Ölüme yüz tutan meslek: Telkari

DİYARBAKIR - Altın ve gümüş takılarının üzerinde yapılan değişik süsleme biçimleriyle işlenen telkaricilik sanatı, Mardin'in Midyat yöresinde gelişti ve bugünlere kadar geldi. İnce gümüş tellerin birleştirilmesiyle yapılan telkari, tamamen elde yapılan bir tel işlemi. Telkaricilik sanatıyla istenilen süs ve takı eşyalarının üzerine tellerin etrafına oval ve yuvarlak şekiller oluşturulabiliyor. Aslen Midyatlı olan Süryani asıllı Anderaas Gürkan da, 8 yaşındanken telkari sanatını aile büyüklerinden öğrenmiş ve bu mesleğini çeşitli illerde çalışarak icra etmiş. Yaklaşık 20 yıldır bu mesleği yaptığını dile getiren Gürkan, telkari sanatının çok eski bir meslek olduğunu belirterek, telkarinin en çok Süryaniler tarafından yapıldığını dile getirdi. Gürkan, telkarinin Süryaniler için bir manevi değere sahip olduğunu aktararak, yaptığı işi aile büyüklerinden kendilerine el sanatı olarak bir miras bırakıldığını söyledi. Diyarbakır'da bulunan eski kuyumcular çarşısında kendisine ait dükkanda telkaricilik işi yapan Gürkan, Diyarbakır'da da bir tek telkari işi yapan usta. Gürkan'ın tek isteği ise, yok olmakla yüz yüze bırakılan telkariciliğin yeniden canlanarak hayat bulmasıdır.

“Elimden geleni yapacağım”

Günümüzde telkari sanatının sadece isim olarak yaşatıldığını dile getiren Gürkan, özellikle telkari sanatının var oluşu olarak gördükleri Mardin'in Midyat ilçesinin turizme açılmasının ardından telkari sanatının da yavaş yavaş yok olmaya doğru gittiğini söyledi. Ayrıca kentteki turist sayısının çoğalmasının da ister istemez bu mesleğe fabrika üretimi soktuğunu ifade eden Gürkan, Midyat'ta telkari satışı yapmak amacıyla çok sayıda dükkan açıldığını ve sahiplerinin de işi ticarete dökmesiyle sadece hazır alıp hazır satış yaptıklarından telkari sanatının da yok olmaya yüz tuttuğunu kaydetti. Bu işi kar hırsıyla ticarete döken dükkan sahiplerinin dış ülkeler ve Türkiye'nin çeşitli yerlerindeki fabrikalarda çıkarılan ürün fazlası imitasyon ürünlerini alarak burada pazarladıklarını ve bunun da mesleklerini etkisiz kıldığını dile getiren Gürkan, günümüzde teknolojinin ilerlemesi ile sanata olan ilgi alakanın da azalması işaret etti. Gürkan, telkari sanatının son kalıcıları olarak bu sanatın yaşatılması için ellinden geleni yapacağını da sözlerine ekledi.

“Diyarbakır halkı sanata çok önem veriyor”

Telkari mesleği çok eski bir meslek olmasına rağmen bu mesleğini sadece Süryaniler tarafından icra edildiğini söyleyen Gürkan, Diyarbakır'da yaklaşık bir yıldır çalıştığını belirterek, Diyarbakır halkının telkari sanatına çok yoğun ilgisi olduğunu ve sanata çok önem verdiğini dile getirdi. Bir Süryani olarak Diyarbakır'da çalışmaktan memnun olduğunu ifade eden Gürkan, Kürt halkının azınlık ve ötekileştirilmiş halklara da sahip çıktığının altını çizdi. (diha)