İran bir süreden beri şiddete varan toplumsal olayların yaşandığı bir ülke görünümüne büründü. Toplumun talepleri görmezden gelindiği zaman biriken sorunlar farklı tepkilerin tetikleyicisi olabiliyor. Bu durumda da tamiri zor daha ağır sorunların oluşmasına neden olabiliyor. Dayandığı temeller Perslere kadar uzanan ve Ortadoğu’nun en eski devletlerinden olan İran’da yaşanan bu gelişmeler yönetimin yıllardan beri süren yönetim anlayışına bir tepki olarak ortaya çıkıyor. Dünya değişiyor. Dolayısıyla insanların yaşam ve davranış alışkanlıkları da değişiyor. Eğer siyasal yönetimler bu değişmelere ayak uyduramazlarsa orada toplumsal sorunlarda başlıyor.

İran’da Masha Amini ya da Jinda Amini ile başlayan protestolar başlangıçta kadınların kıyafetleri üzerinden çıkmış olsa da sorunlar bir anda ekonomik boyutları da kapsayan bir ve rejimi de hedefleyen bir renge büründü. Protestolara katılım sadece yoksul kesimleri değil orta sınıfları da kapsadı. Ve bu protestolarda kadınların birinci derecede ön planda olmaları önemli bir özellik olarak ortaya çıktı. İnsanlar sınıf, etnik kimlik ve cinsiyet farklılıklarını bir kenara bırakıp tepkilerini ortaklaştırdılar.

Bu dalgalanmalardan İran kendini nasıl kurtarabilir? İran Ortadoğu’nun en eski devletlerinden biri. Kökleşmiş bir devlet yönetme geleneği ve hafızsı var. Ortadoğu’da demokrasiye yatkınlık gösterecek bir alt yapısı da var. Sorunlarını demokrasisini güçlendirerek çözebilir. İran kuşatılmış ve ambargolara maruz kalmış bir devlet olarak; kendi bileşimini oluşturan inanç, grup ve kadınların sorunlarına reformlar temelinde yaklaşarak kapsayıcı olabilir. Toplum bir değişim talep ediyor. Buna karşı sadece otoriter ve bastırmacı yöntemlerle kalıcı çözümler bulamaz. Kalıcı çözümler demokratikleşmesinden geçmektedir. İran’ın diğer Ortadoğu Arap ülkelerinden farklı inançsal yapıda olması sorunları, talepleri çözmede daha avantajlı gözüküyor. İran rejimi isterse bunu başarabilir.