Sanayide çöküşün faturası ağır: Bin 373 işletme kepenk indirdi

TİGRİS HABER - Ekim ayında imalat PMI endeksi 47,3'e gerilerken, temmuz-eylül döneminde bin 373 imalat işletmesi faaliyetlerini sonlandırdı. Üretim artışı ise 10 sektörden yalnızca biriyle sınırlı kaldı.

Türkiye ekonomisinde sanayi üretimine ilişkin olumsuz göstergeler ekim ayında da devam etti. Üretimdeki gerileme, sipariş kayıpları ve yükselen maliyetler imalat sektöründeki işletmeleri zorlamayı sürdürürken, kapanan işletmelerin sayısı da dikkat çekti.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) verilerine göre, temmuz, ağustos ve eylül aylarında toplam bin 373 imalat işletmesi faaliyetlerine son verdi. Bunların 979'unu şirket ve kooperatifler, 394'ünü ise gerçek kişi ticari işletmeleri oluşturdu.

Aylık bazda değerlendirildiğinde temmuzda 516, ağustosta 387, eylülde ise 449 imalat işletmesi kapandı. Veriler, sanayi sektöründe yaşanan ekonomik sıkışmanın işletmeler üzerindeki etkisini ortaya koydu.

İMALATTA DARALMA 31'İNCİ AYINDA

İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından açıklanan Türkiye İmalat Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI), ekim ayında gerilemeye devam etti. Eylülde 47,9 olan endeks, ekimde 47,3'e düştü. Böylece imalat PMI, haziran ayından bu yana en düşük seviyesine indi.

Endeksin 50 eşik değerinin altında kalması, sektördeki daralmanın sürdüğüne işaret etti. Temmuz 2023'ten bu yana gerileme eğiliminde olan imalat sanayisi, böylece daralma sürecinde 31'inci ayı geride bıraktı.

SİPARİŞLER AZALDI, ÜRETİM GERİLEDİ

İmalat sektöründeki daralmanın temel nedenleri arasında iç ve dış talepteki zayıflama öne çıktı. Temmuz 2023'ten bu yana düşüş gösteren yeni siparişler, ekim ayında son üç ayın en belirgin gerilemesini yaşadı. Yurt dışı siparişlerinde de düşüş kaydedildi.

Siparişlerdeki azalma, fabrikaların üretim hacimlerini aşağı çekmesine neden oldu. İşletmeler talepteki belirsizlik nedeniyle stoklarını düşük tutarken, sektördeki istihdam kaybı da sürdü.

ÜRETİM MALİYETLERİ İŞLETMELERİ ZORLUYOR

İmalatçıların karşı karşıya kaldığı bir diğer önemli sorun ise artan girdi maliyetleri oldu. Petrol fiyatları, döviz kurundaki yükseliş ve ham madde giderleri üretim maliyetleri üzerindeki baskıyı artırdı.

Ekim ayında girdi fiyatlarındaki artışın hızı bir önceki aya göre yavaşlasa da maliyetler yüksek seviyesini korudu. Üreticiler, artan giderlerin bir bölümünü nihai ürün fiyatlarına yansıtmak zorunda kaldı.

Tedarik zincirinde yaşanan aksamalar da üretim süreçlerini olumsuz etkiledi. Deniz taşımacılığındaki gecikmeler ve bazı ham maddelerin temininde yaşanan güçlükler, teslimat sürelerinin uzamasına yol açtı.

S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, imalat sanayisinde talep koşullarının zayıf seyrini koruduğunu belirtti. Fiyat artışları ve tedarik sorunlarının üreticiler üzerindeki baskısına dikkat çeken Harker, istihdamdaki daralmanın hız kesmesini ise olumlu bir gelişme olarak değerlendirdi.

10 SEKTÖRDEN YALNIZCA BİRİ ÜRETİMİNİ ARTIRDI

İSO Türkiye Sektörel PMI araştırması, imalat sanayisindeki daralmanın sektörlerin büyük bölümüne yayıldığını gösterdi. Ekim ayında incelenen 10 sektörden yalnızca giyim ve deri ürünlerinde üretim artışı gerçekleşti.

Üç aylık gerilemenin ardından yeniden büyümeye geçen giyim ve deri ürünleri sektörü, üretimini artırabilen tek sektör oldu. Gıda sektöründe üretim artış hızı yavaşlarken, en sert düşüş metalik olmayan mineral ürünlerde yaşandı.

Yeni siparişlerini artırabilen sektörler de gıda ile giyim ve deri ürünleriyle sınırlı kaldı. İstihdam artışı kaydedilen alanlar yine aynı iki sektör oldu.

Girdi maliyetlerindeki yükseliş ise özellikle gıda, kimyasal, plastik ve kauçuk ürünleri sektörlerinde daha belirgin hissedildi.

SANAYİDEKİ SIKIŞMA SÜRÜYOR

İmalat PMI verileri, sektörlerdeki üretim ve sipariş kayıpları ile işletme kapanışları birlikte değerlendirildiğinde sanayideki daralmanın sürdüğünü ortaya koydu. Artan maliyetler, zayıflayan talep ve finansman koşullarının işletmeler üzerindeki baskısı devam ederken, üretimdeki toparlanmanın henüz sektör geneline yayılamadığı görüldü.