1920 yılı…
Anadolu, tarihinin en çetin günlerinden geçiyordu.
Ankara’da Büyük Millet Meclisi açılmış, memleketin geleceğine ilişkin kararlar alınmaya başlanmıştı.
O günlerde Diyarbakır’dan Ankara’ya doğru yola çıkanlardan biri de Mehmet Kadri Üçok’tu.
Yıllarını devlet hizmetinde geçirmiş bir yöneticiydi.
Şimdi doğduğu şehir Diyarbakır’ı Birinci Meclis’te temsil edecekti.
Fakat onu Ankara’da önemli bir karar bekliyordu:
Milletvekili olarak Meclis’te kalmak mı, yoksa Van Valisi olarak görev yapmak mı?
Mehmet Kadri Üçok…
1881 yılında Diyarbakır’da doğdu.
Diyarbakır Askerî Rüştiyesinde (askerî ortaokul) başladığı eğitimini Bursa’da sürdürdü. 1905’te Mülkiye Mektebini (devlet yöneticisi yetiştiren yüksekokul) bitirdi.
Devlet hizmetine memleketinde başladı.
Siverek, Viranşehir, Cizre ve Palu’da kaymakamlık; Mardin ve Muş’ta mutasarrıflık (sancak yöneticiliği) yaptı.
Arapça, Farsça, Ermenice ve Fransızca biliyordu.
Millî Mücadele döneminde Diyarbakır’dan 131 oyla Birinci Meclis’e seçildi.
Mustafa Kemal Paşa’nın görevlendirmesiyle Van Valiliğine atandı.
Ardından kabul edilen kanun, milletvekilliği ile memurluğun birlikte yürütülmesini yasakladı.
Tercihini valilikten yana kullandı.
19 Ekim 1920’de milletvekilliğinden istifası kabul edildi.
Meclis’teki görevi kısa sürse de devlet hizmetine devam etti.
Urfa’da mutasarrıflık, ardından mülkiye müfettişliği yaptı. Tokat, Amasya, Eskişehir ve Çoruh’ta (bugünkü Artvin) valilik görevlerinde bulundu.
Birinci Meclis üyeliği nedeniyle yeşil şeritli İstiklâl Madalyası aldı.
1940’ta kendi isteğiyle emekliye ayrıldı.
29 Mayıs 1958’de Ankara’da hayata veda etti.
Geride yalnızca görevlerini değil, Osmanlı’nın son yıllarından Cumhuriyet’in kuruluşuna uzanan bir dönemin tanıklığını bıraktı.
Yolu birçok şehirden geçti.
Ama Birinci Meclis’in kayıtlarında adı, doğduğu şehirle yan yana kaldı:
Diyarbakır Mebusu Mehmet Kadri Bey…