TİGRİS HABER - Çelenk, planın mevcut haliyle bölgesel eşitsizlikleri derinleştirme riski taşıdığını vurgulayarak, planın yeniden ele alınmasını istedi.
Bölge illeri plan dışında bırakıldı
16 Ocak’ta Resmî Gazete’de yayımlanan plan kapsamında Aksaray, Amasya, Ankara, Eskişehir, Hatay, Karaman, Kastamonu, Kayseri, Kırşehir, Konya, Nevşehir, Niğde ve Yozgat illerinde 16 yeni “mega endüstriyel bölge” kurulması öngörülüyor. Planlanan bu bölgeler, mevcut organize sanayi alanlarının yaklaşık 11 katı büyüklüğünde olacak.
Ancak Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin, Batman ve Van gibi bölge illeri plan dışında bırakıldı. Çelenk, bu durumun sanayi yatırımlarında eşitsizliği derinleştirebileceğine dikkat çekti.
Teşvikler hâlâ büyük şehirlerde yoğunlaşıyor
Çelenk, Türkiye’de uzun yıllardır uygulanan yatırım teşviklerinin büyük ölçüde gelişmiş illere yöneldiğini belirtti. Diyarbakır, Van ve Şanlıurfa’nın içinde bulunduğu 29 ilin aldığı teşvik payı yalnızca yüzde 10 seviyesinde kalırken, İstanbul ve Ankara’nın da yer aldığı 1. ve 2. bölge illeri toplam teşviklerin yaklaşık yüzde 60’ını alıyor.
Bölgesel eşitsizlik TÜİK verilerine de yansıyor
2024 yılı TÜİK verilerine göre, kişi başına düşen gelir bakımından en düşük sıralarda Diyarbakır, Siirt, Kilis, Mardin, Batman, Bitlis, Muş, Van, Ağrı ve Şanlıurfa yer alıyor. Çelenk, “Bu tablo yatırımların eşit dağıtılmadığını ve bölgesel eşitsizliklerin sürdüğünü açıkça gösteriyor” dedi.
Genç nüfus göçe zorlanıyor
Bölge illerinin yüksek genç nüfus potansiyeline sahip olduğuna dikkat çeken Çelenk, yatırım politikalarındaki eşitsizliğin gençleri göçe zorladığını belirtti. “Yurttaşların doğdukları yerde insanca yaşayabilecekleri ve geleceklerini kurabilecekleri bir ekonomik düzen sağlanmalı” ifadelerini kullandı.
Diyarbakır ve bölge illeri plana dahil edilmeli
Çelenk, Diyarbakır’da son yıllarda faaliyetini sonlandıran sanayi işletmeleri ve konkordato ilan eden şirketlerin sayısına ilişkin verileri de Bakanlığa sordu. Sanayi planlamasının bölgesel eşitsizlikleri derinleştirmeyecek şekilde yeniden ele alınması, Diyarbakır ve bölge illerinin plana dahil edilmesi gerektiğini vurguladı.
Bakan Kacır’a yöneltilen sorular
- Bölge illerinin plan kapsamına alınmamasının gerekçesi nedir? Planın revize edilmesi gündemde midir?
- Mega endüstriyel bölgelerin dağılımında hangi ekonomik, demografik ve lojistik kriterler esas alınmıştır?
- Sanayi yatırımlarının bölgesel dağılımının eşitsizlikleri nasıl etkileyeceğine dair bir çalışma yapılmış mıdır?
- Bölge illerinde genç istihdamını artırmak ve göçü azaltmak için Bakanlık özel bir program yürütmekte midir?
- Son 5 yılda Diyarbakır’da kapanan sanayi işletmeleri ve konkordato ilan eden şirket sayısı kaçtır? İstihdam kayıplarını telafi etmek için Bakanlık herhangi bir destek sağlamakta mıdır?
Çelenk, bölge illerinin sanayi üretim ve yatırım süreçlerinde aktif biçimde konumlandırılmasının hem ekonomik kalkınma hem de genç nüfusun yerinde istihdamı açısından kritik olduğunu belirtti.