SAMER araştırması: Siyasete memnuniyetsizlik yüzde 79’a ulaştı

TİGRİS HABER - Araştırmada halk meclislerine ve doğrudan demokrasiye destek öne çıkarken, gençlerin ve kadınların aktif siyasete katılım konusunda daha fazla engelle karşılaştığı görüldü.

SAMER Saha Araştırmalar Merkezi, yurttaşların siyaset algısını, alternatif siyaset arayışlarını ve demokratik katılım olanaklarını ele alan araştırmasının sonuçlarını açıkladı. Çevrim içi olarak gerçekleştirilen ve 14 kentten 428 kişinin katıldığı çalışmada, siyasi karar alma süreçlerine yönelik memnuniyetin yanı sıra yurttaşların katılım eğilimleri, karşılaştıkları engeller ve halk meclislerine ilişkin görüşleri incelendi.

Araştırmanın sonuçları, mevcut siyasi işleyişe yönelik memnuniyetsizliğin yüksek olduğunu ortaya koydu. Katılımcıların yüzde 45,1’i siyasi kararların alınma biçiminden memnun olmadığını, yüzde 33,9’u ise hiç memnun olmadığını ifade etti. Böylece olumsuz görüş bildirenlerin oranı yüzde 79’a ulaştı. Siyasi karar alma süreçlerinden memnun olanların oranı ise yüzde 6’da kaldı.

SEÇİM DIŞINDAKİ SİYASİ KATILIM YOLLARINA İLGİ

Araştırmada, yurttaşların siyasete katılımı yalnızca oy kullanmakla sınırlı görmediği belirlendi. Katılımcıların yüzde 39,7’si seçimler dışında siyasi karar süreçlerine katılmanın birçok yolu bulunduğunu düşünürken, yüzde 33,4’ü bu yolların mevcut olduğunu ancak sınırlı kaldığını belirtti.

Toplumsal veya yerel sorunlarda sesini duyurmak isteyenlerin tercihleri arasında barışçıl gösteri ve yürüyüşlere katılmak yüzde 36,2 ile ilk sırada yer aldı. Bunu yüzde 26,2 ile bir sivil toplum kuruluşuna katılmak, yüzde 21 ile dilekçe veya imza kampanyalarına destek vermek ve yüzde 20,3 ile siyasi parti ya da siyasetçilerle iletişim kurmak izledi.

HALK MECLİSLERİNE DESTEK YÜZDE 84’Ü AŞTI

SAMER araştırmasında, yerel kararların doğrudan halkın katılımıyla alınmasına yönelik desteğin yüksek olduğu görüldü. Katılımcıların yüzde 77,3’ü mahalle veya kentle ilgili önemli kararlarda bölgede yaşayanların görüşlerinin doğrudan alınması gerektiğini belirtirken, yüzde 74,1’i yurttaşların seçim dönemleri dışında da karar alma süreçlerinde söz sahibi olması gerektiğini vurguladı.

Siyasi partilerden bağımsız biçimde ortak sorunların çözümü için bir araya gelerek örgütlenmeyi önemli bulanların oranı yüzde 67,3 olarak kaydedildi.

Mahalle ve yerel sorunlara ilişkin kararların halk meclislerinde doğrudan alınmasını gerekli veya çok gerekli bulanların oranı yüzde 84,1’e ulaştı. Bir halk meclisi ya da toplantısına davet edilmeleri durumunda katılabileceklerini belirtenlerin oranı da yüzde 73,9 oldu.

DOĞRUDAN KATILIMLI SİYASETİN YAYGINLAŞACAĞINA GÜVEN DÜŞÜK

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, doğrudan katılıma yönelik destek ile bunun Türkiye’de yaygınlaşabileceğine ilişkin beklenti arasındaki fark oldu.

Katılımcıların yüzde 61’i, halkın doğrudan katılımına dayalı bir siyasetin Türkiye’de yaygınlaşma ihtimalini 1–5 ölçeğinin en düşük iki basamağında değerlendirdi. Bulgular, yurttaşların katılımcı siyaset modellerine sıcak bakmasına rağmen bu modellerin hayata geçirilmesi konusunda ciddi kuşkular taşıdığını gösterdi.

