Devegeçidi’nde su tahliyesi ve oluşan görsel şölen

Devegeçidi’nde su tahliyesi ve oluşan görsel şölen pic.twitter.com/ce5rJApesp

— Tigris Haber (@TigrisHaber) March 26, 2026

Ramazan YAVUZ / Özel Haber

Diyarbakır’da şiddetli yağışlarla birlikte dolan Deve Geçidi baraj gölünde halen devam eden kontrollü su tahliyesi hem ürkütüp hem de görsel şölen oluştururken, baraj gölündeki tonlarca balığın tahliye edilen suyla birlikte dere yatağına doluşmasıüzerine martılar ziyafet çekti.

İSMİ NEREDEN GELİYOR ?

Deve Geçidi barajı Diyarbakır kent merkezine yaklaşık 50 kilometre mesafede. Baraj gölüne yakın Organize Sanayi bölgesi yolu üzerinde bir de 750 yıllık olduğu söylenen tarihi Deve Geçidi köprüsü de bulunuyor. Yöredeki kurak topraklara hayat vermesi için yapımına 1965 yılında başlanıp 1972 yılında tamamlanan Deve Geçidi barajı ismini üzerinde yapıldığı Dicle nehrinin bir kolu olan Deve Geçidi Çay’ından alıyor. Vakti zamanında ticaret yolu olan tarihi İpek yolunu kullanarak yöreye gelen Deve kervanlarının İpek yolunun güzergahı üzerinde bulunan bu geçidi kullandıkları için bu ismin buralara verildiği söyleniyor.

GEÇEN YAZ SU ORANI YÜZDE 20’YE GERİLEMİŞTİ..

Tekrardan Deve Geçidi barajına dönecek olursak, sulama amaçlı olan bu baraj onlarca köyün binlerce dönüm ekili arazisi için hayati öneme sahip. Yağışlarla birlikte Barajdaki su seviyesinin istenilen düzeye gelmesi için öncelikle Karacadağ eteklerinde bulunan göletlerin dolması ve buralardaki suyun baraj göletine akması gerekiyor. Geçen yaz mevsiminde baraj göletine her gittiğimde su seviyesinin sürekli düştüğüne tanıklık ettim. Su oranı yüzde 20 seviyesine kadar gerileyen Baraj gölü küçük adacıklarla kaplanmış, su kıyıdan hayli içeriye doğru çekilmiş, traktörler burada tur atıyordu. Su kıyıdan çok çekildiği için balıkçıları traktörler suyun olduğu yere kadar götürüyordu. Yani durum pekte iyi değildi. Çiftçiler de bu durumdan hayli yakınıyordu. Çünkü arazileri yeterli oranda sulanmazsa istenilen düzeyde ürün elde etmelerinin riske gireceğini söylüyor ve kuraklığın sona ermesi için dua ediyorlardı.

DUALAR TUTTU

Dualar tutmuş olacak ki, bu yıl bekleneninüzerinde yağış düştü. 2025’in Aralık ayının son günlerinde başlayıp 2026’nın ocak ayının ilk günlerine kadar bazen aralıklarla, bazen de gün boyu devam eden ve 40 santimi geçen Kar ve ardından gelen yağmurlar çiftçinin yüzünü güldürmeye başladı. Özellikle yavaş yavaş eriyen karı toprak adeta sünger gibi çekti. Kar’ın ardından ilk hafta yağan ve şiddetli olmayan yağmurlar sel olup akmadan toprak altına indi. Ancak son 10 gündür yağan yağmurlar ise aniden şiddetleniyor ve bir çok yerde ise sel’e neden oluyor. Başta Dicle nehri olmak üzere bölgede on yıllardır susuzluk nedeniyle cılız hale gelen dereler aniden bastıran ve saatlerce süren şiddetli yağışlarla birlikte adeta taşıyor. Bazı derelerde yükselen sular köprüleri bile aşıyor.

BİR AYDA SU ORANI YÜZDE 90’I GEÇTİ

Tabi durum böyle olunca sulama amaçlı yapılış olan Deve Geçidi barajındaki su seviyesini de hızla yükseltti. Bu yılın Şubat ayının başında gittiğim Deve Geçidi’nde su oranı yüzde 35’lere yükselmiş ancak geçen yılki kuraklık nedeniyle oluşan adacıklar henüz kapanmamıştı. İki hafta önce ise gittiğimde su oranı daha da artmış adacıklardan eser yoktu. Baraj gölü, göz alabildiğince suyla kaplanmıştı. Tabii bu durum özellikle gölün suladığı ekili arazi sahiplerini çok sevindirmişti.

