KARACADAĞ’IN SERHAT’TAKİ VERSİYONU: TENDÜREK

Ramazan YAVUZ-ÖZEL

TİGRİS HABER - Diyarbakır ile Şanlıurfa arasında yer alan 1957 metre yüksekliğindeki volkanik Karacadağ, 10 bin kilometrekarelik bir alana sahip. Karacadağ’ın lavları İtalya’daki ünlü Etna Yanardağı’nın lavlarından yedi kat daha fazla bir alana yayıldığı da dile getiriliyor.

KARACADAĞ EN SON 100 BİN YIL ÖNCE PATLADI..

Uzmanların aktardığına göre Karacadağ, en son 100 bin yıl önce patlamış. Bir önceki patlamanın ise 600 bin yıl önce gerçekleştiği söyleniyor. Sönmüş bir volkanik dağ olan Karacadağ’ın on binlerce yıl önce püskürttüğü lavların soğumasıyla oluşan kayalar ise Siverek’e kadar bütün arazileri kapsıyor. Karacadağ’ın on binlerce yıl önce püskürttüğü lavların özellikle Çınar ilçesine bağlı Ovabağ köyü yakınlarında oluşturduğu coğrafik şekiller büyük ilgi görüyor.

DOĞU’DA “SERHED”, GÜNEYDE SERXET VE BİNXET..

Karacadağ ile ilgili bu kadar bilgi vermemin sebebi ise Kürtlerin Serhat dediği bölgede yer alan Van’ın Çaldıran ilçesi yakınlarındaki Tendürek Dağı. Bu bölgeye niçin Serhat denildiğini öncelikle yazayım. “Serxet” Kürtçe bir kelime ve “hattın üst tarafı” anlamındadır.

Sınır kesiminde bulundukları için de Kars, Ardahan, Iğdır, Ağrı ve Van’ın bulunduğu bölgelere “Serhat” deniyor.

Bu arada unutmadan şunu da ekleyeyim. Türkiye-Suriye sınırının üst tarafına yani Mardin ve yöresindeki sınır kesimine Suriye tarafındaki Kürtler “Serxet”, sınırın Suriye tarafında kalan kesimine ise Türkiye’deki Kürtler “Binxet” diyor. 1920’lerde sınırlar çizilip tren hattı da geçtiği için böyle denilmiş.

TENDÜREK İLE KARACADAĞ ARASINDAKİ FARK..!

Şimdi tekrar Tendürek’e dönelim. Tendürek Dağı da tıpkı Karacadağ gibi volkanik. Ancak aralarında önemli bir fark var. Karacadağ sönmüş bir volkanik dağ olmasına rağmen Tendürek Dağı ise, sönmüş ancak halen aktif. Tekrardan patlar mı patlamaz mı o bilim adamlarının araştırmalarına bağlı.

3 bin 532 metre rakımlı Tendürek Dağı’nın tarihçesi bilim adamlarına göre yaklaşık 250 bin yıl öncesine dayanıyor ve son olarak 1855 yılında patlamış. Tendürek Dağı’nın lav, gaz ve kül püskürterek yaklaşık beş köyü mera alanlarıyla beraber yok ettiği söyleniyor.

ÇATIŞMALAR BİTTİ, DOĞAL GÜZELLİKLER TURİZME KAZANDIRILDI..

Van’dan Doğubeyazıt’a giderken Çaldıran ilçesini geçtikten sonra yolun sol tarafında bütün haşmetiyle volkanik Büyük ve Küçük Tendürek Dağı sizi karşılıyor. İkisi de yan yana. Tendürek Dağı geçmişte PKK’lıların üstlenme alanlarından biriydi ve sıkça çatışmalar da yaşanıyordu. Ancak son yıllardaki yoğun operasyonlar ve PKK’lıların bölgeden çekilmesiyle birlikte Tendürek ve çevresinin doğal özellikleri ve güzellikleri daha fazla görülmeye ve konuşulmaya başlandı ve turizme kazandırıldı.

KARACADAĞ GİBİ SİMSİYAH COĞRAFYA…

Araçla giderken Çaldıran’ı geçtikten sonra sanki kilometrelerce karelik bir maden ocağına bakıyormuşsunuz hissine kapılıyor insan. Göz alabildiğince her taraf simsiyah. Düz olmasına rağmen ekilebilir arazi hemen hemen yok gibi.

Benim gördüğüm yerlerde o volkanik siyah taşlar çok az kümeler halinde toplanmıştı. Geneli düz ancak iniltili çıkıntılı tepelerin de bulunduğu arazinin her tarafı lavların oluşturduğu simsiyah kayalarıyla örtülmüş durumda. Aynen bizim Diyarbakır’daki Karacadağ bölgesi gibi. Simsiyah coğrafyada özellikle yola yakın yerlerde bazı köyler de var. Bu köyler genelde hayvancılık yapıyor.

DOĞA TUTKUNLARININ ADRESİ..

Tendürek günümüzde sadece jeolojik ve doğal zenginlikleriyle değil aynı zamanda sunduğu muhteşem manzaralarla da ziyaretçilerini büyülüyor. Tendürek bölgede dağcılık, doğa yürüyüşleri, kampçılık, dağ bisikleti gibi açık hava aktiviteleri ve keşif tutkunları için aranılan mekanların başında geliyor. Tendürek özellikle gün doğumu ve batımının en güzel izlendiği yerlerden biri olduğu için görsel şölen de sunuyor.