TİGRİS HABER - Özellikle 1 Ekim 2008 tarihi, memurların hangi emeklilik sistemine tabi olacağının belirlenmesinde kritik bir dönüm noktası olarak öne çıkıyor.
Bu tarihten önce memuriyete başlayanlar genel olarak 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamındaki hükümlerden yararlanırken, 1 Ekim 2008 ve sonrasında göreve başlayan memurlar ise 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında değerlendiriliyor.
İki sistem arasındaki farklar, emeklilik yaşı, prim gün sayısı ve emekli aylığının hesaplanması gibi konularda kendisini gösteriyor.
YENİ MEMURLAR 5510 SAYILI KANUN KAPSAMINDA
SGK Uzmanı İsa Karakaş, yeni nesil memurların emeklilik sürecine ilişkin değerlendirmesinde, 5510 sayılı Kanun'a tabi kamu çalışanlarının farklı şartlarla karşı karşıya olduğunu belirtti.
Bu kapsamda memurlar, 4/1-c sigortalısı olarak değerlendiriliyor. Emeklilik hesaplamalarında ise 18 yaş kuralı esas alınıyor. Ancak meslek veya sanat okulu mezunlarının mahkeme kararıyla ergin kılınması halinde, 18 yaşından önceki işe başlama tarihi sigortalılık başlangıcı açısından dikkate alınabiliyor.
EMEKLİ AYLIĞI HESABINDA SİSTEM FARKI
Yeni ve eski sistem arasındaki en önemli farklardan biri emekli aylığının hesaplanmasında ortaya çıkıyor.
5434 sayılı Kanun'a tabi eski memurların aylık hesaplamasında son derece, kademe ve ek gösterge gibi unsurlar öne çıkarken, 5510 sayılı Kanun kapsamındaki memurların emekli aylığında çalışma hayatı boyunca elde edilen prime esas kazançlar dikkate alınıyor.
Aylık bağlama oranı da iki sistem arasında farklılık gösteriyor. 5510 sayılı Kanun kapsamında her 360 günlük prim için yüzde 2 oranı esas alınırken, 9000 prim gününde bu oranın yüzde 50 seviyesine ulaştığı belirtiliyor.
2036 YILI NEDEN KRİTİK?
Yeni nesil memurlar açısından en dikkat çekici konu ise 2036 yılı olarak öne çıkıyor.
5510 sayılı Kanun kapsamında 9000 prim gününü 2036 yılına kadar tamamlayan kadın sigortalılar 58, erkek sigortalılar ise 60 yaşında emekli olabiliyor.
Ancak 9000 prim gününün 2036 yılından sonra tamamlanması halinde emeklilik yaşı kademeli şekilde yükseliyor ve süreç içinde 65 yaşa kadar çıkabiliyor.
Bu nedenle özellikle 1 Ekim 2008 sonrasında memuriyete başlayanların, prim günlerini hangi tarihte tamamlayacaklarını takip etmeleri emeklilik planlaması açısından önem taşıyor.
5400 Günle Kısmi Emeklilik İmkânı
Mevzuatta tam emekliliğin yanı sıra bazı şartlarla kısmi emeklilik imkanları da bulunuyor.
Buna göre 5400 prim gününü tamamlayanlar, tabi oldukları kademeli yaş şartlarına 3 yıl eklenmesi ve 65 yaşın aşılmaması koşuluyla yaşlılık aylığı alma imkanından yararlanabiliyor.
Bunun yanında 5434 sayılı Kanun'un 40. maddesi kapsamında yaş haddinden re'sen emekliye ayrılanlara, gerekli prim gününün bulunması halinde yaşlılık aylığı bağlanabiliyor.
KADROSUZLUK NEDENİYLE EMEKLİLİKTE YAŞ ŞARTI ARANMAYABİLİYOR
Bazı özel durumlarda ise emeklilik için yaş şartı uygulanmıyor. Özel kanunlar kapsamında kadrosuzluk nedeniyle emekliye sevk edilen memurlara, 9000 prim gününü tamamlamaları halinde yaş şartı aranmaksızın emekli aylığı bağlanabiliyor.
Uzman değerlendirmelerine göre yeni nesil memurlar açısından emeklilik planlamasında yalnızca yaş değil, 9000 prim gününün hangi tarihte tamamlandığı da büyük önem taşıyor. Özellikle 2036 yılına yaklaşılırken prim gününün tamamlanma tarihi, emeklilik yaşını doğrudan etkileyebilecek kritik unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.