TİGRİS HABER - Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) son yıllarda bazı kanser ilaçlarını geri ödeme kapsamına alsa da bu uygulama tüm hastaları kapsamıyor. İlaçların kanser türü, hastalığın evresi, biyolojik göstergeler ve daha önce uygulanan tedavilere ilişkin belirli koşullara bağlanması, tedaviye erişimde yeni eşitsizlikler yaratabiliyor.
GERİ ÖDEME VAR, ANCAK HER HASTA YARARLANAMIYOR
SGK, Temmuz 2025 itibarıyla kamuoyunda “akıllı kanser ilaçları” olarak bilinen 5 farklı immünoterapi ilacını 25 farklı kanser türünde geri ödeme kapsamına aldığını açıkladı. Kurumun verilerine göre 27 Ocak 2026 itibarıyla geri ödeme listesinde 919 kanser ilacı bulunuyor. Ancak geri ödeme kapsamına alınmak, ilacın her kanser hastası için koşulsuz biçimde karşılandığı anlamına gelmiyor.
Bazı ilaçlarda hastalığın türü ve evresinin yanı sıra PD-L1 gibi biyolojik göstergeler, hastanın daha önce hangi tedavileri aldığı ve tedavinin hangi aşamasında olduğu gibi kriterler aranıyor. Bu nedenle aynı ilaca ihtiyaç duyan iki hastadan biri SGK kapsamında tedaviye ulaşabilirken, diğerinin ilacı kapsam dışında kalabiliyor.
İLAÇ BEDELİ HASTANIN OMUZUNA BIRAKILIYOR
Geri ödeme kapsamı dışında kalan ilaçlar söz konusu olduğunda hastalar yüksek bedellerle karşı karşıya kalıyor. Özellikle uzun süre devam eden kanser tedavilerinde ilaç maliyetinin tek seferlik bir gider olmaması, ailelerin ekonomik yükünü daha da ağırlaştırıyor.
Bir hastanın tedavisi için tıbben gerekli görülen ilaca ulaşabilmesi, ilacın geri ödeme listesinde bulunup bulunmamasına veya hastanın belirlenen kriterlere uyup uymamasına bağlı hale geliyor. Böylece sağlık hizmetine erişim, yalnızca tıbbi bir mesele olmaktan çıkarak ekonomik bir meseleye dönüşüyor.
Bu durum, kanser gibi tedavinin geciktirilmesinin ciddi sonuçlar doğurabileceği hastalıklarda daha kritik bir boyut taşıyor. Hastanın tedavi seçeneğinin bulunmasına rağmen ekonomik nedenlerle bu tedaviye erişememesi, sağlık hakkı açısından önemli bir tartışma yaratıyor.
“TEDAVİ VAR AMA ULAŞAMIYORUM”
Kanser tedavisindeki temel çelişkilerden biri de burada ortaya çıkıyor: Tıp ilerliyor, yeni ilaçlar ve tedavi yöntemleri geliştiriliyor ancak bu tedavilerin hastalara ulaştırılması aynı hızda gerçekleşmeyebiliyor.
Bazı sağlık kuruluşları da SGK tarafından karşılanmayan immünoterapilerin, ilaç bedelinin hasta tarafından karşılanması halinde uygulanabildiğini belirtiyor. Bu durum, tedavinin tıbben mümkün olmasına rağmen ekonomik nedenlerle erişilememesi sorununu açık biçimde ortaya koyuyor.
Öte yandan SGK, geri ödeme kapsamında olmayan veya Türkiye’de ruhsatlı bulunmayan bazı ilaçların belirli prosedürler kapsamında yurt dışından temin edilebildiğini belirtiyor. Ancak bu süreçler de rapor, reçete, izin ve çeşitli idari işlemleri gerektiriyor.
SAĞLIK HAKKI VE EKONOMİK EŞİTSİZLİK
Kanser ilaçları tartışması, daha geniş bir soruna işaret ediyor: Sağlık hizmetlerinin ne ölçüde herkes için eşit ve erişilebilir olduğu.
Devletin geri ödeme sisteminde bilimsel ve ekonomik kriterler belirlemesi anlaşılabilir olsa da özellikle hayati nitelikteki tedavilerde bu kriterlerin hastanın tedaviye erişimini bütünüyle engellemesi önemli bir kamu politikası sorunu oluşturuyor.
Bir yanda yeni ve etkili tedavi yöntemleri geliştirilirken diğer yanda bu tedavilere ulaşmak için yüksek miktarlarda ödeme yapılması gerektiğinde, ekonomik gücü olan hastalar ile olmayanlar arasında ciddi bir fark ortaya çıkıyor. Böylece hastalığın kendisine ek olarak ekonomik koşullar da tedavinin belirleyicilerinden biri haline geliyor.
ÇÖZÜM: KOŞULLARIN VE KAPSAMIN GÖZDEN GEÇİRİLMESİ
Kanser hastalarının yaşadığı mağduriyetlerin azaltılması için geri ödeme kriterlerinin bilimsel gelişmeler ve hastaların gerçek ihtiyaçları doğrultusunda düzenli biçimde gözden geçirilmesi gerekiyor. Özellikle tıbben gerekli olduğu hekimler tarafından ortaya konulan ancak geri ödeme kapsamı dışında kalan ilaçlar için daha hızlı ve erişilebilir mekanizmaların oluşturulması önem taşıyor.
Kanser tedavisinde mesele yalnızca bir ilacın fiyatı ya da SGK’nın ödeme listesi değil. Asıl mesele, hastanın ihtiyaç duyduğu tedaviye zamanında ulaşıp ulaşamadığıdır.
Çünkü kanser tedavisinde geciken her tedavi, hastanın yaşam mücadelesini daha da ağırlaştırırken; ekonomik güce göre farklılaşan tedavi olanakları ise sağlık hakkının eşitliği konusunda ciddi soru işaretleri yaratıyor. Bu nedenle kanser ilaçlarının geri ödeme politikalarının merkezinde yalnızca maliyet hesabının değil, hastanın yaşam hakkı ve tedaviye eşit erişimin bulunması gerekiyor.