TİGRİS HABER - Türkiye'de yağışsız geçen aylar ve özellikle son dönemlerde baraj göllerinden yansıyan korkutucu fotoğraflar kuraklık konusunu gündemin üst sıralarına taşıdı. Uzmanlar etkili olan kuraklığın doğal afet sınırına dayandığını söylüyor. Yine Meteoroloji uzmanları tarafından hazırlanan kuraklık haritasında bölgemizde var. Diyarbakır’daki baraj doluluk oranını, kayıp kaçak su oranını, pandemi de su kullanım oranını, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi DİSKİ Genel Müdürü M. Fırat Tutşi’ye sorduk.
Tutşi, ilçe ve kırsal mahallerde kaçak su kullanımının merkeze oranla daha fazla olduğunun altını çizerek bahçe ve parklar başta olmak üzere bilinçsizce kullanılan su tüketiminin önüne geçmek için 2021 yılında Diyarbakır’da akılı su yönetimine geçileceğini söyledi.
Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi DİSKİ Genel Müdürü M. Fırat TUTŞİ’nin sorularımıza verdiği yanıtlar şöyle:
Diyarbakır’ın su ihtiyacını karşılayan barajda son durum nedir. Doluluk oranı hangi düzeyde? Kaç yıllık su ihtiyacımız var?
“Diyarbakır içme suyunu Dicle barajında almakta. Barajlardaki doluluk oranını Devlet Su İşleri işletme programına göre belirlemektedir. Şu anda Dicle barajındaki doluluk oranı yüzde 59,2’dir. Bizim içme suyuyla ve kuraklıkla ilgili herhangi bir sıkıntımız yok. Hiç yağış almasak bile Diyarbakır’da içme suyuyla ilgili bir problem yaşamayacağız. Barajdaki içme suyu başka yerde kullanılmazsa 5 yıl yetecek suyumuz var.
“BİZİM ESAS SIKINTIMIZ SUYU ADİL KULLANMAMAK”
Yine bilinçsiz su tüketiminde de ön sıralardayız. Su sıkıntısı yaşamamız için vatandaşlar neye dikkat etmeli. Günlük ne kadarlık bir su tüketmeliyiz?
Diyarbakır’da su sıkıntımız yok. Bizim esas sıkıntımız suyu adil kullanmamak ve tahsilat konusunda kurum olarak sıkıntımız var. Adil kullanmamaktaki kastımız şu: Abonesiz olan kullanıcılarımız var. Kaçak kullanıcılarımız var. Bahçe sulamaları kullanıcılarımız var. Bu durumda diğer vatandaşlarıma içme suyu ulaşımında haksızlık oluyor. Su kullanımıyla ilgili vatandaşlarımızın daha duyarlı olmasını bekliyoruz. Daha çok suyu boşa akıtmama noktasında gerek bulaşık yıkarken gerek çamaşır yıkarken bunlara dikkat etmek gerekir. Ufak tefek tedbirlerle su tasaruffu sağlayabiliriz. Sınırsız kaynaklarımız yok. Kaynaklarımızın değerini bilmek gerekir. İlerleyen süreçlerde gelecekteki nesillere daha düşünerek suyu tassa ruflu kullanmak gerekir. Verilere göre, kişi başı ortalama su tüketimi günlük 120 ile 140 civarıdır. Bunun biraz üstü fazla kullanıma giriyor. Şehrimizdeki ortalama su tüketimi üç dört kişilik bir ailede aylık 20 metre küp civarıdır.
En çok su tüketimini hangi sektörler yapıyor? Bunun için ne yapmayı düşünüyorsunuz?
Halı yıkıma ünitelerimiz var, petrollerde araç yıkıma yerleri, büyük oteller, büyük hastaneler bizim yüksek tüketimli abonelerimizdir. Bu sektörleri düzenli bir şekilde takip ediyoruz. Suyu daha az kullanmaları noktasında uyarılarda bulunuyoruz. Özellikle bu sektörlerde kayıp kaçak oranlarını altta tutmaya çalışıyoruz. Bu şekilde suyun boşa harcanmasına engel oluyoruz. Bazı sektörlerde ve yerlerde özelliklede büyük sitelerde bahçe sulamalarında sitelerin enerjiyle getirildiği, arıtılarak şehre verdiğimiz suyu kullanarak park ve bahçeleri sulamama konusunda uyarıyoruz.
