1. YAZARLAR

  2. Müslüm Üzülmez

  3. Kovan: Acımasız Ballı Dünya
Müslüm Üzülmez

Müslüm Üzülmez

köşe yazarı
Yazarın Tüm Yazıları >

Kovan: Acımasız Ballı Dünya

A+A-

Arı kovanlarının içinde büyüdüm. Dedem, amcam ve babam dönem dönem arıcılık yaptılar. Ben, kardeşlerim ve amca çocukları arı kovanları temizlenirken, kovandan bal alınırken, oğul arıları kovanlara yerleştirilirken ve çamur ya da tahtadan kovan yapılırkenyardımcı olurduk. Arı kovanlarından yayılan uğultu ve arıların çevrede gezinirken çıkardıkları vızıltı bizlere ninni gibi gelirdi. Arı sokmalarından korkmazdık. Bazen kovanların önlerinde elimizde bir tahta veya çalı parçasıyla bal arılarınave kovanlara musallat olan kırmızı (eşek) arıları kovalardık.

 

Kovanve arılara yabancı olmayan biri olarak Laline Paull’un kaleme aldığı Kovan romanının yeni yayınlanan (Çev: Zeynep Yeşiltuna, Martı Yayınları, Aralık 2014)Türkçe çevrisini ilgiyle ve zevkle okudum. Bu sayedearılarla ilgili bildiklerim hem daha da zenginleşti vehem de bir o kadar anlamlandı diyebilirim.

 

Bal arıları toplu yaşayan sevimli çok narin hayvanlardır. Üretken, çalışkan ve mahirdirler. Onlar doğanın harika mühendisleridir.Bahçe ve tarlalarda birbirinden güzel renk renk çiçekler üzerinde uçuşup çiçeklerinin döllenmesine yardımcı olan, şifreli kokuların sarmaladığı altıgen odacıklardan oluşan kovanların karanlık labirentlerindevızıldayıpgezinerekpetek ve bal yapan arıların kendilerine has bir dünyaları vardır.Ve bu dünyada ayrıcalıklar ve çalışma düzeni bakımından yukardan aşağıya doğru kesin ölçülerle sınırlanmış ve ayrılmış değişmezbir hiyerarşi vardır. Kovandaki bütün arılar “İtaat Eder, Kabul Eder, Hizmet Eder.” Her arıgörevini eksiksiz yerine getirmek zorundadır.Farklı doğanlar doğar doğmaz öldürülür. İşi bitenin işi bitirilir, Kraliçe Arı olsa bile. Kovanın hiyerarşisinde geçişler olmaz. İşçi olarak doğan işçi olarak ölür. Kraliçe tektir, “rahmi kutsaldır”, doğurmak sadece ona mahsustur.

 

Laline Paullromanındaki anlatısını beşeri toplumların kurulu düzenlerindeki yönetim ve işleyişi arıların kovanlarındaki işleyişiyle benzerlikler üzerine kurgulamış. Simetrik bir durum söz konusu. Alegorik bir sunumla arıların gözünden bizim dünyamız, sınıf çatışması ve sürü psikolojisi anlatılmakta. Romanda en çok tekrarlanan söz dizimi “İtaat Et, Kabul Et, Hizmet Et” ile de esas mesajverilmektedir. Roman özgünlüğüyle birlikte biraz balla tatlandırılmış, çiçeklerle kokulandırılıp süslenmiş, arılardan yayılan “Kutsal İlahi”nin gizemli titreşimiyle sarmalanmış olarak George Orwell’in1984 ve Hayvanlar Çiftliği romanlarını çağrıştırmakta. Biraz da Margaret Atwood’un Damızlık Kızın Öyküsü’nü.

 

Kovandaki sistemin temeli “İtaat Et, Kabul Et, Hizmet Et” amentüsü üzerine kurulmuştur. Söz, karar ve yumurtlama ayrıcalığına sahip olansadece Kraliçe Ana arıdır. Erkek arılar sadece döllenmeyi sağlarlar ve sonra da topluca ya öldürülürler ya da kovan dışına atılırlar. Çünkü “kovana hayrı olmayanın, yaşamada hayrı yoktur.” İşçi arılar ise kovan içinde ve dışında sürekli çalışmak zorundadır ve her işi yaparlar, kovanın hamalıdırlar.Bu arıların dışında kısmîayrıcalığa sahip olan üreme polisleri, muhafızlar, müfettişler, rahibe ve nedimelerden oluşan arı grupları vardır kovanda. Bunların görevi “düzen ve emniyet” sağlamaktır, “Kutsal Kanunu” hâkim kılmaktır ve bir sorun çıktığında “Sadakat Duası”yla arı topluluğunu sakinleştirmektir. Aksi durumda “ruhani kirlilik sahibini öldürür.”Kovandaki arıların ortak iradesi “Kovan Beyni”de unutmamalıyız.

 

Kitabın ana kahramanı Flora 717 kovanda gözlerini dünyaya (dişi) işçi arı olarak açar. Doğuştan cinslerinden hem biçim olarak ve hem de davranış olarak çok farklıdır; sıradışıdır,cesurdur, sorgulayıcıdır, bilgi hıfz edicidir veedindiği bilgileri pratiğinde kullanandır. Öldürülmesi gerekir, ama bağışlanır. Kovanın bütün işleyişinde görev alır ve verilen her görevi başarıyla yerine getirir.“Cinslerin en adisi ve pisliklerin temizleyicisi Flora 717”,azim ve yeteneğinin sonucu,nedimeler eşliğinde kraliçenin oturma odasındabile bulunma şerefinevarır. İşi ve merakı yüzünden, çoğu kez de görev gereği kovanın bütün kısımlarını yürüyerek,kovan dışındaki çiçek bulunabilecek alanları ise uçarak gezer,kovanı için çalışır. Flora 717’nin bu gezi ve çalışmalarını okurken arıların dünyasını, dolaysıyla acımasız bir temel üzerine kurulmuşballı düzenlerini öğreniyoruz ve sırlarına vakıfoluyoruz.

 

Kovan romanını severek okudum. İlginç,okumanızı öneririm. Romanı okuduğumuzda, daha doğrusu yüzümüzü doğaya döndüğümüzde çok şeyi farklı algılayacağımızı düşünüyorum. Çünkü doğadaki bütün nesne, hareket ve hareket aralıkları doğa yasalarının denetiminde olup doğa yasaları ile birbirine bağlıdır. Doğada mutlak mantık ve yöntem vardır. Arıları sadece arı olarak görmemeliyiz!

 

***

Kovan ve arılardan söz açılmışken, 1991 yılında kaleme aldığım “Artıdeğer” başlıklı şiirimin giriş bölümünü paylaşmak istiyorum:

çalışkan

küçük bal arısı

ne dağ dedi ne bayır,

ne çiçek dedi ne çayır,

durmadan

daldan dala

gülden güle

çiçekten çiçeğe

gezdi, uçtu, kondu, çalıştı.

yaz aylarında

bütün gün kovana

çiçek tozu, bal özü taşıdı:

petek yaptı

bal yaptı

oğul yaptı.

peki,

kovan sahibine mi,

kendisine mi

çalıştı?

 

 

 

 

 

Bu yazı toplam 810 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar