Dünya uzun zamandır bir uçurumun kenarında dolaşıyordu. Son yaşananlar ise artık o uçurumdan aşağı düşüldüğünü gösteriyor.

ABD’nin Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’ya yönelik operasyonu, sadece bir ülkeye karşı yapılmış sıradan bir müdahale değildir. Bu olay, uluslararası hukukun ve düzenin fiilen askıya alındığının ilanıdır.

Bir devlet başkanının askeri operasyonla ele geçirilmesi, başka bir ülkeye götürülmesi ve ardından bunun meşrulaştırılmaya çalışılması… Şimdi bakın bu neyi meşrulaştırdı? Başka ülkeler de kendi yerel savcılarının almış olduğu kararlar sonucunda istediği ülkeye müdahale edebilecek zemin oluşmuş oldu.

Bu noktadan sonra şu soru kaçınılmaz hâle geliyor: Eğer bir ülke, başka bir ülkenin liderini “suçlu” ilan edip askeri güçle alabiliyorsa, yarın hangi sınır, hangi devlet, hangi lider güvende olacak?

Bu tablo, yalnızca Latin Amerika’yı ilgilendirmiyor. Aksine, Asya’dan Avrupa’ya kadar tüm dengeleri sarsıyor. Çin’in Tayvan meselesine bakışı, Rusya’nın Ukrayna’daki hedefleri, hatta Orta Doğu’daki güç mücadeleleri artık yeni bir zemine oturuyor. İsrail yarın İran’a ve çevre ülkelere böyle bir müdahale edebilir. Çünkü hukuk bitti ve güçlü olan haklıdır dönemi başladı.

Uluslararası hukukun çökmesi, sadece büyük devletleri değil, küçük ve orta ölçekli ülkeleri çok daha sert vurur. Çünkü hukuk, esasen güçlüleri sınırlamak için vardı. Güçlü artık sınırsız hâle gelirse, geriye sadece korku ve kaos kalacak.

Bugün Venezuela’da yaşananlar, yarın başka bir coğrafyada tekrar edilecek.
Bir lider “istenmeyen” ilan edilecek, bir rejim “tehdit” sayılacak ve müdahale gerekçesi üretilecek. Bu mantık kabul edilirse, dünyada artık hiçbir devletin egemenliği garanti altında değil.

Daha tehlikelisi ise şudur: Bu tür operasyonlar normalleştikçe, küresel sistemde güven tamamen ortadan kalkması olacaktır. Güvenin olmadığı yerde diplomasi işlemeyecek, barış bitecek ve anlaşmalar anlamını yitirecektir.

Bu tamamen modern dünya düzeninin değil; orta çağ hukukunun yöntemidir. Gücü olanın haklı sayıldığı, zayıf olanın kaderine terk edildiği bir düzenin geri dönüşüdür. Bizim kuşak çok iyi hatırlayacaktır kovboy filmlerini. Bir şerif istediği kişinin başına ödül koyardı. Hiç kimse de buna itiraz edemezdi. Ya da tarih okumayı sevenler Ortaçağ devletlerini iyi bilirler. Sermaye ya da toprak ihtiyacı olursa hemen diğer ülkelere savaş açardı. Peki şimdi ne değişti? Hem de yıl 2026 .

Bugüne kadar uluslararası sistem, tüm kusurlarına rağmen en azından bir ilke üzerinde duruyordu: Devletlerin egemenliği dokunulmazdır. Artık bu ilkenin kâğıt üzerinde kaldığı çok açık. Açıkça söylüyorum bu günden itibaren hiçbir ülke kendini güvende hissedemeyecektir. Çünkü artık blokların da bir anlamı kalmamış durumda. Ne demek istedim. Yani artık büyük devletlerin bloğu yok, çıkarların bloğu var. Şu an ABD, Rusya ve Çin kendi aralarında anlaşmış durumdalar.

Bugün dünya, şunu test edecek. Kısa zamanda bunu göreceğiz. Hukuk mu hâkim olacak, yoksa güç mü?

Eğer cevap güç olursa, bunun kazananı olmayacak. Tarih bize şunu defalarca gösterdi: Hukukun yerini güç aldığında, insanlık çok uzun süre ciddi bedeller ödemiştir. Ben bu yazıyı hazırlarken daha BM toplantısı yapılmadığı için alınacak veya ABD’ye verilecek tepkiyi bilemiyorum. Onu da zaman içerisinde göreceğiz.

Venezuela meselesi bir uyarıdır. Ve bu uyarıyı görmezden gelen bir dünya, çok daha sert kırılmalarla yüzleşmek zorunda kalacaktır.

Çünkü hukuk çöktüğünde, sırada inanılmaz bir kaos olacaktır.