İran’daki protestolar büyüyor: 18 ölü, yüzlerce tutuklu

TİGRİS HABER -

Birleşmiş Milletler (BM) ise Tahran yönetimine barışçıl toplanma hakkına saygı gösterme çağrısında bulundu.
Hengaw İnsan Hakları Örgütü tarafından yapılan açıklamada, son protestolarda hayatını kaybeden 18 kişinin kimliklerinin doğrulandığı, 6 vakanın ise inceleme aşamasında olduğu belirtildi. Hak örgütü, kimliği tespit edilen kurbanlardan en az 9’unun Lor, 7’sinin ise Kürt olduğunu rapor etti.
Protestolar dalga dalga yayılıyor
Geçen hafta başkent Tahran’da artan yaşam maliyetleri ve İran riyalinin hızla değer kaybetmesiyle tetiklenen gösteriler, perşembe gününden itibaren diğer büyük şehirlere ve eyaletlere yayıldı. Grevlerin de eşlik ettiği protestolarda halk, ekonomik çöküşe karşı tepkisini dile getiriyor.
Hengaw, bugün aralarında 4 kadın ve 5 çocuğun da bulunduğu 24 kişinin daha gözaltına alındığını, tutukluların durumu veya nerede tutulduklarına dair bilgi edinilemediğini bildirdi. Örgütün önceki raporlarına göre, gösterilerin ilk haftasında en az 177 kişi tutuklanmıştı.
BM’den itidal çağrısı
BM İran İnsan Hakları Özel Raportörü Mai Sato, İranlı yetkilileri ifade özgürlüğü ve barışçıl toplanma haklarına saygı duymaya ve protestoculara karşı aşırı güç kullanmaktan kaçınmaya çağırdı. BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk de her bireyin şikayetlerini barışçıl yollarla dile getirme hakkına sahip olduğunu vurguladı.
İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney cumartesi günü yaptığı açıklamada, halkın ekonomik taleplerinin "tamamen haklı" olduğunu söylese de "kaos çıkaranların" durdurulması gerektiğini belirtti. İranlı yetkililer, "dış güçleri" protestoları kışkırtarak ülkeyi istikrarsızlaştırmaya çalışmakla suçluyor.
Uluslararası arenada ise en sert çıkış ABD Başkanı Donald Trump’tan geldi. Trump, cuma günü yaptığı açıklamada, İran makamlarının ölümcül güç kullanması durumunda ABD’nin protestocuların "yardımına koşacağını" belirterek, "Silahlar dolu ve gitmeye hazırız" dedi.
Tahran’dan ABD’ye sert yanıt
Trump’ın sözlerine Tahran’dan tepki gecikmedi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD Başkanı’nın açıklamalarını "pervasızca ve tehlikeli" olarak nitelerken, egemenliklerinin ihlal edilmesi durumunda İran güçlerinin "nereyi hedef alacaklarını bildiğini" söyledi. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise bölgedeki tüm Amerikan üslerinin “meşru hedef haline geleceği” uyarısında bulundu.
Ekonomi can çekişiyor
İran riyali son haftalarda tarihinin en düşük seviyelerini görerek dolar karşısında 1,42 milyona geriledi. Bir yıl önce bu rakam 650 bin seviyelerindeydi. Enflasyonun yüzde 50’ye yaklaştığı ülkede, yaptırımlar ve diplomatik baskılar yaşam standartlarını her geçen gün daha da zorlaştırıyor.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan işçi liderleriyle bir araya gelerek, halkın meşru taleplerini karşılama sözü verdi