TİGRİS HABER - TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Ticaret Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesi görüşülürken konuşan DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren, kentte esnafın kepenk kapattığını, zincir marketlerin yerel ekonomiyi dışarıya aktardığını ve sınır kapılarının kapalı olmasının ihracatı düşürdüğünü belirtti. Eren, “Bu bütçeye bu hâliyle hayır diyoruz” dedi.
DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Ticaret Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesi üzerine yaptığı konuşmada Diyarbakır’daki esnaf krizine dikkat çekti. Eren, konuşmasına kentin tarihsel ticaret kültürünü hatırlatarak başladı:
“Hasanpaşa Hanı’nda kervanlar indirilir, Sipahi Pazarı’nda bakırlar dövülür, Suriçi’nin çarşısında ise dört dilde pazarlık yapılırdı. O çarşılar, hanlar yüzlerce yıldır ayakta kaldı. Çünkü orada yük de kazanç da paylaşılırdı. Bugün Suriçi’nin, Hasanpaşa Hanı’nın, Sipahi Pazarı esnafının acı selamını getirdim. Bizim için tek bir soru sor vekilim dediler: Bu düzende kim kazanıyor?”
Dokuz ayda 786 iş yeri kapandı
Diyarbakır Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği verilerine atıfta bulunan Eren, 2026 yılının ilk dokuz ayında 786 iş yerinin kapandığını, yılsonunda bu sayının 1.200’e ulaşmasının beklendiğini söyledi. “Her gün üç kepenk kapanıyor. Bugün bu görüşme bittiğinde Diyarbakır’da üç kepenk daha kapanacak” diyen Eren, son on yılda Diyarbakır Bakkallar Odası üye sayısının 5 binden yaklaşık 2 bin 200’e gerilediğini vurguladı.
Küçük esnaf ile zincir marketler arasındaki farkı anlatan Eren şu ifadeleri kullandı:
“Bakkallar gitti, zincir marketler geldi. Bakkal mahallede kazanır, mahallede harcardı. Veresiye defteri vardı, parası olmayan bile akşam eve bir şeyler götürebiliyordu. Zincir markette ise kasa kapanır, para kentten çıkar, emekçi asgari ücretle çalışır, veresiye yoktur. ‘Paran yoksa gelme’ derler. Diyarbakır’ın parası Diyarbakır’da kalmıyor.”
Fiyat makası eleştirisi
Ticaret Bakanlığı’nın nisan ayındaki fiyat denetimlerini hatırlatan Eren, Diyarbakır’da bir zincir marketin 20 TL’ye aldığı biberi 250 TL’ye sattığının tespit edildiğini belirtti. Konya’dan 5 TL’ye gelen salatalığın kentte 80 TL’ye, Adana’dan gelen kapya biberin ise 200 TL’ye satıldığını söyleyen Eren, “Buna fiyat makası diyorlar. Bu makasın bir ucu üreticiyi, diğer ucu tüketiciyi kesiyor. 7 ay geçti, o market hangisi, ne ceza aldı?” diye sordu.
Bakanlığın 9 ayda 2 milyar 600 milyon TL ceza açıkladığını hatırlatan Eren, bu tutarın tek bir zincir marketin yıllık cirosunun binde birine bile ulaşmadığını savundu. Sayıştay verilerine göre bakanlığın tahsili tamamlanmamış alacaklarının 5 yılda 7 milyar liradan 365 milyar liraya çıktığını da dile getirdi.
İhracat gerilemesi ve sınır kapıları
Eren, Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası verilerine göre Türkiye’nin Suriye’ye ihracatının yılın ilk beş ayında yüzde 24 arttığını, Diyarbakır’ın ise yüzde 36 gerilediğini; Irak’a ihracatta da Türkiye yüzde 23, Diyarbakır yüzde 42 düşüş yaşadığını açıkladı. “Türkiye kazanırken Diyarbakır kaybediyor. Türkiye kaybederken Diyarbakır iki kat kaybediyor. 9 ayda Türkiye yüzde 5 arttı, Diyarbakır yüzde 19,5 düştü” dedi.
Nusaybin Sınır Kapısı’nın kapalı olmasını eleştiren Eren, Diyarbakırlı üreticilerin Suriye’ye mal göndermek için 500 kilometreyi aşan yol kat etmek zorunda kaldığını, Habur’da ise tır beklemelerinin 9 güne kadar çıktığını belirtti. “Ticarette zaman paradır ve bu bölgenin zamanı kapıda çürüyor” ifadesini kullandı.
“Barışın ekonomisini konuşma zamanı”
Kürt Çalışmaları Merkezi’nin Ekim 2026 raporuna atıfta bulunan Eren, 2017’de en alt sosyoekonomik gelişmişlik kademesinde bulunan 16 ilin 2025’te de aynı seviyede kaldığını söyleyerek “Sekiz yıl, on altı il, sıfır basamak” dedi.