Uzun süredir çözülemeyen mahalle sorunları karşısında katılımcıların yüzde 39,7’si mahalle sakinlerinin ortak girişim oluşturmasını uygun buldu. Birden fazla yöntemin birlikte kullanılmasını tercih edenlerin oranı ise yüzde 42,5 oldu.

Buna karşın, aktif siyasete katılmak istemediğini belirtenlerin oranı yüzde 29,2 olarak ölçüldü. Bu sonuç, ortak sorunların çözümüne yönelik dayanışma isteğinin her zaman sürekli siyasi katılıma dönüşmediğine işaret etti.

SİYASETE KATILIMIN ÖNÜNDEKİ ENGELLER NELER?

Araştırmada, siyasete katılımın önündeki en büyük engel olarak katılımcıların yüzde 26,2’si siyasete katılmak istemediğini belirtti. Diğer nedenler arasında katılımın sonuç vereceğine inanmamak yüzde 15,4, baskı ve korku ortamı yüzde 15,2, zaman yetersizliği yüzde 14 ve yeterli bilgiye sahip olmamak yüzde 10,3 oranında yer aldı.

Ülkede siyaset yapmak için gerekli koşulların bulunmadığını düşünenlerin oranı ise yüzde 8,6 olarak belirlendi.

KADINLAR VE GENÇLERDE AKTİF SİYASETE KATILIM DAHA DÜŞÜK

Araştırmanın cinsiyet ve yaş gruplarına göre yapılan karşılaştırmaları, siyasi katılım konusunda farklılıklar bulunduğunu ortaya koydu.

Aktif katılım hakları hakkında hiç bilgisi olmadığını veya çok az bilgi sahibi olduğunu belirten kadınların oranı yüzde 33 olurken, erkeklerde bu oran yüzde 11,8 olarak ölçüldü. Aktif siyasete katılmak istemediğini söyleyenlerin oranı da kadınlarda yüzde 39,3, erkeklerde yüzde 18,1 oldu.

Yaş gruplarına göre değerlendirildiğinde, aktif siyasete katılmak istemeyenlerin oranı 18–24 yaş grubunda yüzde 47,6, 25–34 yaş grubunda yüzde 41,2 olarak kaydedildi. Bu oran 55–64 yaş grubunda yüzde 2,1, 65 yaş ve üzerindekilerde ise yüzde 5,9 oldu.

Halk meclisi veya halk toplantılarına katılabileceğini belirtenlerin oranı da yaş grupları arasında farklılık gösterdi. Bu oran 18–24 yaş grubunda yüzde 56,3 iken, 55–64 yaş grubunda yüzde 97,8’e, 65 yaş ve üzerindeki katılımcılarda ise yüzde 100’e ulaştı.

KATILIMIN ARTIRILMASI İÇİN HANGİ ADIMLAR İSTENİYOR?

SAMER’in araştırmasında, yurttaşların siyasi süreçlere daha fazla katılabilmesi için atılması gereken adımlara ilişkin görüşler de değerlendirildi.

Katılımcıların yüzde 22,9’u katılım mekanizmalarının artırılmasını öncelikli görürken, yüzde 21,3’ü siyasi haklar ve katılım yolları hakkında bilgilendirme yapılmasını istedi. İfade ve örgütlenme olanaklarının güçlendirilmesini gerekli bulanların oranı yüzde 18,5, siyasi partilerin karar alma süreçlerini halka ve üyelerine daha açık hâle getirmesini isteyenlerin oranı ise yüzde 17,8 oldu.

Araştırmanın genel sonuçları, yurttaşların doğrudan demokrasiye ve ortak karar alma mekanizmalarına destek verdiğini, ancak bu desteğin aktif ve sürekli siyasi katılıma dönüşmesinde çeşitli engeller bulunduğunu ortaya koydu. Raporda, katılımın güçlenmesi için erişilebilir, güvenilir, eşitlikçi ve sonuç üreten mekanizmaların oluşturulmasının önemine dikkat çekildi.

Raporun tamamı için: https://sahamerkezi.org/yurttaslarin-siyaset-algisi-alternatif-siyaset-arayisi-ve-demokratik-katilim-olanaklari-raporu/