Yeni Yalta mı?

Tarih tekerrürden ibarettir derdi büyüklerimiz. Aslında ne kadar da doğru bir söz.

18-19 Kasım 2026 tarihlerinde Çin’in Shenzhen kentinde gerçekleşen buluşma, tam da böyle bir sahneydi. ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping aynı masada buluştu. Dünyanın en büyük üç nükleer gücünün liderleri, uluslararası kamuoyunun dikkatle izlediği bu görüşmenin ardından bir de “barış bildirisi” yayımladı.

İnsan ister istemez 1945’in Yalta Konferansı’nı hatırlıyor.

O gün Roosevelt, Churchill ve Stalin, İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulacak düzeni konuşmak üzere bir araya gelmişti. Savaşın galipleri, savaş sonrasının siyasi haritası üzerinde söz sahibiydi. Avrupa’nın geleceği, nüfuz alanları ve yeni güç dengeleri bu görüşmelerin gölgesinde şekillendi.

Bugün ise karşımızda farklı bir dünya, fakat benzer bir soru var: Dünyanın geleceği, yine birkaç büyük gücün kapalı kapılar ardında yapacağı pazarlıklarla mı belirlenecek?

Shenzhen’deki görüşmenin tarihî bir ilk olduğu açık. Ancak tarihî bir toplantı yapmakla tarihi değiştirecek kararlar almak aynı şey değil. Nitekim Reuters’ın 20 Kasım tarihli değerlendirmesi, zirvede Trump’ın beklediği somut sonuçların ortaya çıkmadığını; Ukrayna, İran, Tayvan, ticaret ve yapay zekâ gibi başlıklarda kayda değer bir ilerleme sağlanamadığını aktarıyor. Üç liderin yayımladığı ortak bildiri de nükleer savaşın önlenmesi, enerji akışının istikrarı ve uluslararası iş birliği gibi konulara değinirken Ukrayna ve İran savaşlarını doğrudan ele almıyor.

Burada asıl dikkat çekici olan, masadaki üç liderin aynı dünyaya bakıp farklı gelecekler tasarlıyor olması.

Putin açısından bu buluşma, Rusya'nın uluslararası yalnızlığını kırmak ve Ukrayna savaşı devam ederken yeniden büyük güçler masasının merkezinde yer almak anlamına geliyor. Şi Cinping açısından Çin, yalnızca ekonomik bir dev değil, küresel siyasetin vazgeçilmez merkezlerinden biri olduğunu göstermek istiyor. Trump ise seçim yenilgisi sonrası büyük anlaşmalar yapabilen, dünya siyasetinde belirleyici rol oynayan bir lider görüntüsünü güçlendirmeyi hedefliyor. Nitekim uluslararası analizlerde de üç liderin zirveye farklı gündemlerle geldiği ve ortak bir büyük anlaşmanın kolay olmadığı vurgulanıyor.

Fakat bu fotoğrafın kadrajında kimler yok?

Ukrayna yok. Savaşın yıkımını yaşayan milyonlarca insan yok. Avrupa'nın güvenlik kaygıları yok. Tayvan'ın geleceği hakkında karar verilmesi ihtimalinden endişe duyan Tayvan halkı yok. İran savaşının ekonomik ve insani sonuçlarıyla yüzleşen insanlar yok.

İşte Yalta benzetmesini önemli kılan da tam olarak bu.

Mesele, üç liderin bir araya gelmesi değil. Mesele, o üç liderin kendi aralarında konuştuğu konuların, masada bulunmayan ülkelerin geleceğini etkileyecek olması.

Ancak bugün yalnızca üç büyük gücün belirleyici olduğu bir dünya da yok. Hindistan, Avrupa Birliği, Türkiye ve bölgesel aktörler kendi çıkarları, güvenlik kaygıları ve diplomatik tercihleriyle bu denklemde yer alıyor. Dünya, iki kutuplu eski düzene de üç liderin tek başına karar verdiği bir sisteme de kolayca sığmayacak kadar karmaşık.

Ama şu soruyu sormadan da edemiyorum:

Dünya barışını konuşanlar, savaşın bedelini ödeyenleri de dinleyecek mi?

Çünkü gerçek barış, güçlülerin kendi aralarında anlaşmasıyla değil, güçsüzlerin de haklarının güvence altına alınmasıyla mümkündür. Bir ülkenin geleceği, o ülkenin halkı masada yokken belirleniyorsa adına barış da dense, orada adalet yoktur.

Yalta bize büyük güçlerin anlaşmalarının küçük ülkelerin kaderini nasıl değiştirebildiğini gösterdi.

Shenzhen'in tarihe nasıl geçeceğini ise bugün atılan imzalardan çok, yarın bu masada konuşulanların dünya halklarının hayatına nasıl yansıyacağı belirleyecek.

Tarih, liderlerin verdiği pozları değil, o pozların arkasında alınan gizli kararları kaydetmektedir.

Önceki ve Sonraki Yazılar
YAZIYA YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Oktay GÜVENER Arşivi

Emanet Emin Ellerde Mi?

07/10/2026 00:01

Maçlar Üzerine Bir Kritik

01 Eylül 2026 Salı 00:17

Diyarbakır Barışın Başkenti Olabilir mi?

15 Ağustos 2026 Cumartesi 00:02

Bir Dostun Ardından

09 Temmuz 2026 Perşembe 09:57

Beklemenin Bedelini Ödüyoruz

27 Haziran 2026 Cumartesi 00:02