Yakıt krizi havacılık sektöründe iflas riskini büyütüyor

TİGRİS HABER - Jet yakıtı fiyatlarında yaşanan sert yükseliş, özellikle Avrupa’daki havayolu şirketlerini ciddi bir mali darboğazla karşı karşıya bırakırken, sektör genelinde iflas uyarıları peş peşe gelmeye başladı.

Avrupa’nın en büyük düşük maliyetli hava yolu şirketlerinden Ryanair Group’un CEO’su Michael O’Leary, artan yakıt maliyetlerinin sektörde zincirleme iflaslara yol açabileceğini belirtti. CNBC’ye konuşan O’Leary, jet yakıtı fiyatlarının kısa sürede iki katına çıktığına dikkat çekerek, “Fiyatlar yaz aylarında da bu seviyelerde kalırsa Avrupa’da birçok havayolu şirketinin ayakta kalması zorlaşacak” dedi.

Jet yakıtında tarihi artış

Uluslararası veriler, krizin boyutunu gözler önüne seriyor. Jet yakıtı fiyatları, savaş öncesi seviyelere kıyasla rekor artış gösterdi. Şubat sonunda varil başına yaklaşık 100 dolar seviyesinde olan fiyatlar, Nisan başında 200 doların üzerine çıkarak tarihi zirveleri gördü. Her ne kadar son haftalarda sınırlı bir gerileme yaşansa da fiyatlar hâlâ kriz öncesinin oldukça üzerinde seyrediyor.

Krizin merkezinde ise küresel enerji ticaretinin kilit noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı yer alıyor. Bölgedeki blokaj nedeniyle günlük milyonlarca varillik petrol ve petrol ürünü sevkiyatında aksama yaşanması, arz daralmasını tetikleyerek fiyatları yukarı çekti.

Havayolu şirketleri alarmda

Artan maliyet baskısı, Avrupa’daki havayolu şirketlerini operasyonel kesintilere zorluyor. Alman Lufthansa, yakıt tasarrufu kapsamında on binlerce kısa mesafeli uçuşu iptal etme kararı aldı. İngiltere merkezli EasyJet ise yalnızca mart ayında milyonlarca sterlinlik ek yakıt maliyetiyle karşı karşıya kaldığını açıklarken, yılın ilk yarısında ciddi zarar beklediğini duyurdu.

Benzer şekilde İskandinavya Havayolları (SAS) binlerce uçuşu iptal ederken, KLM kapasite daraltma yoluna gitti. Air France-KLM Grubu ise artan maliyetleri dengelemek amacıyla uzun mesafeli uçuşlarda yolcu başına ek yakıt ücreti uygulamasına başladı.

Rekabet baskısı artıyor

Ryanair cephesi ise rakiplerine kıyasla daha avantajlı bir konumda bulunuyor. Şirketin yakıt ihtiyacının büyük bölümünü sabit fiyatlarla güvence altına aldığı belirtilirken, O’Leary bu sayede bilet fiyatlarını düşük tutarak rakipleri üzerinde ek baskı kurabileceklerini ifade etti. Bu durum, finansal yapısı zayıf şirketler için rekabeti daha da zorlaştırıyor.

Avrupa Birliği’nden acil plan

Yaşanan gelişmeler üzerine Avrupa Birliği de harekete geçti. AB Komisyonu, enerji arz güvenliğini sağlamak ve havacılık sektöründeki krizin etkilerini sınırlamak amacıyla “AccelerateEU” adlı acil eylem planını devreye aldı.

Plan kapsamında enerji arzı ve stok yönetimi daha sıkı takip edilecek, üye ülkeler arasında koordinasyon artırılacak ve olası yakıt kıtlıklarının önüne geçilmesi hedeflenecek. Ayrıca kurulacak “Yakıt Gözlemevi” ile piyasadaki arz-talep dengesi anlık olarak izlenecek.