baskının sürdüğünü söyledi.
Yılmaz, güvenlik merkezli politikalar, ifade ve örgütlenme özgürlüğüne yönelik kısıtlamalar ile hapishanelerdeki ihlallerin devam ettiğini vurguladı. Kadınlara ve çocuklara yönelik şiddet ile işkence ve kötü muamele iddialarının da sürdüğünü ifade eden Yılmaz, mevcut sürecin hak ve özgürlükler üzerinde henüz somut bir iyileşme yaratmadığını kaydetti. İHD’nin 2025 yılı raporuna göre Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde en az 2 bin 671 insan hakları ihlali tespit edildi.
İnsan Hakları Derneği (İHD) Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölge Temsilcisi Tahir Saçaklı 2025 yılı insan hakları ihlalleri raporunu açıkladı. Rapora göre bölgede en az 2 bin 671 hak ihlali tespit edildi.
İHD Diyarbakır Şubesi’nde düzenlenen basın toplantısında konuşan Saçaklı, raporun şubelere yapılan başvurular, saha izleme çalışmaları ve basına yansıyan veriler doğrultusunda hazırlandığını belirtti. Saçaklı, bölgede yaşanan hak ihlallerinin münferit değil, belirli alanlarda yoğunlaşarak sistematik bir hal aldığını ifade etti.
“Temel haklar üzerindeki baskı sürüyor”
Güvenlik merkezli politikaların ve ayrımcı söylemlerin bölge halkı üzerindeki baskıyı artırdığını vurgulayan Saçaklı, özellikle toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının idari kararlarla sınırlandırıldığına dikkat çekti. Muhalif siyasetçiler ve hak savunucularına yönelik soruşturma ve tutuklamaların da sürdüğünü kaydetti.
Yaşam hakkı ihlalleri ve iş kazaları
Raporda, yaşam hakkı ihlallerinin 2025 yılı boyunca farklı biçimlerde devam ettiği belirtildi. Yargısız infaz iddiaları, hapishanelerde yaşanan ölümler ve ihmal sonucu meydana gelen ölümler öne çıkan başlıklar arasında yer aldı. Kuşkulu ölümler ve intihar iddialarındaki artışın etkili soruşturma ihtiyacını ortaya koyduğu ifade edildi.
İş kazalarına da dikkat çekilen raporda, yaşanan ölümler ve yaralanmaların iş güvenliği önlemlerinin yetersizliğini gösterdiği vurgulandı.
İşkence ve gözaltılar
Saçaklı, yıl boyunca işkence ve kötü muamele iddialarının sürdüğünü belirterek, gözaltı merkezleri ve hapishaneler başta olmak üzere birçok alanda ihlaller tespit edildiğini söyledi. Bazı yurttaşların kaçırılma ve tehdit iddialarının da rapora yansıdığı aktarıldı.
Rapora göre 2025 yılı içinde en az 488 kişi gözaltına alındı, bunlardan en az 83’ü tutuklandı. Çok sayıda ev baskını gerçekleştirildiği ve soruşturmaların çoğunlukla ifade özgürlüğü kapsamındaki faaliyetler nedeniyle açıldığı ifade edildi.
Hapishanelerde tecrit ve ihlaller
Mahpuslara yönelik ihlallerin arttığı belirtilen raporda; sevkler, sağlık hizmetlerine erişim sorunları, haberleşme ve sosyal hakların engellenmesi gibi uygulamaların sürdüğü kaydedildi. Yeni tip hapishanelerle birlikte tecrit ve izolasyonun yaygınlaştığı ifade edildi.
Kadın ve çocuklara yönelik şiddet
Raporda, kadınlara yönelik şiddet ve kadın cinayetlerinin sürdüğü, çocuklara yönelik istismar vakalarının devam ettiği belirtildi. Bu durumun toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve yetersiz koruma politikalarıyla bağlantılı olduğu vurgulandı.
“Barış süreci somut adımlarla desteklenmeli”
Saçaklı, Kürt meselesine ilişkin devam eden sürece de değinerek, çatışmalı ortamın sona ermesine yönelik adımların önemli olduğunu ancak bunun hak ve özgürlüklere henüz somut yansımadığını ifade etti.
Sürecin şeffaf ve katılımcı yürütülmesi gerektiğini belirten Saçaklı, insan haklarına dayalı kalıcı bir barış için demokratikleşme adımlarının atılması gerektiğini söyledi.