Neşteri tutan el ile yara aynı bedendeyse, tedavi mümkün değildir.
Geleneksel siyaset,kendini tedavi edebilme yeteneğini kaybetti.
Siyaset kurumu uzun zamandır ağır bir irtifa kaybı yaşıyor.Kapalı kapılar ardında yürütülen pazarlıklar, ehliyetin yerini alan akrabalık ve sadakat bağları, BİZİM ÇOCUK anlayışıyla dağıtılan makamlar...
Bugün toplum olarak aynı kronik hastalığın farklı belirtileriyle karşı karşıyayız: Sistemik liyakatsizlik ve aşınan etik değerler.
Sorunu doğru teşhis etmeden doğru tedaviye ulaşamayız. Bugün siyasetin en temel açmazı, kendi kendini denetleyemez hâle gelmesidir. Çünkü denetleyen ile denetlenen, karar veren ile kararın sonuçlarından etkilenen yapı çoğu zaman aynı sistemin içindedir. Ayrıcalıkları üreten mekanizmaların, o ayrıcalıkları ortadan kaldıracak reformları gönüllü biçimde hayata geçirmesini beklemek gerçekçi değildir.
Tam da bu nedenle, siyasetin yalnızca yeni isimlere değil, yeni bir yönetim anlayışına ihtiyacı vardır. Bu anlayışın temelinde ise şeffaflık, hesap verebilirlik ve dijital denetim yer almalıdır.
Bugün bankacılık sistemleri saniyeler içinde milyarlarca dolarlık işlemleri güvenle yönetebiliyor. Küresel lojistik ağları, hava trafiği ve sağlık teknolojileri büyük ölçüde veri temelli dijital sistemlerle çalışıyor. Buna rağmen milyonlarca insanın geleceğini etkileyecek kamu yönetiminde hâlâ kişisel referansların, kapalı ilişki ağlarının ve sübjektif tercihlerin belirleyici olması düşündürücüdür.
Oysa dijital teknolojiler insanın yerine geçmek için değil; insanın keyfî kararlarını sınırlandırmak, kamu gücünü daha şeffaf hâle getirmek ve hesap verebilirliği güçlendirmek için kullanılabilir.
Görevlere yapılacak atamalarda eğitim, mesleki tecrübe, yöneticilik performansı, üretilen projeler ve somut başarı göstergeleri dijital liyakat sistemleriyle nesnel biçimde değerlendirilebilir. Böylece kişisel kanaatlerin etkisi azalırken kamu vicdanı da güçlenir.
İhale süreçlerinin, kamu harcamalarının ve üst düzey atamaların değiştirilemez dijital kayıtlarla izlenmesi; kayırmacılığı ve usulsüzlüğü önemli ölçüde zorlaştıracaktır. Şeffaflık, yalnızca etik bir tercih değil, aynı zamanda güçlü devletin en sağlam sigortasıdır.
Aynı şekilde vatandaş da yalnızca seçim günü sandığa giden bir seçmen olmamalıdır. Temsilcisinin Meclis'teki oylarını, katılımını, yasa tekliflerini ve seçim döneminde verdiği sözleri yerine getirip getirmediğini dijital platformlardan kolayca takip edebilmelidir. Demokrasi sadece temsil değil, sürekli denetimdir.
Elbette hiçbir algoritma tek başına adalet üretemez. Dijital sistemleri de insanlar tasarlar. Ancak açık kurallarla çalışan, bağımsız denetime açık ve toplum tarafından sürekli izlenebilen dijital mekanizmalar; kişisel keyfîliğin alanını daraltabilir, liyakati güçlendirebilir ve kamu yönetimine duyulan güveni yeniden inşa edebilir.
Artık pansumanlarla vakit kaybetme lüksümüz yok. Sorun kişilerden çok sistemdedir. Güçlü devlet, güçlü kurumlarla ayakta kalır. Güçlü kurumlar ise ancak şeffaflık, liyakat ve hesap verebilirlikle var olabilir.
Siyasetin ihtiyacı yeni sloganlar değil, yeni bir sistem mimarisidir.
Artık pansuman değil, ameliyat zamanıdır.
O dijital neşter, mutlaka masaya konmalıdır.