Diyarbakır’da kuduz vakası sonrası veteriner hekimlerden uyarı

Özel Haber: Şaban YILMAZ- Aynur SEVER

TİGRİS HABER - Tigris Haber’e konuşan Uzman Veteriner Hekimler Zehra Fidan ve Uğur Fidan, kuduz riskine karşı vatandaşları uyararak şüpheli ısırma ve tırmalama vakalarında ilk müdahalenin ve zamanında sağlık kuruluşuna başvurmanın hayati önem taşıdığını vurguladı.

Tigris Haber ekibi, vatandaşlarda oluşan tedirginliği gidermek, kuduz riskinin boyutlarını öğrenmek ve doğru bilinen yanlışları ortaya koymak adına alanında Uzman Veteriner Hekimlerin görüşlerine başvurdu.

Veteriner Hekimler, Kuduz hastalığının ne olduğu, hangi belirtilerle ortaya çıktığı, toplumdaki yanlış inanışlar ve alınması gereken önlemleri uzmanlarımız adım adım anlattı.

KUDUZ NEDİR VE BELİRTİLERİ NELERDİR?

Kuduzun vücuda girdikten sonra doğrudan sinir sistemine yönelen bir virüs olduğunu belirten Veteriner Hekim Uğur Fidan, hastalığın tanımı ve klinik belirtileri hakkında şu bilgileri verdi:

“Kuduz virüsü, konakçıya girdiğinde ilk olarak beyne ulaşan ve merkezi sinir sistemini etkileyen bir RNA virüsüdür. Hayvanlarda aşırı agresyon, sebepsiz halsizlik, salya miktarında artış, ses bozukluğu ve hareketlerde koordinasyon kaybı gibi sinirsel semptomlar görülebilir. Ancak bu belirtilerin her biri ayrı ayrı veya bir arada görüldüğünde kesin olarak 'bu hayvan kuduzdur' denilemez. Dışarıdan bakarak bir hayvanın kuduz olduğunu anlamak imkansızdır; kesin teşhis ancak laboratuvar ortamında konulabilir. Bu nedenle belirti olsun ya da olmasın, şüpheli her temasta önlem almak elzemdir” ifadelerini kullanan Fidan hayvanın sağlıklı görünmesine bile aldanılmaması gerektiğini belirterek deri bütünlüğünü bozan en ufak temasta dahi aşı sürecinin geciktirilmeden başlatılması gerektiğine dikkat çekiyor.

YAVRU VE EV KEDİLERİ RİSK TAŞIR MI?

Halk arasında doğru bilinen yanlışların hayati risk oluşturduğuna dikkat çeken Uğur Fidan, yavru ve ev hayvanlarıyla ilgili şu uyarılarda bulundu:

"‘Yavru kedi tırmalarsa bir şey olmaz’ veya ‘Evden hiç çıkmayan kedi kuduz yapmaz’ düşüncesi son derece yanlıştır. Prosedür gereği 3 aydan küçük yavru hayvanlara kuduz aşısı yapılmaz; çünkü anneden aldıkları antikorlar nedeniyle bu dönemde aşı kendi antikorlarını üretmelerini sağlamaz. Ancak anne aşısızsa yavru tamamen korumasız kalır. Tıpta 'biyolojik boşluk' dediğimiz bu durum nedeniyle yavru hayvanlar da kuduza yakalanabilir ve virüsü bulaştırabilir. Ayrıca evden çıkmayan bir kedi bile eve giren bir fare veya yarasa temasıyla enfekte olabilir. Bu nedenle risk her zaman vardır" diyen Fidan, bu tür yanlış algıların hayati gecikmelere yol açtığını belirterek, hayvanın yaşına ya da yaşam alanına bakılmaksızın her türlü tırmalama ve ısırma vakasının ciddiyetle ele alınması gerektiğini vurguluyor.

İLK 15 DAKİKA HAYATİ ÖNEM TAŞIYOR

Sadece ısırmanın değil; çatlak derinin yalanması veya tırmalama durumunun da virüs bulaşması için yeterli olduğunu belirten Veteriner Hekim Zehra Fidan, temas anında yapılması gereken ilk yardım adımlarını sıraladı:

“Temas gerçekleştiği an ilk etapta yapılması gereken en kritik müdahale; yara bölgesini en az 15 dakika boyunca bol sabunlu suyla yıkamaktır. Yapılan çalışmalarda alkol ve batikon gibi antiseptiklerin virüsü yok etmede tek başına yeterli olmadığı, sabun ve deterjan içerikli maddelerin virüsün zarfını parçalamada çok daha etkili olduğu görülmüştür. Sabunlu suyla yıkadıktan hemen sonra vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır” söyleyen Zehra Fidan, bu aşamadan sonra başlatılacak aşı ve tedavi takviminin eksiksiz uygulanmasının, virüsün vücutta ilerlemesini engelleyen en güçlü kalkan olduğunu önemini vurguladı.

HATIRLATMA DOZU ŞART

Geçmişte aşı yapılmış olmasının kişiyi tamamen korumayabileceğini belirten uzmanlar, antikor seviyelerinin zamanla düşebileceğini vurguladı. Daha önce aşı olan kişilerin de yeni bir ısırılma veya tırmalama vakasında mutlaka sağlık kuruluşlarına başvurarak hatırlatma dozlarını yaptırmaları gerektiği hatırlatıldı.

Yaban hayatı ve evcil hayvanların birbiriyle temasına da değinen Veteriner Hekim Uğur Fidan, kırsal bölgelerdeki kurt, çakal ve tilki gibi yaban hayvanlarının virüsü koyun, keçi, köpek vb. evcil hayvanlara bulaştırabileceğini, bu durumlarda hayvanların karantinaya alınıp yetkili kurumlara bilgi verilmesi gerektiğini dile getirdi.

ORTAK MÜCADELE: "TEK SAĞLIK" MODELİ

Sokakta hasta, agresif veya şüpheli görünen bir hayvan tespit edildiğinde vatandaşların kesinlikle temastan kaçınarak Belediyelere, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerine haber vermesi gerektiğini vurgulayan uzmanlar, son olarak şu mesajı verdi:

“Kuduz yüzde 100 öldürücü bir hastalık olmasına rağmen, zamanında yapılan müdahale ve aşı ile yüzde 100 önlenebilen bir hastalıktır. Çözüm; insan sağlığı ile veteriner hekimliğini birleştiren 'Tek Sağlık' çatısı altında toplanmaktır. Sahipsiz ve sahipli tüm hayvanların düzenli olarak aşılanması, olası vakalarda paniğe kapılmadan sabunlu su ve aşı takvimi adımlarının izlenmesi hayat kurtarır” çağrısında bulunan Uzman Veteriner Hekimler, kuduzla mücadelede en etkili yolun erken müdahale ve kesintisiz aşılama olduğunu vurguladılar.