1. YAZARLAR

  2. Şeyhmus DİKEN

  3. Tıp Bayramı ve Amidli Aetius
Şeyhmus DİKEN

Şeyhmus DİKEN

Köşe Yazarı
Yazarın Tüm Yazıları >

Tıp Bayramı ve Amidli Aetius

A+A-

Tarihçesi bilinse de bir kez daha değinip geçelim. Osmanlı’da ilk cerrahhane, II. Mahmut döneminde 14 Mart 1827'de Şehzadebaşı'daki Tulumbacıbaşı Konağı'nda Tıphane-i Amire ve Cerrahhane-i Amire adıyla kurulur. Bu tarih ülkede modern denebilecek tıp eğitiminin ilk başladığı gün olarak kabul edilir. Bu nedenle okulun kuruluş tarihi olan 14 Mart tarihi zaman içinde Tıp Bayramı kutlamalarına tarih olmuş.

diken-makale-(1).jpg

Bursa Darüşşifa’sında ilk Türkçe tıp eğitiminin 12 Mayıs 1929’da başlamasıyla tıp bayramı 1937 yılına kadar 12 Mayıs tarihlerinde kutlansa da. 1976’dan bu yana sistemli olarak 14 Mart gününün içinde yer aldığı hafta Tıp Haftası ve 14 Mart da tıp günü olarak kutlanmaya başlanır. Ve öylece devam eder.


Hazır 14 Mart Tıp Bayramı olarak kutlanıyorken bundan tam 15 asır evvel M.S.543 yılında kadim Amid şehrinde yaşamış döneminin çok ünlü bir tıp bilgininden söz edeyim de! Tarihin tozlu ve unutulayazmış sayfalarında kalmasın.


Amidli Aetius (kimi kaynaklarda Atinos olarak da geçer) hakkında Türkçe kaynaklarda ayrıntılı bilgiler olmasa da altıncı yüzyılda ihtişamlı zamanlarını yaşayan Roma-Bizans idaresi altındaki Amida (Diyarbakır) şehrinde doğup büyüdüğü ve ilk eğitimlerini şehrinde tamamladığını biliyoruz.


Aetius‘un 543 yılında Tıpta uzmanlık eğitimi için İskenderiye’ye giderek eğitimini tamamladığını tarihten biliyoruz. Tekrar şehrine dönerek kimi ameliyatlar yaptığını da yine kayıtlardan biliyoruz.

diken-makale-(2).jpg

Amidli Aetius daha sonra Bizans’ın merkezi şehri İstanbul’a gider ve dönemin en önemli payesi kabul edilen “Obsequio Comes” ünvanını alır. Doğu Roma İmparatoru Büyük Justinianos (527-565) tarafından iltifata mazhar olduğu da tarihin kaydettikleridir.

 

Ölüm tarihi ile ilgili bilgi yoktur. Aetius‘un Tıp biliminin çeşitli dallarına ait olan ve günümüze kalan 16 eseri var. Bu eserlerinden kimileri 1816 yılında Yunanca ve Latince olarak yayınlanmış.


Göz hastalıklarına ait olan eseri kendisi de bir Optalmolog olan ve 1843-1925 yılları arasında yaşamış Julius Hirscberg tarafından 1899 yılında Almanca ve Yunanca olarak yeniden basılmış. Doğumla ilgili olan eseri ise Max Wegscheider tarafından “Geburtshilfe und Gynakologie bei Aetios von Amida” ismiyle Almancaya çevrilip 1901 yılında Almanya’da yayınlanmış.


Tıp Bayramının bunca anlam katılarak kutlandığı bir zaman diliminde istedim ki geçmişte de bir kez hekim arkadaşlara ve örgütlerine hatırlattığım ama pek de kaale alınmadığını düşündüğüm bir önerimi bir kez daha güncelleyeyim.

diken-makale-(3).jpg

Diyarbakır Tabip Odası Türk Tabipler Birliği ile birlikte Ünlü tıp bilgini Amidli Aetius adına bir ödül koysa! O yıl içinde tıp alanında bir önemli başarıya imza atmış olan şahsiyete ödül verse. Amidli Aetius üzerine bir çalışma bir sempozyum düzenlense. Aetius adına Dicle üniversitesi Tıp Fakültesinde Aetius’a vefa adıyla ismi bir kürsüde zikredilse.


Yani ez cümle bilim yolumuzu aydınlatırken 1500 yıl evvel bu coğrafyadan göçüp gitmiş bir bilim şahsiyeti hemşehrinin eserleri ve adı kadim Amid şehri üzerinden yeniden güncellense...

Bu yazı toplam 898 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.