TİGRİS HABER - Türkiye Kadına Yönelik Şiddet Araştırması’na göre, yaşamının herhangi bir döneminde şiddete maruz kalan kadınların %28,2’si psikolojik şiddet, %18,3’ü ekonomik şiddet, %12,8’i fiziksel şiddet, %10,9’u ısrarlı takip, %8,3’ü dijital şiddet, %5,4’ü cinsel şiddet yaşadı. Şiddete uğrayan kadınların çoğu, şiddeti eş, eski eş veya birlikte olduğu kişilerden gördü.
- Fiziksel şiddete uğrayan kadınların %56’sı
- Psikolojik şiddete uğrayanların %42’si
- Cinsel şiddete uğrayanların %38,3’ü
En çok eş veya birlikte olduğu kişiler tarafından şiddete maruz kaldı.
Ekonomik şiddet ise daha çok aile üyeleri tarafından gerçekleştirildi (%66,5). Israrlı takip ve dijital şiddet vakalarında ise şiddet çoğunlukla yabancılardan geldi (%39,6 ve %62,3).
Nüfus ve yaşam süresi
31 Aralık 2025 itibarıyla Türkiye nüfusu 86 milyon 92 bin 168 olarak kaydedildi. Kadın nüfus 43 milyon 32 bin, erkek nüfus 43 milyon 59 bin kişi. Toplam nüfusun %49,98’i kadın, %50,02’si erkek. Kadınlar özellikle 60 yaş ve üzeri gruplarda erkeklerden daha fazla.
Beklenen yaşam süresi kadınlarda 80,7 yıl, erkeklerde 75,5 yıl oldu. Ancak sağlıklı yaşam süresi erkeklerde 2,6 yıl daha uzun.
Eğitimde kadın-erkek farkı
25 yaş ve üzeri nüfusta ortalama eğitim süresi 2024 yılında Türkiye genelinde 9,5 yıl, kadınlarda 8,8 yıl, erkeklerde 10,2 yıl olarak belirlendi. En az bir eğitim düzeyini tamamlayan kadın oranı 2008’de %67,5 iken 2024’te %88,3’e yükseldi.
Yükseköğretim mezunu kadınların oranı 2024’te %23,6 olurken, erkeklerde %26,8 olarak ölçüldü. Annesi yükseköğretim mezunu olan kadınların %84,4’ü yükseköğretim seviyesine ulaştı.
İşgücüne katılım ve istihdam
15 yaş ve üzeri kadınların işgücüne katılım oranı %36,8, erkeklerde ise %72,0 olarak kaydedildi. Kadınlarda eğitim seviyesinin artmasıyla işgücüne katılım da yükseliyor:
- Okuryazar olmayan kadınlar: %14,6
- Lise altı eğitimli: %27,5
- Lise mezunu: %38,5
- Mesleki/teknik lise mezunu: %43,8
- Yükseköğretim mezunu: %68,7
Bölgesel farklılıklar da dikkat çekiyor. Kadınların en yüksek istihdam oranı %54,7 ile Antalya, Isparta, Burdur, en düşük istihdam oranı %39,5 ile Mardin, Batman, Şırnak, Siirt, Van, Muş, Bitlis, Hakkari bölgelerinde.
Hanesinde 3 yaş altı çocuğu olan 25-49 yaş grubundaki kadınların istihdam oranı ise yalnızca %26,9 olarak ölçüldü.
Kadın temsili ve yönetimde artış
- Kadın Büyükelçi oranı 2011’de %11,9 iken 2025’te %28,4’e yükseldi.
- TBMM’de kadın milletvekili oranı 2007’de %9,1 iken 2025’te %19,9 oldu.
- Üniversitelerde kadın profesör oranı 2010-2011’de %27,6 iken 2024-2025’te %34,9, kadın doçent oranı ise %43,3’e ulaştı.
- Üst ve orta düzey yönetici pozisyonlarındaki kadın oranı %21,5, BİST 50 yönetim kurulu kadın oranı %18,3 olarak belirlendi.
- Ar-Ge alanında kadın personel oranı %34,2, yükseköğretimde ise %47,9 oldu.
Sosyal riskler
Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altındaki kadınların oranı %28,4, erkeklerde ise %21,8. Beyin göçü oranı ise kadınlarda %1,6, erkeklerde %2,4 olarak ölçüldü.
Evlenme ve boşanma eğilimleri
- 2025’te ilk evliliğini yapan kadınların ortalama yaşı 26,0, erkeklerin ortalama yaşı 28,5 oldu.
- Ortalama ilk evlenme yaşı en yüksek Tunceli’de, en düşük kadınlarda Kilis’te kaydedildi.
- Boşanma sonrası çocukların velayeti çoğunlukla anneye verildi (%74,6).
Yapay zeka kullanımı
İnternet kullanıcıları arasında üretken yapay zeka kullanımı %19,2 seviyesinde. Kadınlarda %18,8, erkeklerde %19,4 olarak ölçüldü. En yüksek kullanım oranı 16-24 yaş grubunda ve genç kadınlarda %40,5 olarak tespit edildi.