Kentte kayıp kaçak su oranı nedir? Bu durum neye mal oluyor, bunun için ne tür tedbirleriniz var?
“SINIRSIZ KAYNAKLARIMIZ YOK”
Kaçak kullanımla ilgili bütün su ve kanal idarelerinde bu sorunlar mevcut. Ama bizde özelliklede ilçelerde ve kırsal mahallerde bu oran maalesef biraz daha yüksek. Birilerinin suyu kaçak kullanması abonesiz olması ve suyu boşa harcaması abone olanlara haksızlıktır. Diyarbakır’a haksızlıktır. Çünkü biz suyu üretmekle ilgili ve vatandaşa götürmek noktasında ciddi maliyet ve küfret gerektiriyor. Biz katma değerli bir bütçeye sahip değiliz. Yaptığımız tüm yatırımlar ve çalışmalarımızı su bedelinde aldığımız ücretlerle yapıyoruz. Bunlar kuruma zarar veriyor. Kaçak kullanım yatırımlarımızı azaltıyor, girdilerimizi ve giderlerimizi artırıyor. Bunlara daha fazla enerji ve su veriyoruz karşılığını almadığımız için kuruma küfrettir. Şu andaki Diyarbakır merkezdeki kayıp kaçak oranı yüzde 42’dir. Bu oran geçmişte daha yüksekti yüzde 60 civarındaydı. Bunlarla ilgili çalışmalarımızı yapıyoruz. Kayıp kaçak ekiplerimiz sahada çalışıyor.
İlimizdeki kayıp ve kaçaklara yönelik fiziki kaçakları azalmakla alakalı 2021 yılında Diyarbakır’da akılı su yönetimine yani sıkadanın gelişmiş versiyonu projesini hazırladık. İhalesini yapıp tamamlamasın istiyoruz. Bölgesel anlamda suyun tamamen kontrol etme imkânımız oluşacak ve bu bölgelerdeki tüm kayıp kaçakları tespit etme ve bunlarla ilgili gerekli bakım, onarım, tadilat mücadeleyi yapma noktasında elimizde veriler olacak.
Pandemi döneminden önce su kullanıma oranı neydi, pandemi sonrası ne kadar oldu?
2019 yılı içerisinde biz Diyarbakır’da üretmiş olduğumuz ve sistemimize vermiş olduğumuz su miktarı, 81 milyon 942 bin metre küptür. 2020 ile bu oran 82 milyon 396 bindir. Yaklaşık olarak 400- 450 bin metre küp bir artışımız var. Normal bir artıştır. Pandemiye bağlı olarak bir artış değildir.
“VATANDAŞLARIMIZA KOLAYLIK SAĞLIYORUZ”
Son olarak eklemek istediğini başka bir şey var mı?
Yakın zamanda başlattığımız 31 Ağustos 2020’den önceki tüm alacaklarımızın faiz giderleri ve cezaları kaldırıldı. Bir çözüm kampanyası başlattık. Vatandaşlarımızın kurumumuza 31 Aralık tarihine kadar müracaat etmeleri halinde faizler ve cezalar alınmayacak ve 18 taksitle ödeme imkânı sunuyor. 18 taksi dide iki ayda bir almak yani 36 aya yayıyoruz. Suyu tasarruf etmek noktasında birkaç örnek vermek istiyorum. Eğer musluğu açık bırakmadan bir kap içinde meyve sebzemizi yıkarsak yılda 18 ton, bulaşıklarımız elde değil de makine da yıkarsak yılda 26 ile 40 ton, diş fırçalarken, tıraş olurken, musluğu kapatıp tıraş olduğumuz halinde yaklaşık 48 ton su kişi başı tasarruf etmiş oluyoruz.”