“SANİYEDE 150 METREKÜP’E DÜŞÜRÜLDÜ ANCAK ARTTIRILABİLİR”

Geçen hafta başlayan ve bazı günler aralıksız devam eden yağmurlar Diyarbakır kent merkezinde yaşamı olumsuz yönde etkilerken, Deve Geçidi barajında ise su seviyesini yüzde 90’lara ulaştırdı ve bu durum acil önlem almasını farz kıldı. Görüştüğüm göl kenarında bulunan Merkez ilçe Kayapınar’a bağlı Avcısuyu Mahalle Muhtarı Kadir Çakar, DSİ yetkililerinin önce bir kapağı ardından yağışlar şiddetlenince ikinci su tahliye kapağını da açtığını ve saniyede 200 metreküp suyun barajdan boşaltıldığını dile getiriyordu. Muhtar, 5 yıldan sonra ilk kez baraj kapaklarının açıldığını söylüyordu. Barajdaki eski ve yeni su durumuyla ilgili bol fotoğraflı haber hem Tigris Haber’in internet sitesinde, hem de Tigris Gazetesi’nde önceki gün manşetten verildi.

Kontrollü su tahliyesinden fotoğraflar ve video çekmek için önceki gün Hasankeyf’in Ilısu barajı göl suları altında kalmasını konu edinen, yurt içi ve yurt dışında da hayli beğeni toplayan “Herkes toprağa gömülür, ben suya” isimli uzun metrajlı belgesel filmin yapımcısı olan dostum Fetullah Çelik ile birlikte tekrardan Deve Geçidi barajına gittim. Bu kez Muhtar Kadir Çakar’da sağ olsun bize eşlik etti ve son durumla ilgili bilgiler verdi. Muhtar Çakar, Barajdan tahliye edilen su oranının saniye de 150 Metreküpe düşürüldüğünü ancak yağışların başlaması halinde bunun tekrardan arttırılabileceğini dile getirdi.

VATANDAŞLARDA TAHLİYEYİ SEYRE GELMİŞ

Baraj gölündeki su seviyesi muhteşem şekilde yükselmişti. Baraj bendinin üzerinde vatandaşlar tur atıyor, manzarayı ve açılan kapaklardan büyük bir gürültü ile tahliye edilen suyu seyrediyorlardı. Gölü gözlemlediğimde bu kez martılar eskisi kadar pek görülmüyordu. Gölde balık avlanan binlerce Martı vardı ve su tahliyesi ile birlikte göl üzerinde bu kez pek gözükmüyorlardı . Acaba neden !..Neyse, tahliye edilen su öyle şiddetli bir şekilde akıyordu ki ürkmemek elde değildi. Suyun gücünü herkes seyrediyordu.

MARTILARA DEVEGEÇİDİ BEREKETİ… ZİYAFET ÇEKTİLER

Baraj bendinin üzerinden video ve fotoğraflar çektikten sonra hemen yakındaki Avcısuyu köyünün içinden geçerek derenin karşı tarafına geçtik. Baraj kapakları buradan çok daha iyi görünüyordu. Nehir yatağındaki kasis gibi yerlere çarparak büyük bir gürültüyle akan şiddetli sudan sanki dumanlar yükseliyordu. Gölün üzerindeki martıların niye seyrekleştiğinin cevabını burada buldum. Binlerce Martı açılan baraj kapaklarının yakınında alçak uçuş yapıyor ha bire köpüren sulara dalıp çıkıyordu. İlk kez bu kadar Martı’yı bir arada gördüm. Meğer suyun tahliyesi onlara Halil İbrahim Sofrası gibi bereket sunmuş. Baraj kapakları açılıp tonlarca su tahliye edilmeye başlanınca haliyle balıklarda mecburen suya kapılarak mekan değiştirmiş ve Baraj kapaklarından nehir yatağına suyla birlikte tonlarca balıkta akmış. Martılar bu fırsatı kaçırır mı? Binlerce Martı ha bire nehir yatağına dalıp çıkıyor adeta kendilerine ziyafet çekiyordu.Yıllardır görmedikleri bolluğu yaşıyorlardı.

MUHTEŞEM GÖRÜNTÜLER

Şiddetli bir şekilde akıp zikzaklar çizen suyun oluşturduğu görüntüler ise insanı ürkütse bile muhteşemdi. Yaklaşık bir saat burada bol bol fotoğraf ve video çektim. Yanımıza gelen köylüler çektikleri videoları gösteriyor ve yıllardır böylesine yağış görmediklerini aktarıyorlardı. Muhtar Kadir Çakar’ın da dediği gibi yağışlar bu şiddetle devam ederse aynen 2006 yılındaki gibi baraj kapakları kim bilir daha kaç gün açık kalacak.