TİGRİS HABER - TBMM Genel Kurulu’nda yapılan oylamada, “Milli Parklar Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 375 Sayılı KHK’de Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” 243 kabul oyuyla yasalaştı. 68 milletvekili ise teklife ret oyu verdi.
Özel şirketler Milli Parklara giriyor
Yeni düzenlemeye göre, Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ile Turizm Merkezleri dışında kalan milli parklar ve tabiat parkları, özel şirketler ve gerçek kişilerin kullanımına açılacak. Düzenlemenin öne çıkan maddeleri şöyle:
- 49 Yıl Kullanım Hakkı: Turistik tesis yapmak isteyen özel hukuk tüzel kişilerine ve şahıslara 49 yılı geçmeyecek “intifa hakkı” verilecek.
- 99 Yıla Uzatma: İşletmeler “başarılı” bulunursa, bu süre rayiç bedel üzerinden 99 yıla kadar uzatılabilecek. Bu, milli parkların uzun yıllar boyunca kamunun elinden çıkması anlamına geliyor.
- İstisnai Yapılaşma: İçme suyu ve acil ihtiyaç görülen tesisler için uzun vadeli plan şartı aranmayacak.
Ceza gelirlerinin çoğu hazine’ye
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP), artık özel bütçeli bir kamu kuruluşu olacak. Ancak cezaların dağılımı tartışma yarattı:
- Tahsil edilen idari para cezalarının sadece yüzde 25’i DKMP’ye aktarılacak.
- Kalan yüzde 75, doğrudan genel bütçeye gelir kaydedilecek.
Ücretsiz girişe ağır ceza
Milli parklara ücret ödemeden girmek isteyen ziyaretçilere ciddi yaptırım geliyor. Örneğin, 250 lira giriş ücreti olan bir parkta ücretsiz giren bir kişi, 1000 lira ceza ödeyecek.
Döner sermaye
DKMP, döner sermayeli işletmeler kurabilecek. Cumhurbaşkanı, bu işletmelere tahsis edilen sermayeyi 5 katına kadar artırma yetkisine sahip olacak. Uzmanlar, bunun kurumun tamamen ticari bir mantıkla işletileceği endişesini doğurduğunu belirtiyor.
“Geleneksel avcılık”
Son dakika önergesiyle yasaya “geleneksel avcılık” ibaresi eklendi. Usul ve esasları henüz belirlenmeyen bu kavramın doğa üzerindeki etkisi belirsizliğini koruyor.
Koruma personel tanımları da genişletildi: Av koruma memurları “Av ve Doğa Koruma Memuru” oldu, orman muhafaza memurları, saha bekçileri ve fahri av müfettişleri suç takibi ve el koyma yetkileriyle donatıldı. Cumhurbaşkanınca belirlenen silahlar demirbaş olarak verilecek.
Denetim yetkisi ve alan kılavuzları
“Alan Kılavuzu” tanımı mevzuata girdi. Korunan alanlarda yaşayan ve eğitim alan yerel halk, ekosistemlerin korunması ve nesli tehlike altındaki türlerin denetiminde görev alabilecek. DKMP, idari yaptırım uygulama gücüyle tek yetkili kurum olarak öne çıkıyor.
Yeni düzenleme, Türkiye’nin milli parklarını özel sektör mantığıyla yönetmeye açarken, doğaya erişimde ceza ve ücret mekanizmalarını ciddi şekilde artırıyor. Uzmanlar, bunun ekosistemler üzerinde uzun vadeli etkileri olabileceği uyarısında bulunuyor.