Şeyh Said, asıldığı yerde anıldı: “Mezar yerleri açıklansın”

Ramazan YAVUZ / HABER

TİGRİS HABER - Diyarbakır’da 1925 yılındaki ayaklanmanın lideri Şeyh Said ve 46 arkadaşı için, isyanın bastırılmasının ardından idam edildikleri Dağkapı Meydanı’nda anma programı ve basın açıklaması gerçekleştirildi.

Anmaya Bağımsız Gençlik Platformu (PCS), Kürdistan Demokrat Partisi-Bakur (PDK-Bakur), PÊLKURD, Kürdistan Sosyalist Partisi (PSK), Kürdistan Yurtseverler Partisi (PWK), Hak ve Özgürlükler Partisi (HAKPAR) ile çok sayıda vatandaş katıldı.

Kürtçenin Kurmanci ve Zazaki lehçelerinin yanı sıra Türkçe olarak da okunan açıklamada, Şeyh Said ve arkadaşlarının mezar yerlerinin açıklanması istendi.

“Rahmetle anıyoruz”

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“13 Şubat 1925’te başlayan Kürt Ulusal Hareketi’nin 101. yıl dönümünde; Şeyh Said Efendi, Cıbranlı Halid Bey, Yusuf Ziya Bey, Seyyid Abdülkadir ve bu mücadelede yaşamını yitiren tüm öncülerimizi saygı, minnet ve rahmetle anmak için bir aradayız.

1925 Kürt Ulusal Hareketi bir anda ortaya çıkmış bir hadise değildir. 20. yüzyılın başından itibaren gelişen Kürt siyasal bilincinin, Kürdistan Teali Cemiyeti ve devamındaki örgütlenmelerin tarihsel bir devamıdır. Lozan Antlaşması sonrasında Kürtlerin ulusal ve toplumsal hak taleplerinin tanınmaması ve siyasal alanın kapatılması, dönemin Kürt aydınlarını, kanaat önderlerini ve toplumsal dinamiklerini yeni bir arayışa yöneltmiştir.

Bu koşullarda gelişen 1925 Ulusal Hareketi, her ne kadar planlanan zamandan önce ve hazırlıklar tamamlanmadan başlamış olsa da, Kürt milletinin kendi kendini yönetme iradesinin tarihsel bir ifadesi olmuştur. Kısa sürede geniş bir coğrafyaya yayılan bu hareket, dönemin ağır askerî ve siyasi koşulları içerisinde bastırılmış; ardından Şark İstiklal Mahkemeleri eliyle idamlar, sürgünler ve ağır cezalandırmalar yaşanmıştır.

Önce Miralay Halit Bey ve arkadaşları 14 Nisan 1925’te Bitlis Divan-ı Harp Mahkemesi tarafından, ardından Şeyh Said ve dava arkadaşları 29 Haziran 1925’te idam edilmiştir. Kürt siyasal hafızasında derin bir iz bırakan bu süreç, yalnızca bir askerî yenilgi değil, aynı zamanda bir dönemin kapanışı olmuştur. Ancak tarih göstermiştir ki milletlerin özgürlük, bağımsızlık ve onur arayışı idam sehpalarında sona ermez. 1925 Ulusal Hareketi, sonuçları ne olursa olsun, Kürt milletinin ulusal hafızasında kesin bir irade beyanı olarak yerini almıştır.”

“Asimilasyon sürüyor”

Açıklamada ayrıca şu değerlendirmelere yer verildi:

“Aradan geçen bir asra rağmen inkâr, asimilasyon ve baskı politikalarının farklı biçimlerde devam ettiği görülmektedir. Kürt meselesi, idari ve kültürel düzenlemelere indirgenerek özündeki temel sorun olan kendi kendini yönetme talebinden koparılmak istenmiştir. Oysa her millet gibi Kürt milletinin de ulusal, toplumsal ve insani haklarını meşru ve uluslararası hukuk zemininde savunma hakkı vardır.

Bizler bugün burada geçmişi romantize etmek için değil; tarihsel hafızayı canlı tutarak geleceğe dair sorumluluğumuzu hatırlatmak için bulunuyoruz.”

“Birlik olmalıyız”

Açıklamanın devamında, farklı Kürt siyasi yapıları arasında birlik ve iş birliği çağrısı yapılarak şu ifadelere yer verildi:

“1925 Kürt Ulusal Hareketi’nin bıraktığı tarihsel miras, bizlere yalnızca anma sorumluluğu değil, aynı zamanda birlik ve ortak akıl üretme sorumluluğu da yüklemektedir. Farklı Kürdistani siyasal dinamiklerin, entelektüellerin, yazarların, kanaat önderlerinin, yurtsever şahsiyetlerin, dindar kesimlerin, gençlik ve kadın oluşumlarının ulusal ve demokratik zeminde iş birliği ve ittifaklarının gerekliliği her zamankinden daha fazla öne çıkmaktadır.

Bugün burada bu açıklamayı yapan kesim ve şahsiyetler olarak, ulusal ve demokratik bir platform oluşturmayı hedefleyen bir çalıştayın önemini dile getiriyoruz. 1925 Kürt Ulusal Hareketi’nin 101. yıl dönümünde Şeyh Said’i, Cıbranlı Halit Bey’i, Yusuf Ziya Bey’i, Dr. Fuad’ı, başkaldırıya katılan ve hayatını kaybeden tüm insanları saygıyla anıyoruz.”

“Mezar yerleri açıklansın”

Açıklamanın sonunda, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ne çağrıda bulunularak, Şeyh Said ve 46 arkadaşının yanı sıra Cıbranlı Halit Bey, Yusuf Ziya Bey, Seyyid Rıza, Said-i Nursî ve mezar yerleri gizli tutulan diğer Kürt ileri gelenlerinin mezar yerlerinin açıklanması talep edildi.