TSKB’den çarpıcı deprem raporu: “Yol alındı ama hedef çok uzak”

TİGRİS HABER - En az 53 bin vatandaşımızın hayatını kaybettiği ve yaklaşık 2,2 milyon kişinin yerinden olduğu afetin ardından yaralar sarılmaya çalışılsa da, sanayi üretimi ve ihracat rakamları hala deprem öncesi dönem seviyelerinin gerisinde seyrediyor.

Türkiye Sınai Kalkınma Bankası (TSKB) ekonomistleri tarafından sahada yapılan kapsamlı incelemeler sonucu hazırlanan güncel raporda, yeniden inşa faaliyetlerinin yarattığı geçici hareketliliğin kalıcı bir refah artışı veya kesin bir toparlanma olarak okunmaması gerektiği vurgulandı.

"İNŞAAT ODAKLI BÜYÜME KALICI ÇEKİM MERKEZİ YARATMAYA YETMİYOR"

Deprem bölgesindeki 11 ili kapsayan saha ziyaretlerinin ardından hazırlanan TSKB raporunda, fiziksel imar çalışmalarının kısa vadeli bir canlılık getirdiği ancak bölgenin eski cazibesine kavuşması için bunun tek başına yeterli olmadığı ifade edildi. Raporda yer alan dikkat çekici analizde şu ifadelere yer verildi:

"Yeniden inşa faaliyetlerinin sağladığı kısa vadeli ekonomik canlılık ile bölgenin yatırım, üretim ve yaşam merkezi olarak kalıcı biçimde yeniden güç kazanmasını birbirinden ayırmak gerekiyor. Çünkü inşaat kaynaklı büyüme tek başına bölgenin uzun vadeli çekiciliğinin geri dönmesi sonucunu üretmiyor."

SANAYİNİN BÖLGE EKONOMİSİNDEKİ AĞIRLIĞI YÜZDE 10 GERİLEDİ

TSKB’nin analizlerine göre, afet sonrasında bölgedeki istihdam yapısında büyük ölçekli şirketler lehine radikal bir değişim yaşandı. En çarpıcı veri ise sanayinin bölge ekonomisi içindeki payında görüldü. Depremden önce yüzde 29,5 seviyesinde olan sanayinin payı, felaketin ardından yüzde 19,6’ya kadar geriledi.

Raporda, fiziki kapasitedeki iyileşmenin hızla devam eden inşaat sektörüyle desteklendiği, buna karşın imalat sanayisinde aynı hızda ve güçte bir geri dönüşün henüz tam anlamıyla tescillenemediği tespiti yapıldı. Benzer şekilde, afet bölgesinin Türkiye geneli toplam ihracatı içerisindeki payının da aradan geçen süreye rağmen eski hacmine ulaşamadığı aktarıldı.

"HEDEFE VARMAK İÇİN YÜRÜNMESİ GEREKEN YOL BİTMEDİ"

Kalıcı bir ekonomik rehabilitasyon için yalnızca konut ve altyapı inşasının yeterli olmayacağının altını çizen TSKB Direktörü Dr. Burcu Ünüvar, bölgedeki mevcut durumu şu sözlerle özetledi:

"Yol alınmış ama hedefe varmak için yürünmesi gereken yol bitmemiş."

Raporda; eğitim kurumu, hastane ve sosyal alanları içeren entegre bir "yaşam altyapısı" kurulmasının, nitelikli insan kaynağının bölgede tutulmasının ve yeni yatırımların bölgesel bir ekosistem yaratacak şekilde planlanmasının hayati önem taşıdığı kaydedildi.

GÖÇ DALGASI 70 İLDE KİRALARI UÇURDU

Deprem bölgesinin sosyo-ekonomik yansımalarına dair bir diğer önemli veri ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından paylaşıldı. "Konut Piyasası Baskıları ve Deprem Sonrası Yerinden Edilme: 2023 Türkiye Depremlerinden Bulgular" başlıklı merkez bankası raporunda, afetin tetiklediği demografik hareketliliğin gayrimenkul piyasasına etkileri incelendi.

Yaklaşık 1,4 milyon konutta hasara yol açan ve 2,2 milyon kişiyi göçe zorlayan depremlerin ardından, afet bölgesi dışındaki 70 ilde konut kiralarında kısa sürede ortalama yüzde 6’lık ani bir artış baskısı yaşandığı tespit edildi. TCMB raporunda, konut kiralarındaki bu sert yükselişe tezat olarak ticari gayrimenkul kiralarında ise kayda değer bir değişim gözlenmediği paylaşıldı.